Υπάρχει αριστερή έρευνα;

Η Ελληνική κρίση κατάφερε να μετατρέψει την κουβέντα για την κρίση του τραπεζικού συστήματος και του καπιταλισμού σε συζήτηση για τον ασύδοτο κρατισμό. Και, με τη συνηγορία των αγορών, η κουβέντα έγινε νέα κρίση που έπιασε τον λοιπό Ευρωπαϊκό Νότο κι έχει φρενάρει και κάποια μεταρρυθμιστικά οράματα στις ΗΠΑ. Και βαραίνει αρνητικά στη συζήτηση που διεξάγεται στα πλαίσια της Δύσης και του δυτικού καπιταλισμού για το ρόλο του κράτους και για τη ρύθμιση των αγορών.

Κι ενώ θα έλεγε κανείς, αυτή ήταν η ιδανική ευκαιρία της αριστεράς για ν’ αρθρώσει ένα λόγο και να πείσει, αυτό που βλέπουμε είναι μια αναιμική αντιπαράθεση όπου η αριστερά προσπαθεί να συσπειρώσει ότι μπορεί γύρω της μέσα από μια ατζέντα δυναμικών διεκδικήσεων που κάθε μία εκτοξεύεται σαν απειλή προς το υπόλοιπο σύνολο της κοινωνίας. Μιας κοινωνίας που κατά τ΄ άλλα η αριστερά προσπαθεί να τύχει τη συναίνεση και συνδρομή.

Δε γράφω τα παραπάνω με κριτική διάθεση αλλά με απορία. Είναι κάτι που με απασχολεί καιρό τώρα. Γιατί η αριστερά δεν έχει τίποτα καινούργιο να πει; Γιατί δεν προσαρμόζεται στους καιρούς παρά ακολουθεί μια μονολιθική προσέγγιση στα ζητήματα σαν να πρόκειται να λυθούν όλα δια μαγείας αρκεί να μαζέψουμε στο Σύνταγμα 1 εκ. κόσμο;

Που κατέληξα;

Στις εξής παρατηρήσεις – συμπεράσματα:
Η αριστερά δεν έχει πρόβλημα πράξης. Αυτή εύκολα θα ερχόταν αν ο κόσμος άκουγε μια πειστική πρόταση.  Η αριστερά έχει πρόβλημα θεωρίας. Χωρίς να είμαι ειδικός, νομίζω ότι η θεωρητική αριστερή σκέψη ομφαλοσκοπεί σε δευτερεύοντα ζητήματα ενώ τα θέματα που θα έπρεπε να εστιάσει, θα έπρεπε να τα αντλήσει από την ιστορική εμπειρία. Δεν είναι τυχαίο ότι δεν υπάρχει πια κουμουνιστικό κράτος στον κόσμο στα πρότυπα που το οραματίστηκαν οι ηγέτες της Οκτωβριανής επανάστασης (αντε, υπάρχει η Κορέα αν θεωρηθεί ότι έχει καμιά σχέση με κομμουνισμό το πολίτευμα της. Η Κούβα λάκισε προς τον ιδιωτικό τομέα τελευταία, κι η Κίνα είναι ένα μοντελάκι καπιταλισμού ντυμένο σε ρούχα προλετάριου). Ο Μάρξ λίγο ενδιαφέρθηκε για τη μετάβαση στην κουμουνιστική κοινωνία και στο πως θα λειτουργούσε αυτή. Και δεν του ρίχνω άδικο. Τότε το πρόβλημα ήταν να κάνουν κάτι άμεσα. Μετά όμως από 70 χρόνια υπαρκτού σοσιαλισμού, την πτώση του τείχους και την αναβίωση ξεχασμένων εθνικισμών κι ερίδων, ναι, το τι θα γίνει μετά είναι πια το τι θα γίνει τώρα.

Σε τι πρέπει ν’ απαντήσει η αριστερά; Βασικά σε δύο πράγματα.

α. Ποιό θα είναι το κίνητρο της παραγωγής στην αριστερή κοινωνία και ποιός διασφαλίζει τη δικαιοσύνη σε μια δικτατορία του προλεταριάτου;
Αν απέτυχαν τα αριστερά κράτη είναι γιατί γρήγορα μετεξελίχθηκαν σε μηχανισμούς καταπίεσης κι ελλειπούς κάλυψης των βιοτικών αναγκών των μελών τους, με τις εκάστοτε κρατικές νομενκλατούρες να νέμονται όλα τα προνόμια.
β. Πως θα επιτελεστεί η μεταξέλιξη ενός καπιταλιστικού σ’  ένα αριστερό κράτος όταν η αντίθεση του λοιπού κόσμου στην ίδια του την ύπαρξη θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη;
Είναι πολλοί αυτοί που ισχυρίζονται ότι η Σοβιετική Ένωση απέτυχε γιατί δεν μπόρεσε ν’ αντέξει τον αναγωνισμό των εξοπλισμών του ψυχρού πολέμου. Παρότι η άποψη αυτή ελέγχεται, χρήζει απάντησης σε κάποιον καλοπροαίρετο πραγματιστή που θα ήθελε να πειστεί και να προσχωρήσει στην αριστερή θεώρηση του κόσμου.

Τα ερωτήματα αυτά δεν είναι καινούργια. Και τίθενται συχνά από το αντίπαλο στρατόπεδο υπό μορφή πολεμικής επιχειρηματολογίας. Το ζήτημα για την αριστερά είναι ν’ αναγνωρίσει ότι πέραν της πολεμικής υπάρχει και μια ουσία που χρήζει απάντησης. Κι αυτή δεν μπορεί να είναι σκέτα φιλοσοφική πλέον. Χρειάζεται επίκληση εμπειρικών παραδειγμάτων. Και για να υπάρξουν αυτά, θα πρέπει οι αριστεροί να σηκώσουν τα μανίκια και να κάνουν πράξη τη θεωρία σε μικρότερη κλίμακα ή να αναδείξουν ζωντανά παραδείγματα αν υπάρχουν και λειτουργούν (Μια από τις πιο εντυπωσιακές περιπτώσεις κολλεκτιβιστικής λειτουργίας κι επιτυχίας είναι τα ισραηλίτικά κιμπούτς αλλά ο ρόλος του Ισραήλ στη διεθνή γεωπολιτική δεν επιτρέπει στην αριστερά την άντληση παραδειγμάτων απ’ αυτό). Αν η αριστερή θεώρηση του κόσμου έχει ερείσματα επιστημονικότητας, χρειάζεται να τ’ αναδείξει. Κι η επιστημονική έρευνα δουλεύει με παρατήρηση και πείραμα. Κι όχι με θεωρητικούς συλλογισμούς κι αναλύσεις εδαφίων του Das Kapital.