Startup nation – update 1

Σε πρόσφατο ποστ έγραφα:

Η χώρα που έχει μια σειρά από αναλογίες με την Ελλάδα και που μπορεί να χρησιμεύσει σαν σύγκριση, είναι το Ισραήλ.

Ποιές είναι οι αναλογίες;

  • Ανάλογος πληθυσμός
  • Μια γλώσσα που δε μιλιέται από κανέναν άλλον.
  • Θερμό κλίμα που υποτίθεται σε κάνει πιο αργό και πιο τεμπέλη
  • Κακές σχέσεις με τις γειτονικές χώρες
  • Μεγάλη ομογένεια ανά την υφήλιο και κυρίως στην Αμερική

Έχει βέβαια και μεγάλες διαφορές αλλά δεν είναι οι ομοιότητες ή οι διαφορές αυτές από τις οποίες θέλω ν’ αντλήσω συμπεράσματα. Η κύρια παρατήρηση για το Ισραήλ είναι ότι δεν έχει ούτε μεγάλη εσωτερική αγορά, ούτε μια δυνητική περιφερειακή αγορά. Γι αυτό όλα τα ισραηλινά startup στοχεύουν εξαρχής στην Αμερικάνικη αγορά κι από κει στον κόσμο.

Κι επειδή όπως συμβαίνει πολλές φορές, λέμε κάτι και μετά συνειδητοποιούμε τι είπαμε κι αρχίζουμε να το σκεφτόμαστε περισσότερο, έτσι κι εδώ, μετά απ’ αυτή τη διατύπωση άρχισα ν’ αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που διαθέτει το Ισραήλ και το κάνει τόσο μοναδικό στην παραγωγή startups και καινοτομίας που άλλες, προηγμένες χώρες δεν μπορούν να πλησιάσουν καν, πολύ περισσότερο εμείς.

Ψάχνοντας τη διεθνή βιβλιογραφία να βρω μια απάντηση έπεσα πάνω στο βιβλίο  των Dan Senor και Saul Singer Startup Nation που επιχειρεί ν’ απαντήσει ακριβώς αυτό το ερώτημα.

Το βιβλίο είναι περισσότερο ένα εκτεταμένο δημοσιογραφικό αφιέρωμα παρά μια ακαδημαϊκή μελέτη. Απ’ αυτή την άποψη, ελέγχεται ως προς τη μεθοδολογία και τα εξαγόμενα συμπεράσματα. Επειδή όμως η προσέγγιση που ακολούθησαν οι συγγραφείς του καθ’ υπόδειξιν του εκδότη τους, είναι να χρησιμοποιήσουν περισσότερo  story telling  και λιγότερο ακαδημαϊκή επιχειρηματολογία, συνιστά ένα ευχάριστο, μερικές φορές συναρπαστικό ανάγνωσμα.

Για να καταλάβουμε τι νέο φέρνει το βιβλίο σαν εξήγηση, πρέπει πρώτα να επιχειρήσουμε ν’ απαντήσουμε το ερώτημα μόνοι μας και μετά να συγκρίνουμε τις απαντήσεις. Στη δική μου σκέψη πριν το βιβλίο, η ιδιαιτερότητα του Ισραήλ εξηγείτο από τρεις παράγοντες:

  • την υψηλή επίδοση των Εβραίων στις επιστήμες πριν κι εκτός Ισραήλ
  • την ανάπτυξη στρατιωτικής βιομηχανίας και τεχνολογίας
  • στην αμερικάνικη βοήθεια

Κι οι τρεις αυτές εξηγήσεις συμφωνούν με κάποια από τα συμπεράσματα των συγγραφέων, αλλά είναι υποσύνολο.

Το startup nation  παρουσιάζει περίπου τη σημερινή κατάσταση ως νομοτελειακή: είναι το αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης πολιτικής κατάστασης (ένα λαό που νοιώθει περικυκλωμένος και χωρίς διέξοδο από ξηράς πουθενα), μιας δεδομένης στρατιωτικής αντιπαράθεσης με το σύνολο του αραβικού κόσμου (εδώ μπαίνουν οι Ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις) και μιας νοοτροπίας στάση ζωής που συμπυκνώνεται στη λέξη chutzpah, που το μόνο ελληνικό κάπως αντίστοιχο της που μπορώ να σκεφτώ είναι ο ‘τσαμπουκάς’ με περισσότερο την καλή και λιγότερο την κακή του διάσταση.

