Μερικές σκέψεις για τον δικτυακό ακτιβισμό

Με αφορμή τα σχόλια στο ποστ για την διαμαρτυρία για το DVD αλλά και μια πρόσκληση να συμμετάσχω σε μια ομαδική προσπάθεια για προτάσεις ενάντια στη διαφθορά, θέλω να γράψω μερικές σκέψεις για το θέμα του δικτυακού ακτιβισμού όπως εξελίσσεται στην ελληνική μπλογκόσφαιρα και ειδικά για το θέμα της διαφθοράς.

Κοιτώντας πίσω, νομίζω ότι τα γεγονότα που θα θυμόμαστε από τις διάφορες μορφές ακτιβισμού του 2007 είναι βασικά δύο:

  • Η κινητοποίηση για την Αμαλία
  • Οι κινητοποιήσεις για τις φωτιές

Ο λόγος που τις κάνει να ξεχωρίζουν απ’ όλες τις άλλες προσπάθειες είναι η μαζικότητα τους. Κι η μαζικότητά τους οφειλόταν όχι στην δύναμη του διαδικτύου αλλά σε ένα πολύ ισχυρό συναίσθημα που προκάλεσαν στον κόσμο σαν γεγονότα καθ’ αυτά.

Το διαδίκτυο μπήκε στην εικόνα στην πρώτη περίπτωση από συνάφεια: επειδή η Αμαλία ήταν μπλογκερ. Και στην δεύτερη περίπτωση σαν επικοινωνιακός καταλύτης: για να διαδώσει το μήνυμα και να βοηθήσει στην γρήγορη οργάνωση και συντονισμό ενεργειών. Ας το κρατήσουμε αυτό.

Παρά την αριθμητική επιτυχία των δύο ενεργειών όμως και την εγγραφή κάποιας υποθήκης στις συνειδήσεις, δεν μπορούμε να πούμε ότι κατάφεραν να αλλάξουν τα κακώς κείμενα προς τα οποία στρέφονταν.

Κι αυτό αναμενόμενο. Και θέλω να προλάβω τον αντίλογο ότι,” ναι, δεν άλλαξαν κάτι, αλλά τώρα οι υπεύθυνοι λαμβάνουν υπόψιν τους κι αυτή τη νέα μορφή διαμαρτυριών και διεκδικήσεων κι επηρεάζονται”. Μπορεί. Το θέμα είναι όμως αν η συνέχιση τέτοιου τύπου ενεργειών και διεκδικήσεων, χωρίς συγκεκριμένη ατζέντα, χωρίς συγκεκριμένο γενικό στόχο και χωρίς διασύνδεση μεταξύ τους μπορεί να έχει μέλλον. Κι αν δούμε τις κινητοποιήσεις που έγιναν από τον Οκτώβρη και μετά, σίγουρα θα παρατηρήσουμε ότι ο κόσμος με διάθεση συμμετοχής φυλλοροεί γιατί, είτε κουράζεται από την επανάληψη, είτε αισθάνεται το ‘άκαρπο’ κι απογοητεύεται, είτε …

Το δίκτυο, η μπλογκόσφαιρα, οι τηλεπικοινωνίες δεν μπορούν να έχουν από μόνα τους μια κοινωνική ατζέντα. Μπορούν όμως να γίνουν εργαλεία για μια ατζέντα που θα δημιουργηθεί, ανεξάρτητα απ’ αυτά, ίσως απ’ αυτά, αλλά όχι γι αυτά.

