Η διαφήμιση, ο κουμπαράς και το κενό
Μια διαφήμιση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου (νυν Postbank) για τον καταθετικό λογαριασμό “Μεγαλώνω” μου ξύπνησε παιδικές αναμνήσεις για ένα κόκκινο κουμπαρά. Ήταν σαν κι αυτούς της εικόνας από τη σελίδα με την ιστορία του Ταχυδρομικού ταμιευτηρίου, που έπεσα πάνω της ψάχνοντας τον. Διαβάζοντας την Ιστορία του ΤΤ στα γρήγορα, παρατήρησα ένα χαρακτηριστικό ‘κενό’ που λίγο πολύ συμπίπτει με την ιστορία της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.
- 1961: Ξεκινά η Χρυσή Εποχή της αποταμίευσης στην Ελλάδα
- 1970: Οι καταθέσεις ξεπερνούν τα 21 δις δραχμές με ποσοστό συμμετοχής του Οργανισμού στην αποταμίευση 31%. Μεταφορά έδρας στην Πεσμαζόγλου και Αριστείδου
- 2002: Το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο μετατρέπεται σε Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρία Ν.3082/2002
Από τη χρυσή εποχή που ξεκινά το 1961 και το 31% του 1970 περνάμε χωρίς να το καταλάβουμε στην εποχή που ξεχάστηκε η αποταμίευση, το Ταμιευτήριο κι ο κόσμος της αξίας που οι αγγλοσάξωνες ονομάζουν ‘thrift’ και το 2002 έχουμε yet another bank.
Έτσι, επειδή στο poll για το ποιός φταίει για την τωρινή κρίση, σαν πρώτη αιτία βγήκε η ελληνική νοοτροπία.
Αναρωτιέμαι αν υπάρχει ακόμα μέρα αποταμίευσης, αν τα παιδιά γράφουν σχετικές εκθέσεις στο σχολείο, και, κυρίως, τι λένε…
Χωρίς να μπορεί κάποιος να εξάγει και ποιοτικά συμπεράσματα απο το twitPoll, αυθαίρετα θα πω , οτι ελληνική νοοτροπία εγώ το εκλαμβάνω ως τον τρόπο λειτουργεί αφενός το Δημόσιο, αφετέρου ο Ιδιωτικός τομέας, η νοοτροπία δηλαδή που έχουμε ως εργαζόμενοι. Οι κακές υπηρεσίες, η έλλειψη προγραμματισμού, η κερδοσκοπία κλπ (πράγματα που συναντάμε απο τις τουριστικές υπηρεσίες μέχρι την κατασκευή μιας ιστοσελίδας).
Οσο αφορά την αποταμίευση, πάλι δεν θα συμφωνήσω. Η χώρα μας μέχρι και τις αρχές του 90 ήταν ένα γόνιμο χωράφι για τις Τράπεζες. Με μικρά ποσοστά δανεισμού ανα κεφαλή! Με δύσκολες διαδικασίες δανειοδότησης. Τα επόμενα 20 χρόνια αυτά άλλαξαν. Δεν είναι θέμα Ελληνικής νοοτροπίας, αλλά ανθρώπινης φύσης.
Δεν συνέβαλλαν σε αυτό οι διαφημίσεις και τα promo των Τραπεζών; Δεν συνέβαλλάν σε αυτό οι διαφημίσεις και τα promo των εμπορικών επιχειρήσεων;
-Πρόσεξε δεν λέω οτι αυτοί φταίνε.
Λέω οτι αυτοί δημιούργησαν μια νοοτροπία εξαργύρωσης μελλοντικών δεδουλευμένων.
Και φυσικά το έκαναν για να κερδίσουν, είτε λογιστικά ειτε πραγματικά.
Πίσω απο όλα αυτά υπάρχει η ατομική ευθύνη, αλλά υπάρχει και πολιτική και κοινωνική. Ο κόσμος δεν πήγε στους τοκογλύφους να βρει λεφτά για νέο αυτοκίνητο. Πήγε στην πολυδιαφημιζόμενη Τράπεζα, υπέγραψε συμβάσεις που δεν το διαβάστηκαν ποτέ.
Η αποταμίευση, κατα τη γνώμη μου, έλαβε τέλος, απλά γιατι δεν συνέφερε . Τώρα που συμφέρει, οι Τράπεζες τηλεφωνούν για καταθέσεις και όχι για πιστωτικές και δάνεια.
οι κουμπαραδες παντως υπάρχουν ακόμη (εχω και γω εναν) και μπορείς να τους πάρεις από το ΤΤ. Σε συζητηση που είχα με την ταμία πριν λίγους μήνες μου είπε πως πάρα πολλοί γονείς τους παίρνουν για τα παιδιά τους, μα και για να μαζεύουν και οι ίδιοι ψιλά του σπιτιού.
Λογικό είναι να έχει πάει πίσω η έννοια αποταμίευση, αφού οι τράπεζες εκτός των δανείων έχουν βρει άλλους τρόπους να αντλούν και να διαχειρίζονται κεφάλαια προς ιδίον όφελος. Όταν ας πούμε για μια εγγυητική επιστολή το κόστος διαχείρισης είναι 1,5% / 3μηνο με ένα ποσό ας πούμε της τάξεως των 100.000 που δεσμεύεις για να στην δώσουν, βγάζουν 6000€ / χρόνο μόνο από την μία (και ανέφερα ένα μικρό ποσό για τις ανάγκες μιας εγγυητικής). Εκτός φυσικά ότι έχουν τα 100.000€ σου και τα επενδύουν όπως γουστάρουν. Γενικώς η έννοια “κράτος εν κράτει” για τις τράπεζες (παγκοσμίως) είναι πολύ μικρή για να περιγράψει την κατάσταση.
Συμφωνώ με τον dealsend, η πολιτική και κοινωνική ευθύνη είναι τεράστια που κάποιες επιχειρήσεις (όπως οι τράπεζες) απέκτησαν αυτό τον τυραννικής φύσης (με όρους αρχαίου αθηναϊκού πολιτεύματος) ρόλο στις καθημερινές ζωές όλων.
Δε λες κάτι διαφορετικό: εγώ επισημαίνω την αλλαγή στη νοοτροπία, εσύ γιατί επήλθε. Κι αν θες, υπάρχει ένας βαθύτερος λόγος από το τραπεζικό μάρκετιν: η συστηματική προβολή των πραγμάτων που έχουν να κάνουν με lifestyle κι οδηγούν νομοτελειακά σε κατανάλωση. Ο Έλληνας δεν άρχισε να καταναλώνει επειδή φθήνηναν τα δάνεια. Άρχισε να καταναλώνει επειδή οι προβαλόμενες αξίες είχαν να κάνουν με την γρήγορη κι εύκολη ικανοποίηση αναγκών δευτερεύουσας σημασίας.
Το τελευταίο, ότι η αποταμίευση δεν συνέφερε, δεν το καταλαβαίνω. Ποιόν δεν συνέφερε; Τις τράπεζες; Μην τρελαθούμε. Οι καταθέσεις είναι φθηνά κεφάλαια για τις τράπεζες που θα επενδύσουν σε ομόλογα ή θα τους ανοίξουν το δρόμο για πιστωτική επέκταση. Η ψαλίδα των επιτοκίων είναι τεράστια έτσι κι αλλιώς.