Αυτό που βρήκα πραγματικά καινούργιο κι ενδιαφέρον, έως απροσδόκητο, είναι το ότι ο Ισραηλινός στρατός είναι σε μεγάλο βαθμό, χαλαρής ιεραρχίας, επιτρέπει -όχι επιτρέπει, αναμένει- πρωτοβουλίες και προτρέπει προς τον αυτοσχεδιασμό. Η θητεία είναι υποχρεωτική και υπηρετείται πριν απ’ οποιεσδήποτε σπουδές, οι φαντάροι όμως έχουν το ΄δικαίωμα’ να κατακρίνουν έναν ανώτερο τους αν δεν του αναγνωρίσουν αξία ανάλογη της θέσης του, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει πολλές φορές στην αποπομπή του. Αυτό το χαρακτηριστικό δεν περιορίζετα στον Ισραηλινό στρατό. Είναι χαρακτηριστικό της Ισραηλινής κοινωνίας. Το 1991 επισκέφτηκα την Intel, νεόκοπος  yuppie τότε. Οι τρεις κουστουμαρισμένοι Έλληνες ήμασταν σαν τη μύγα μες το γάλα. Δεν είδαμε πουθενά κουστούμι. Ρωτήσαμε και μας είπαν ότι μόνο σε καμιά τράπεζα μπορεί να συναντήσουμε. Εμείς είμασταν οι yuppies μιας ασήμαντης διεθνώς ελληνικής εταιρείας, κι εκείνοι ήταν τα φρικιά του εργοστασίου που άλλαξε την πορεία της Intel  παγκοσμίως. Τι σύγκριση!

Κοιτόντας πίσω στην ιστορία του Ισραήλ διακρίνει κανείς δύο περιόδους: την περίοδο των ιδρυτών και του κρατισμού και την περίοδο μετά το 1985 όπου συντελούνται οι αλλαγές που οδηγούν στο φαινόμενο του startup nation. Στην πρώτη περίοδο το κράτος είναι τα πάντα: Ο Ben Gurion πρώτος πρωθυπουργός και πατέρας του Ισραηλινού κράτους έχει ρίζες στην Ρωσιά κι έχει εμποτιστεί με τις ιδέες του σοσιαλισμού. Έτσι το κράτος είναι ο μεγάλος πατέρας, οι υποδομές είναι κρατική υπόθεση, οι μεγάλες βιομηχανίες είναι κρατικές κτλ

Το μοντέλο αυτό δουλεύει αρκετά καλά μέχρι τα μέσα του ’80 οπότε και ξεσπάει η μεγάλη κρίση πληθωρισμού με τριψήφια νούμερα και το Ισραήλ αναγκάζεται να ζητήσει βοήθεια από την Αμερική όπου με τις συμβουλές ενός οικονομολόγου του ΔΝΤ (θυμίζει τίποτα;) θέτει τις βάσεις για τη μετεξέλιξη της οικονομίας σε μια που το βάρος το έχει ο ιδιωτικός τομέας, η επιχειρηματικότητα κι οι εξαγωγές. Η μετάβαση δεν είναι χωρίς αντιδράσεις αλλά δεν είναι και δύσκολη. Γιατί η καινοτομία κι η εφευρετικότητα δεν ήταν άγνωστες στις κρατικά ελεγχόμενες ή παρακινούμενες προσπάθειες κι απλά καναλαρίστηκαν αλλού.

Μια ενδιαφέρουσα σύγκριση αποτελεί η δημιουργία Venture Capital  εταιρειών στο Ισραήλ η οποία επιτεύχθηκε μ’ ένα τρόπο ανάλογο μ’ αυτόν που επιχειρήσαμε να μιμηθούμε κι εμείς με το ΤΑΝΕΟ: η κυβέρνηση έβαζε μέρος του κεφαλαίου (40% αν θυμάμαι καλά) αν κατάφερναν οι ιδιώτες να προσελκύσουν άλλα κεφάλαια, κυρίως από το εξωτερικό. Το πρόγραμμα αυτό είχε τεράστια επιτυχία και δημιούργησε ένα διεθνή κλάδο από το μηδέν. Τα διάφορα exits στο Ισραήλ, συνήθως μέσω πώλησης των startup σε μεγάλες πολυεθνικές, μετρώνται σε δις δολλάρια.