Κι εδώ θέλω να επικαλεστώ την υπομονή σας να παρακολουθήσετε ένα αντίστοιχο σκεπτικό που διατυπώνει ο Lawrence Lessig για τον αγώνα που έχει ξεκινήσει ενάντια στη διαφθορά. Είναι μιας ώρας και βάλε αλλά αξίζει τον κόπο:

(από αυτό το ποστ του . Δείτε επίσης χρήσιμο υλικό στο wiki του lessig για το λήμμα Corruption)Ανέφερα το παράδειγμα του Lessig γιατί έχει σχέση με την δεύτερη αφορμή αυτού του ποστ, αλλά και γιατί η ατελείωτη θεωρητικολογία δεν βοηθάει στην κατανόηση αυτού που θέλω να πω. Γι αυτό από δω και κάτω θα συνεχίσω μένοντας μόνο στο ζήτημα του όποιου ακτιβισμού για το θέμα της διαφθοράς.Προσωπικά κράτησα τρία χαρακτηριστικά από την προσπάθεια του Lessig που τα θεωρώ χρήσιμα για τη συζήτησή μας:

  • Επικεντρώνεται σε ένα στενά ορισμένο θέμα: τη διαφθορά με την έννοια του χρηματισμού.
  • Προτείνει και παραδοσιακές ενέργειες αλλά κυρίως ενέργειες που αφορούν το διαδίκτυο γιατί τις τελευταίες τις βρίσκει πιο αποτελεσματικές για το στόχο του
  • Οι ενέργειες που προτείνει για το διαδίκτυο έχουν σχέση με τις δυνατότητες ομαδικής συνεργασίας στο διαδίκτυο αλλά, κυρίως, σε σχέση με τη μακρά μνήμη του διαδικτύου, την επιρροή της πληροφορίας στην ενημέρωση και τις αποφάσεις.

Συγκεκριμένα ο Lessig προτείνει (αν έχω καταλάβει καλά) την ομαδική συλλογή δημόσιων στοιχείων (προσοχή εδώ, μιλάμε για στοιχεία, οτιδήποτε άλλο είναι απλώς συκοφαντία) για δημόσια πρόσωπα έτσι ώστε να διαφαίνεται ή να σκιαγραφείται η σχέση ενός π.χ. πολιτικού με κέντρα οικονομικών συμφερόντων τα οποία δυνητικά θα μπορούσαν να τον χρηματίζουν.

Βρισκώ αυτή την ιδέα άπειρα αποτελεσματικότερη από την ανάρτηση banner, ή δήλωση διαμαρτυρίας ή κυκλοφορία press release ή ..

Γιατί:

α. Έχει βάθος χρόνου. Δεν υπάρχει τέλος στην ενέργεια. Στο βαθμό που έχουν οριστεί κάποια πλαίσια συλλειτουργίας μπορεί να εγκαταστήσει μόνιμους μηχανισμούς συλλογής και διάχυσης πληροφοριών, που στο βαθμό που καταφέρνουν να φέρνουν διαφάνεια και να ενημερώνουν, θα λαμβάνουν θετική ανάδραση και θα ενδυναμώνονται.

β. Αξιοποιεί την όποια συμμετοχικότητα, ακόμα και την εντελώς περιστασιακή. Σε ένα wiki π.χ. μπορεί να συμμετάσχει κανείς και με μία μόνη εγγραφή, που όμως στο βαθμό που συνεισφέρει στην γενική πληροφορία αξίζει και μένει ες αεί.

γ. Αφήνει μια εγγραφή ‘μόνιμη’ γύρω από το θέμα στον παγκόσμιο ιστό. Τα web 2.0 εργαλεία, είναι βελτιστοποιημένα για τις μηχανές αναζήτησης και στο βαθμό που το περιεχόμενό τους ανανεώνεται με ταχτικούς ρυθμούς, οι σελίδες τους ανεβαίνουν ψηλά στις μηχανές αναζήτησης. Έτσι, όταν αναζητάει κανείς πληροφορία για ένα πρόσωπο, αν υπάρχει υπόνοια χρηματισμού του, αυτό θα γίνει αντιληπτό, κι αναλόγως πόσο μετράει στα κριτήρια του αναζητούντος (κι αν είναι ψηφορόρος θα πρέπει να μετράει) παίρνει κανείς τα μέτρα του.

Αρκετά μίλησα όμως. Θα ήθελα να ακούσω τις γνώμες σας.

