To copy or not to copy? #1

Ο Βασίλης έγραφε τις προάλλες για την αξία της αντιγραφής, κόντρα στον εσμό των κηρυγμάτων υπέρ της καινοτομίας.

To ποστ του είναι εμπνευσμένο από κάποιο άλλο ποστ που αναφέρεται στο βιβλίο Copycats, το οποίο συμπτωματικά είχα αγοράσει πριν λίγο καιρό κι έχω αρχίσει να ξεφυλλίζω αλλά μου προκαλεί πλήξη. Μπορεί να φταίει και το θέμα, αλλά βασικά μου προκαλεί πλήξη γιατί είναι ένα βιβλίο γραμμένο για μάνατζερ, χωρίς καθόλου story telling, με οριοθετήσεις του θέματος του τύπου ‘η μίμηση στη βιόσφαιρα, η μίμηση στην ιστορία’ κτλ που μου θυμίζουν φοιτητικές εργασίες και κακή ελληνική αρθρογραφία. Έχω την εντύπωση ότι ένα άρθρο θ’ αρκούσε για να πει τα ουσιώδη ο συγγραφέας, χωρίς τεχνητά ‘γεμίσματα’ και σάλτσες.

Παρόλαυτα, η κεντρική ιδέα του βιβλίου έχει αξία. Κι η αξία αυτή καλύτερα από θεωρητικές προτάσεις συνοψίζεται σε μερικά παραδείγματα.

α. Η Microsoft δεν ήταν η πρώτη ούτε στη δημιουργία λογισμικού για προσωπικό υπολογιστή, ούτε στη δημιουργία παραθυρικού λογισμικού, ούτε στη δημιουργία προγράμματος λογιστικών φύλλων, επεξεργαστή κειμένου, προγράμματος παρουσιάσεων κτλ Παρόλαυτα για 30 χρόνια είναι ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης της αγοράς. Θυμάται κανείς τα CP/M, Lotus 1-2-3, Wordprerfect  κτλ πλέον; Όχι.

β. Το Facebook δεν ήταν το πρώτο social network. Ούτε το MySpace βέβαια. Πόσοι γνωρίζουν το Friendster;

γ. Αλλά μήπως ήταν η  Google η πρώτη μηχανή αναζήτησης; Είχαν προηγηθεί άλλες όπως Yahoo!, Lycos, Altavista κτλ.

Τι παρατηρούμε εδώ; Κάποιος που έρχεται μετά τον πρωτοπόρο, κι ίσως ήδη ηγέτη, καταφέρνει και παίρνει την πρωτιά κι εγκαθίσταται σ’ αυτήν για πολύ. Τι αξία είχε η καινοτομία σ’ αυτήν την περίπτωση; Ο πρώτος μιας αγοράς επωμίζεται όλα τα κόστη έρευνας κι ανάπτυξης ενός νέου προϊόντος, ξοδεύεται πολλαπλά σε  προσπάθεια να το επικοινωνήσει, και όταν  αρχίσει και πουλάει και φαίνεται πως το μέλλον του ροδίζει, έρχεται ένας δεύτερος που τον αντιγράφει στα κύρια σημεία, βελτιώνει κάποια άλλα, προσφέρει ίσως (ή κυρίως) ανταγωνιστική τίμη, μιας και δεν είχε τα ίδια έξοδα ανάπτυξης και δεν έχει τα ίδια κόστη μάρκετιν και πωλήσεων, και τελικά παίρνει τη μερίδα του λέοντος από την αγορά. Υπό μία προϋπόθεση: ότι αυτό που προσφέρει είναι και ποιοτικά καλύτερο από του πρωτοπόρου κι όχι για γρήγορη ξεπατικοσούρα.

Σε επίπεδο χωρών έχουμε δει την διαδικασία της επιτυχούς αντιγραφής να δημιουργεί γίγαντες όπως η Ιαπωνία το ’60, ’70 και ’80, η Ταϊβάν το ’90 και η Κίνα το ’00.