Για να ξαναγυρίσω στις συγκρίσεις με την Ελλάδα, γιατί για να βγάλω συμπεράσματα γι αυτήν αποσκοπούσε η ανάγνωση, αυτό που διαπιστώνω είναι ότι ενώ υπάρχουν πολλές πολιτικές, οικονομικές και ιστορικές αναλογίες εκείνο που διαφέρει ουσιαστικά είναι αυτό το χαρακτηριστικό της ανοχής της αποτυχίας, της προτροπής προς τον αυτοσχεδιασμό, της αξιοκρατίας και της τόλμης. Που ενώ φαίνεται να είναι πολιτισμικό χαρακτηριστικό (o ελληνικός δείκτης αποφυγής αβεβαιότητας  είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο) στην πραγματικότητα είναι αποτέλεσμα μιας ιστορικής συγκυρίας και διαμόρφωσης. Αρκεί να θυμηθούμε το από που ξεκίνησε κι αναπτύχθηκε  ο μόνος πραγματικά παγκόσμιος κλάδος της ελληνικής οικονομίας, η ναυτιλία: οι ναυτικές δυνάμεις μας πάντα είχαν πατρίδα τα νησιά. Μ’ εξαίρεση το Γαλαξείδι (και τον Πειραιά που είναι αποτέλεσμα διοικητικής ρύθμισης =  λιμάνι της πρωτεύουσας), όλη η εφοπλιστική παράδοση έχει σχέση με τα νησιά και δη τα μικρά νησιά. Γιατί; Γιατί εκεί και τότε η θάλασσα ήταν η μόνη διέξοδος προς ένα καλύτερο μέλλον. Ήταν δρόμος για μετανάστευση αλλά και δρόμος για ανάπτυξη. Πολλοί διάλεξαν το πρώτο. Όσοι όμως ακολούθησαν το δεύτερο, δημιούργησαν το φαινόμενο της ελληνικής ναυτιλίας. Και το δημιούργησαν αυτοσχεδιάζοντας, τολμώντας, ίσως όχι μόνο με θεμιτά μέσα, αλλά πάντως τολμώντας. Στη συνέχεια, καθώς η Ελλάδα ‘πλούτιζε’, καθώς ο τουρισμός έδωσε άλλες επιλογές στα νησιά, ο εφοπλισμός ‘μετανάστευσε’ διατηρώντας μόνο την ελληνική καταγωγή. Όλα τα λοιπά έγιναν διεθνή: καράβια, κεφάλαια, πληρώματα.

Στην Ελλάδα του 2010, του μνημονίου και του αβέβαιου ορίζοντα δεκαετίας ή εικοσαετίας, βλέπω να ξαναδημιουργείται μια συνθήκη πρόκληση, μια συνθήκη που απαιτεί μια ανάλογη διέξοδο υπέρβαση. Δεν είμαστε περικυκλωμένοι όπως το Ισραήλ, αλλά είμαστε το ίδιο εγκλωβισμένοι. Η ιθύνουσα τάξη της χώρας είναι μια παραπαίουσα τάξη και δεν μπορεί κανείς ν’ αναμένει τίποτα απ’ αυτήν, όπως δεν ανέμεναν οι Έλληνες των νησιών τίποτα από την Οθωμανική διοίκηση. Η πρόκληση για μας, τους νέους ‘νησιώτες’ παραμένει η ίδια όπως και με τους παλιούς. Ήδη μια ομάδα άρχισε τη μετανάστευση. Μένει να δούμε αν θα γεννηθεί η δεύτερη, αυτή που θα υπερβεί την κρίση και θα δημιουργήσει.

Update 1:  Σχετικό ποστ του Vivek Wadhwa  από το techcrunch για την ανάγκη της ανοχής της αποτυχίας σαν αναγκαία για την ανάπτυξη της Ιαπωνίας.

18 thoughts on “Startup nation – update 1

  1. Dimitris Tsigos

    Πριν κάποιο διάστημα μιλώντας στο away.gr είχα πει ότι ο βασικός λόγος χαμηλής επιχειρηματικής ανάπτυξης στην Ελλάδα είναι τα …φροντιστήρια 🙂
    [http://away.gr/2010/02/22/sinenteyji-dimitris-tsigos-vtrip-neo-angel-investment-fund/]
    Πράγματι, εκεί οι νέοι μαθαίνουμε στην “έτοιμη τροφή” και χάνουμε κάθε κίνητρο για δημιουργικότητα και καινοτομία.