(Το ποστ αυτό είναι η απάντηση στα σχετικά σχόλια και e-mail των φίλων συν-ιστολόγων για τα δύο θέματα που ανέφερα αρχικά)

9 thoughts on “Μερικές σκέψεις για τον δικτυακό ακτιβισμό

  1. Τρύφων

    nikan, με την θέση σου:

    “Το δίκτυο, η μπλογκόσφαιρα, οι τηλεπικοινωνίες δεν μπορούν να έχουν από μόνα τους μια κοινωνική ατζέντα. Μπορούν όμως να γίνουν εργαλεία για μια ατζέντα που θα δημιουργηθεί, ανεξάρτητα απ’ αυτά, ίσως, απ’ αυτά αλλά όχι γι αυτά.”

    συμφωνώ απολύτως.

    Όσο αφορά την δίαλεξη του Lessig ομολογώ ότι δεν είχα την υπομονή να την ακούσω όλη, από ένα σημείο και πέρα ένοιωθα ότι δεν αφορά την Ελληνική πραγματικότητα, τα θέματα που αναφέρεται είναι “πολυτέλειες” μπροστά σε αυτό που εμείς έχουμε να αντιμετωπίσουμε.

    Αυτό το οποίο ο Lessig περιγράφει είναι η διαφθορά που προκύπτει σαν αποτέλεσμα της λειτουργίας ενός βιώσιμου κατά τα άλλα συστήματος. Αυτό που εμείς βιώνουμε σαν χώρα είναι η αποδιάρθρωση του οποιουδήποτε συστήματος σαν αποτέλεσμα της διαφθοράς. Η αφετηρία είναι διαφορετική κατά την ταπεινή μου γνώμη.

    Η διαμαρτυρία και η καταγγελία είναι απαραίτητη αλλά όχι αρκετή, δεν δίνουν από μόνες τους προοπτική. Ίσως το να διαμορφώσουμε θετικές προτάσεις να είναι φιλόδοξο αλλά μερικοί ρομαντικοί διαλέξαμε να το προσπαθήσουμε.

  2. nikan

    @Τρύφων Δεν νομίζω ότι αυτό που λέει ο Lessig (όχι μόνο στη συγκεκριμένη διάλεξη) δεν μας αφορά. Κι ούτε νομίζω ότι η Ελλάδα είναι μια ξεχωριστή μοναδική περίπτωση που δεν έχει αντίστοιχα πουθενά. Αυτό είναι μια νοοτροπία βαθεία εγκατεστημένη στους Έλληνες αλλά τελικά επαρχιώτικη. Έχοντας ταξιδέψει και γνωρίσει αρκετούς λαούς και χώρες, μπορώ να σου πω ότι δεν υπάρχουν αγεφύρωτα χάσματα. Και στο κομμάτι της διαφθορας δεν πάνε πίσω απλά δεν το ξεφτυλίζουν ούτε σε επικοινωνιακό επίπεδο, ούτε σε επίπεδο πρακτικής.

    Τέλος, ξανά στον Lessig, νομίζω ότι οι πρωτοβουλίες για τόσο μεγάλα θέματα όσο διαφθορά, χρειάζονται την κάθε βοήθεια που μπορούν να πάρουν, και μια διεθνής κίνηση είναι μια απ’ αυτές. Αν μη τι άλλο μπορεί να μας περάσει κάποια τεχνογνωσία και να ενδυναμώσει σε επίπεδο προβολής.
    Θα επανέλθω…

  3. ΚΑΤΕΡΙΝΑ

    Επιτρέψτε μου να βάλω και μια άλλη παράμετρο στη κουβέντα σας. Την παράμετρο της συνολικής κρίσης του συστήματος.
    Στην Ελλάδα και όχι μόνο, δεν έχουμε απλά φαινόμενα χρηματισμού, έχουμε μια συνολική έκπτωση θεσμών.
    Με λίγα λόγια, δεν υπάρχουν κανόνες και αυτόι που θεωρητικά υπάρχουν δεν γίνονται πια σεβαστοί όχι μόνο από τους decision makers, ή τους opinion makers αλλά και από τον τελευταίο πολίτη.
    Όλοι μας διαφθείρουμε ο ένας τον άλλον. Από τα μικρά μεχρι τα πιο μεγάλα. Από την κλίση του τροχνόμου, μέχρι την πώληση του ΟΤΕ.
    Οι πρωτοβουλίες των bloggers δεν μπορούν εκ των πραγμάτων να επηρεάσουν τα πράγματα. Μπορούν όμως να ευαισθητοποιούν. Και αυτή δεν είναι και άμελητέα χρησιμότητα.