    Εάν στα φροντιστήρια χάσαμε τη δημιουργικότητά μας, στα εξοπλιστικά προγράμματα χάσαμε τα λεφτά μας.

    Έχει μετρήσει κανείς πόσα χρήματα έχουμε δώσει από το 1950 μέχρι σήμερα σε εξοπλιστικά προγράμματα; Θα έπρεπε να είμαστε μια mini-υπερδύναμη όπως το Ισραήλ. Την πραγματική αμυντική μας ικανότητα δυστυχώς (δεν) τη δείξαμε εκεί που χρειάστηκε: Κύπρος 1974 και Ίμια 1996.

    Τόσο με τις πρωτογενείς αμυντικές δαπάνες όσο και (ίσως και περισσότερο) με τα offset programs (αντισταθμιστικά) θα έπρεπε να έχουμε πετύχει στην υψηλή τεχνολογία περίπου όσα και το Ισραήλ. Αντίθετα εμείς περιοριστήκαμε σε πολυτελείς κατοικίες βορείως και ανατολικώς των Αθηνών και καταθέσεις στην Ελβετία. Όλοι γνωρίζουμε τι έγινε.

    Ποτέ δεν είναι αργά βέβαια. Ας ελπίσουμε έστω και τώρα να αλλάξουμε πορεία.

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Συμφωνώ για τα φροντιστήρια. Και θα το επεκτείνω στο να περνάς χαριστικά τις τάξεις γιατί, ε, τι θα κάνει το παιδί, τα έτη στο Πανεπιστήμιο με σκονάκια κι όλα τα συναφή.
      Για τα εξοπλιστικά προγράμματα, και γι αυτό πρέπει να διαβάσεις το startup nation για να δεις λεπτομέρειες, θα πω ότι τα λεφτά μικρό ρόλο έπαιξαν στη δημιουργία της πολεμικής βιομηχανίας του Ισραήλ. Ήταν αποτέλεσμα μιας απίστευτης επιμονής, θέλησης κι επινοητικότητας. Ξέρεις, ας πούμε, ότι ο Σίμον Πέρεζ ο ίδιος, μ’ έναν άλλο πέταξαν πάνω από το Βόρειο Πόλο για να πάνε ένα δεύτερο χέρι αεροπλάνο παράνομα στο Ισραήλ; Γιατί έτσι ξεκίνησε η αεροπορική τους βιομηχανία. Σε σαπάκια του Β’ Παγκοσμίου που λαθραία εισήγαγαν, επισκεύαζαν κι αντέγραφαν. Σύγκρινε με ΕΑΒ και βγάλε συμπεράσματα

  2. Dimitris

    πριν από λίγο γύρισα από το φροντιστήριο που έγραφα μαθηματικά και θα συμφωνήσω απολύτως μαζί σας.

    θα επεκτείνω το πρόβλημα όμως και στο Ελληνικό σχολείο γενικότερα. τα παιδιά στο σχολείο δεν μαθαίνουν να είναι δημιουργικοί αλλά πως να λύνουν μία συγκεκριμένη γκάμα ασκήσεων. αν κάποιος θέλει να ασχοληθεί με την επιχειρηματικότητα τότε το καλύτερο που θα είχε να κάνει είναι να ξεχάσει ότι έμαθε στο σχολείο.

    ακόμη και η αρχή διοίκησης επιχειρήσεων(το μάθημα), μόνο πως να διοικούν μια επιχείρηση δεν μαθαίνει στους μαθητές.

  3. abravanel

    διόρθωση: όχι “ισραηλιτική” κοινωνία, αλλά “ισραηλινή”. Ισραηλίτης είναι η απόδοση στην καθαρεύουσα του “Εβραίος”.

    Δεν θα σχολιάσω τις συγκρίσεις αλλά ειδικά η τελευταία παράγραφος πατάει σε εντελώς λάθος παραδοχές. Ούτε εγκλωβισμένοι είμαστε, ούτε το ίδιο περικυκλωμένοι και η άρχουσα τάξη δεν είναι μια ξένη ελίτ η οποία αρνείται την κοινωνικοοικονομική κινητικότητα.

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Ευχαριστώ για την υπόδειξη, το διόρθωσα. Με το λοιπό σχόλιο μισό δεν συμφωνώ, μισό δεν καταλαβαίνω. Ο εγκλωβισμός μας είναι οικονομικός όχι γεωγραφικός, δεν ξέρω πως το εξέλαβες. Και δεν καταλαβαίνω ποιά είναι η ξένη ελίτ. Οι Οθωμανοί; Κι εν πάσει περιπτώσει ποιές είναι οι σωστές παραδοχές για την ανάπτυξη της ναυτιλίας, αφού μάλλον εκεί αναφέρεσαι;

  4. abravanel

    Η Ελλάδα βρίσκεται στην οικογένεια της ΕΕ – αυτό από μόνο του επαρκεί ώστε να μην υπάρχει οποιοδήποτε εγκλωβισμός.

    Αναφέρεις οτι “Η ιθύνουσα τάξη της χώρας είναι μια παραπαίουσα τάξη και δεν μπορεί κανείς ν’ αναμένει τίποτα απ’ αυτήν, όπως δεν ανέμεναν οι Έλληνες των νησιών τίποτα από την Οθωμανική διοίκηση”

    Εκείνη την περίοδο η άρχουσα ελίτ ήταν ξένη και εμπόδιζε την κοινωνικοοικονομική κινητικότητα και ήταν ένας ορατός τοίχος που εύκολα έβλεπαν οι μη-μουσουλμάνοι κάτοικοι. Σήμερα αυτή η ελίτ δεν γίνεται αντιληπτή ως ξένη και η φιλοδοξία του κάθε επιτυχημένου έλληνα είναι να γίνει μέλος της, όχι να την ανατρέψει ή να την παρακάμψει. Εξαιρέσεις υπάρχουν αλλά αν δεις απορρίπτουν εντελώς την Ελλάδα – η ναυτιλία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας και η επίπτωση της στην ελληνική οικονομία και κοινωνία είναι ασήμαντη σε σχέση με το μέγεθος της.

    Αυτό το πνεύμα αμφισβήτησης είναι αυτό που δεν υπάρχει στην Ελλάδα μιας και αν προσέξεις ο αρτηριοσκληρωτισμός στην σκέψη είναι εμφανής σε κάθε τομέα: είτε μιλάμε για “συντηρητικούς κύκλους” ή για “προοδευτικούς”.

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Συμφωνώ με το πως καταλήγεις για τον αρτηριοσκληρωτισμό στη σκέψη, αλλά η ανάλυση σου για τους Οθωμανούς είναι λάθος. Δεν ήταν η αντίθεση μουσουλμάνου – μη μουσουλμάνου που δημιουργούσε τον οικονομικό εγκλωβισμό. Η μετακίνηση στα πλαίσια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ήταν ελεύθερη κι η ανοχή των θρησκευτικών μειονοτήτων πολύ μεγαλύτερη απ’ ότι συνηθίζουμε να πιστεύουμε. Αλλά δεν είναι στόχος μου να κάνω ιστορική ανάλυση όμως. Η αναλογία που χρησιμοποίησα δεν είναι ούτε εξήγηση, ούτε αντιστοιχία. Έχει ευρετικό (με την έννοια του heuristic) χαρακτήρα σε μια αναζήτηση.

  5. Σουφραζέτα

    Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο αλλά μου φαίνεται ως μια εκ των υστέρων εκλογίκευση γιατί δεν ξέρω πόσο δόκιμο είναι να αποτιμάς τα κράτη με αυτό τον τρόπο και να να κάνεις και συγκρίσεις.

    Πράγματι, μπορεί οι ομοιότητες που επισημαίνεις να ισχύουν σ’ενα βαθμό αλλά οι πολιτσμικές διαφορές είναι τεράστιες. Επειτα στο κείμε““νο που μετέφερες δεν αναφέρονται πουθενά οι τεράστιες αντιφάσεις τις ισραηλινής κοινωνίας καθώς και το γεγονός ότι ο συνεκτικός της ιστός είναι ακριβώς αυτή η διαμάχη με τον αραβικό κόσμο καθώς είναι πολύ ανομοιογενής, μια ανομοιογένεια που ενισχύθηκε τα τελευταία χρόνια από τους εποικισμούς.