  4. nikan

    @ΚΑΤΕΡΙΝΑ Νομίζω ότι μεγαλώνοντας την εικόνα του προβλήματος (κι άρα του στόχου) δεν μπορούμε να πετύχουμε πολλά. Είναι χρήσιμο στο επίπεδο της ανάλυσης και της επισήμανσης αλλά στην πρακτικά χρειάζεται εστίαση. One thing at a time. Γι αυτό ανέφερα το παράδειγμα του χρηματισμού από τον Lessig.Όχι γιατί εξαντλείται εκεί η διαφθορά αλλά γιατί εκείνος γνωρίζοντας το μέγεθος του προβλήματος πρόκρινε αυτό σαν πρώτο στόχο. Σε μας θα μπορούσε να είναι κάτι άλλο: ο νεποτισμός, τα κομματικά κριτήρια στις αξιολογήσεις κτλ. Αλλά, κι εδώ συμπληρώνω την απάντηση προς τον Τρύφωνα, δεν μπορούμε να φανταζόμαστε θεσμική αλλαγή που θα λύσει το πρόβλημα, αφού το πρόβλημα είναι πέραν των στενών πολιτικών ορίων και διαποτίζει την κοινωνία ολόκληρη. Χρειαζόμαστε πρακτικές δικλείδες ΕΚΤΟΣ συστήματος.

  5. ΚΑΤΕΡΙΝΑ

    Ναί, είναι είναι ένα σύνθετο σύστημα πολλών εξισώσεων με πάρα πολλές μεταβλητές. Και μπορείς να κάνεις μόνο μικρές διορθωτικές κινήσεις, στην πραγματικότητα επιδιώκοντας να αυξήσεις την αντοχή του ίδιου του συστήματος. π.χ. το ΑΣΕΠ. Γιατί έγινε το ΑΣΕΠ;; Όχι βέβαια γιατί το ΠΑΣΟΚ ανακάλυψε μετά τους αλήστου μνήμης πρασινοφρουρούς την αξιοκρατία. Απλά γιατί το ΠΑΣΟΚ μπλόκαρε με τις ψηφοψηρικές προσλήψεις και αντί να κερδίζει ψηφοφόρους έχανε, γιατί πια ικανοποιούσε λιγώτερους από όσους απογοητευε(΄όπως τώρα η Ν.Δ.). Και μετα πως ισορρόπησε;; Αρχισε την φάμπιρκα με τους συμβασιούχους.
    Από την άλλη η διαφθορά είναι ένας εμφύλιος πόλεμος(έχω αναρτησει και το αντίστοιχο post στις Προτάσεις). Οι πολίτες καταλαβαίνουν πια ότι με όλη αυτή την οριζόντια διαφθορά, με όλη αυτή την έλλειψη κανόνων, ζουν κατά τύχη. Βρίσκουν δουλειά κατα τύχη (ανεξαρτήτως προσόντων), βρίσκουν κρεβάτι στο νοσοκομείο κατα τύχη, δικαιωνονται στα δικαστήρια κατα τύχη.
    Όλοι καταλαβαίνουν πια, δηλαδή οι ίδιοι οι αρχιερείς της διαπλοκής, ότι για να συντηρήσουν το σύστημα που τους τρέφει πρέπει να κάνουν κάτι για να αυξησουν τις αντοχές του, κ.ο.κ.

  6. Pingback: metablogging.gr » Blog Archive » Τα blog στον τύπο (11/2-17/2/2008)

  7. Pingback: metablogging.gr » Blog Archive » Wikileaks: η πρόσφατη απαγόρευση αφορά κι ελληνικούς τραπεζικού

  8. Pingback: metablogging.gr » Blog Archive » Αμαλία Καλυβίνου, in memoriam

Comments are closed.