    Συμφωνώ ότι αυτό που κάνει το Ισραήλ ξεχωριστό είναι η στρατιωτική του ισχύς που γεννάει καινοτομίες αλλά από την άλλη είναι η φύση αυτού του στρατού κάτι που το εντόπισαν και οι συγγραφείς του βιβλιου. Είναι ο στρατός των πολιτών του Ισραήλ, όπως αυτοαποκαλείται ο IDF. Δηλαδή η άμυνα της χώρας βρίσκεται στα χέρια όλων των πολιτών κι αυτό σου δημιουργεί ένα άλλο αισθημα ευθύνης προς τη χώρα σου. Υπεύθυνος εκεί είσαι ο ίδιος και όχι κάποιος άλλος. Το κράτος ΕΙΣΑΙ εσύ. Ενώ εδώ το κράτος είναι ο Θεούλης που θα μας σώσει.

    Επειτα είναι οι στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Κακά τα ψέμματα τα χρήματα που στέλνουν οι ΗΠΑ είναι πολλά και ο δίαυλος επικοινωνίας με την εβραϊκή διασπορά μεγάλος και ανοιχτός.

    Αν η επιχειρηματικότητα στοχεύει όχι απλώς στο να μας κάνει πιο πλούσιους αλλά και πιο ευτυχισμένους, δεν ξέρω πόσο επιτύχει σ’αυτό τον τομέα το Ισραήλ. Δεν είμαι σίγουρη ότι είναι το πιο ασφαλές μέρος για να ζει ένας Εβραίος όπως τουλάχιστον το φαντάζονταν οι Εβραίοι που πήραν μέρος στα Σιωνιστικά Συνέδρια και οραματίστηκαν την ίδρυσή του. Από την άλλη δεν υπάρχει εκεί αυτός ο μικροαστισμός που υπάρχει εδώ, η άποψη ότι η κατανάλωση συνιστά μέσο κοινωνικής ανόδου, δεν υπάρχει ο ευρωπαϊκός αστικός βίος κι αυτό δεν ξέρω αν είναι καλό. Εϊναι τέλειο όταν μεγαλώνεις παιδιά.

    Τέλος, κάτι που το είχα γράψει στο facebook με αφορμή την επίσκεψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού εδώ. Θα πρέπει η Ελλάδα να αναπτύξει τις εκπαιδευτικές σχέσεις με το Ισραήλ. Αντί να στέλνουν οι ΈΛληνες τα παιδάκια τους να χαζεύουν στο Λονδίνο δήθενα να μάθουν Αγγλικά, να τα στέλνουν στα summer schools του Technion και του Weitzmann που είναι από τα καλύτερα πανεπιστήμια του κοσμου. Να δουν πώς είναι τα εργαστήρια, η έρευνα, οι αληθινές σπουδές μέσα σ’ενα περιβάλλον απόλυτης ασφάλειας και ελευθερίας. Θα μου πεις “Κι όταν πηγαίνουν στο Λονδίνο δεν βλέπουν;”. Όχι βλέπουν ό,τι θέλουν να καταναλώσουν, εδώ μιλώ σε μύηση στην αληθινή εκπαιδευτική διαδικασία και τον ομαδικό τρόπο ζωής. Το Ισραήλ έχει πολλά να διδάξει σε κάποιον νέο γιαυτό που σημαίνει αφοσίωση και πιστη στην ομάδα και τα συμφέροντά της, σκληραγώγηση, περηφάνεια και αυτοπεποίθηση. Αρετές που μπορεί μετά ο καθένας ν’αναπτύξει προς όφελός του.

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Υπάρχει το εξής ‘αστείο’ στο σχόλιο σου: ξεκινάς με μια κριτική για το βιβλίο (:δεν ξέρω πόσο δόκιμο είναι να αποτιμάς τα κράτη με αυτό τον τρόπο) και μετά λες μια σειρά από πράγματα που είναι λες και τα έχεις αντλήσει από το βιβλίο 🙂
      Εκτός κι αν το ‘δόκιμο’ αναφερόταν στο ποστ μου κι όχι στο βιβλίο.
      Εν πάσει περιπτώσει, όπως έγραψα και στο προηγούμενο σχόλιο-απάντηση στον abravanel, ο στόχος μου ήταν να βρω νέους τρόπους ν’ αναλύσω και να σκεφτώ το ελληνικό πρόβλημα κι όχι να εξαντληθώ στις παραλληλίες και την ιστορική ανάλυση του Ισραήλ ή τη βιβλιοκριτική. Τα ποστ (μου) δυστυχώς είναι πάντα ελλειπτικά γιατί γράφω μόνο παρορμητικά και χωρίς σχέδιο. Έτσι υπάρχουν μια σειρά πράγματα που δεν έχουν ειπωθεί αλλά που συνδέονται με άλλα προηγούμενα ή επόμενα κτλ. Δεν έχω την αξίωση να παρακολουθεί κανείς τους δαιδάλους του μυαλού μου, κυρίως γιατί δεν αποσκοπώ στην πληροφόρηση. Μου αρκεί να γεννήσω στους άλλους κάποιον προβληματισμό ή κάποια ιδέα.

  6. Σουφραζέτα

    Με το αρχικό μου σχόλιο δηλώνω ότι συμμετέχω κι εγώ στη σύμβαση.

    Καταλαβαίνω αυτό που γράφεις για την ανάλυση του ελληνικού προβλήματος. Είμαι απαισιόδοξη για τον εξής απλό λόγο.”Κακό χωριό τα λίγα” σπίτια δλδ η μικρή αγορά. Το Ισραήλ το έχει λύσει αυτό με τη σχέση του με τις ΗΠΑ κι εμείς δεν έχουμε εκμεταλευθεί στο έπακρο τη σχέση μας με την ΕΕ όπως επεσήμανε, εύστοχα, ο Αμπραβανέλ. Το άρθρο του Δοξιάδη ήταν το πιο αισιόδοξο μνμ που πήρα τελευταία. Υπάρχει λύση, βρίσκεται σε μας τους ίδιους δεν θα προσκρούσει στις ομιλούσες κεφαλές όπως έγραψε στο facebook αλλά στην εικόνα που έχουμε οι ίδιοι απο τους εαυτούς μας αλλά θα την ξεπεράσουμε κι αυτή.

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Κακό χωριό τα λίγα σπίτια; Μα αυτό ακριβώς λέω! Ότι χρειάζεται μια εξωστρέφεια ανάλογη αυτής με την Ναυτιλία. Τώρα αν θα ‘ναι η ΕΕ, η Αμερική, η Κίνα η Νότιος Πόλος δεν ξέρω. Αυτό που ξέρω ότι το σύνορο μας δεν αρκεί πια για να μας θρέψει.

  7. abravanel

    Μα η Ναυτιλία δεν είναι εξωστρεφής “ελληνική” δραστηριότητα, είναι απλά ορισμένοι έλληνες που αποφάσισαν να μεταφέρουν το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας τους στο εξωτερικό. Τα όποια πλεονεκτήματα, οικονομικά/τεχνογνωσία/εξουσία, δεν τα γεύεται η Ελλάδα. Σκέψου το και έτσι: και να μην ήταν η ελληνική ναυτιλία νούμερο ένα αλλά στην θέση 50, θα είχε οποιαδήποτε σημαντική επίπτωση στην ελληνική οικονομία και κοινωνία;

    Καταλαβαίνω τι λες και συμφωνώ με το τελευταίο σχόλιο αλλά προσωπικά δεν πιστεύω οτι υπάρχει έστω και ένα οργανωμένο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που δικαιολογεί την οποιαδήποτε αισιοδοξία, άτομα ναι αλλά όχι κοινότητες και όχι σε θέσεις εξουσίας.

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Δεν βλέπω γιατί δεν βλέπεις ότι δε λέμε κάτι διαφορετικό. Το έγραψα στο ποστ “ο εφοπλισμός ‘μετανάστευσε’ διατηρώντας μόνο την ελληνική καταγωγή. Όλα τα λοιπά έγιναν διεθνή: καράβια, κεφάλαια, πληρώματα.”

      Αυτό δεν σημαίνει ότι πριν 50-100 χρόνια ήταν έτσι. Η ναυτιλία ήταν κατεξοχήν εξωστρεφής κλάδος. Μέχρι το 70 οι μισθοί των πληρωμάτων τάϊζαν πολλά στόματα. Και πολύ πιο παλιά όταν ο Μιαούλης έσπαγε τον ναυτικό αποκλεισμό του Νέλσωνα, κι έφερνε λεφτά μ’ αυτό τον τρόπο στην Ύδρα τι έκανε; Ή το εμπόριο με τη Ρωσία μετά τον Ρωσοτουρικό επί Αικατερίνης της Μεγάλης τι ήταν;
      Ο χρονικός ορίζοντας μου είναι 3 αιώνων όχι 30 χρόνων. Ούτε κι εγώ πιστεύω ότι υπάρχει οργανωμένο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που να δικαιολογεί αισιοδοξία. Δεν λέω αυτό. Λέω ότι αυτή τη στιγμή η ελληνική κοινωνία υφίσταται ένα stress test το οποίο μπορεί να έχει δύο πιθανά αποτελέσματα: ένα νέο μεταναστευτικό κύμα ή μια νέα μορφή οργάνωσης, δράσης και δημιουργίας. Που, πως, πότε; Δεν ξέρω. Εκεί απλά χρησιμεύει η αναλογία με το Ισραήλ σαν heuristic. Και βέβαια το αποτέλεσμα το ελπίζω αλλά κάθε άλλο παρά το έχω προεξοφλήσει.

  8. abravanel

    Mιας και ο panosjee ανέφερε τα πανεπιστήμια: Κάποια στιγμή το ΄80 είχε προταθεί στο ΑΠΘ να επιχορηγηθεί από την ΙΚΘ η δημιουργία έδρας Εβραϊκών και Σεφαραδίτικων Σπουδών εις μνήμη των 350.000 εβραίων που βρίσκονται κάτω από τα κτίρια του ΑΠΘ. Το ΑΠΘ αρνήθηκε και αποτέλεσμα υπήρξε η χορηγία να πάει στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ που απέκτησε νέα πτέρυγα με όνομα Οίκος της Ελλάδος που εγκαινιάσθηκε από τον ίδιο τον Τσάτσο, τότε ΠτΔ. Από την άλλη το ΑΠΘ διατήρησε τις ταφόπλακες ως μέρος του ντεκόρ του, σήμερα μπορεί κανείς να τις δει και ως παγκάκια οπότε ίσως και να βγήκε κερδισμένο από την συμφωνία.

  9. Dimitris Andreadis

    “Μ’ εξαίρεση το Γαλαξείδι (και τον Πειραιά που είναι αποτέλεσμα διοικητικής ρύθμισης = λιμάνι της πρωτεύουσας), όλη η εφοπλιστική παράδοση έχει σχέση με τα νησιά και δη τα μικρά νησιά. Γιατί; Γιατί εκεί και τότε η θάλασσα ήταν η μόνη διέξοδος προς ένα καλύτερο μέλλον.”

    Επειδή κατάγομαι από το Γαλαξείδι, να πώ ότι ούτε το Γαλαξείδι ήταν εξαίρεση στο θέμα της απομόνωσης. Ο δρόμος με το μεγαλύτερο διπλανό “χωριό” (Ιτέα) φτιάχτηκε πολύ αργότερα (επί χούντας νομίζω) και ουσιαστικά έπρεπε να πάρεις πλοίο για να πάς εκεί. Οι ορεινοί όγκοι στον Βορρά και η απόσταση από τον πολιτισμό έδειχναν την θάλασσα σαν μόνη διέξοδο.

    Ήταν λοιπόν αυτή η εξωστρέφεια που έφερε στο Γαλαξείδι μέρες δόξας και Innovations του στύλ να δημιουργήσουν την πρώτη ασφαλιστική εταιρεία για πλοία παγκοσμίως (αν δεν κάνω λάθος).

    Ενδιαφέρον βέβαια παρουσιάζει και η “πτώση” της κωμόπολης, η έλευση της τεχνολογίας του ατμού στα πλοία την οποία και δεν ακολούθησαν οι Γαλαξιδιώτες με αποτέλεσμα από 10.000 κατοίκους στο απόγειο της να φτάσει να αριθμεί γύρω στους 1000.

  10. Nikos Anagnostou Post author

    @PanosJee και @Dimitris Ωραίες οι συμπληρώσεις σας

  11. beliatis kimon

    πολύ καλές οι απόψεις σας. Θα ήθελα να προσθέσω οτι η μεγαλύτερη διαφορά μας με το Ισραήλ είναι η ανευθυνότητά μας (κράτος-πολίτες) σε σύγκριση με την απόλυτη υπευθυνότητα του Ισραήλ (κράτος -πολίτες)
    Είναι ίσως η κακοδαιμονία μας που δυστυχώς δεν μπορέσαμε να ξεπεράσουμε.
    Οι ισραηλίτες ζουν για την ουσία και εμείς για να “φαινόμαστε”

Comments are closed.