Σωστά λοιπόν ρωτάει ο Βασίλης “Innovation or wealth creation?”; Κι αναρωτιέται μήπως αυτή είναι μια σωστή στρατηγική για την Ελλάδα. Κι εδώ έρχεται να δέσει η   έρευνα του καθηγητή κ.  Σπ. Λιούκα που είχε παρουσιαστεί πέρσι στο  SmartBusiness Forum κι είχε πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Αντιγράφω την στρατηγική που προτεινει ο Λιούκας μετά από ανάλυση των ποιοτικών, ποσοτικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών της Ελλάδας:

  • Επένδυση στην πρόσκτηση, προσαρμογή & διάχυση ιδεών
  • Συνεπάγεται διαφορετική εστίαση, με
    • ενίσχυση δικτύωσης και συνεργασιών, κυρίως διεθνών
    • ενίσχυση  της  παγκόσμιας έρευνας για συλλογή πληροφοριών για νέες αποδεδειγμένες ιδέες και τεχνολογίες, για δοκιμασμένες λύσεις χαμηλού κινδύνου
    • εστίαση σε μικρές καινοτομίες, ενθάρρυνση σειράς οριακών καινοτομιών στην εφαρμογή, στην προσαρμογή
  • Δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για υποδοχή,  καλλιέργεια και εφαρμογή ιδεών
    • επένδυση σε παιδεία, γνώσεις, ικανότητες
    • ενίσχυση των ικανοτήτων / μηχανισμών απορρόφησης των επιχειρήσεων με ειδικά προγράμματα
  • Προσανατολισμός δημόσιων πολιτικών και προγραμμάτων προς την κατεύθυνση αυτή
    • με ανακατανομή πόρων προς την ανοιχτή καινοτομία
    • με εστίαση της Ε&Α σε θέματα υποστηρικτικά

Εν ολίγοις, αντιγράψτε έξυπνα λέει η προτεινόμενη στρατηγική. Και στο έξυπνα βρίσκεται η ειδοποιός διαφορά. Είναι η αντιγραφή που έχει μέσα της καινοτομία. Imovation την χαρακτηρίζει ο Shenkar στο Copycats, από τα imitation και innovation. Και δεδομένης της ανυπαρξίας -πια- κονδυλίων για έρευνα ή για εξαγωγικό μάρκετιν, η πρόταση έχει και μια σαφή -και σοφή- οικονομική διάσταση. Και δεν είναι μακρυά από αυτό που έλεγα κι εγώ, ότι η εξωστρέφεια δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακή. Γιατί, αν προσέξατε, μέσα στις προτάσεις του Λιούκα, διακρίνεται όχι καθαρά, η επιδίωξη της εξωστρέφειας. Γιατί το θέμα δεν είναι ν΄αντιγράψουμε το οτιδήποτε για να το λανσάρουμε στην ελληνική αγορά και μόνο. Δεν έχει κλίμακα κάτι τέτοιο και γρήγορα θα υποσκελιστεί ή θα αναγκαστεί να φυτοζωϊσει.

Οκ, η δημιουργική αντιγραφή είναι σοβαρή στρατηγική τόσο σε εθνικό, όσο και σε εταρικό ή προσωπικό επίπεδο. Παραμένει όμως το ερώτημα: Τι αξία έχει (αν έχει) η καινοτομία; Και υπό ποιές προϋποθέσεις;

25 thoughts on “To copy or not to copy? #1

  1. Yannis Tolias

    Το ζήτημα του ποιός κερδίζει από την καινοτομία είναι ζεστό αλλά έχει απαντηθεί ήδη από τον David Teece το 1986 στο άρθρο του “Profiting from Innovation” στο Research Policy. Συνοπτικά, το αν κάποιος καταφέρει να κερδίσει από μία καινοτομία εξαρτάται από τρία πράγματα:

    1. Αν υπάρχει ένα επικρατές σχέδιο στην αγορά ή όχι (γιατί αν υπάρχει, σημαίνει ότι κάποιος-ή κάποιοι-έχει ήδη επενδύσει στην “εκπαίδευση” της αγοράς). Η Apple μετά την “πατάτα” του Newton δεν προσπάθησε έκτοτε να μπει σε μία αγορά χωρίς επικρατές σχέδιο (βλ. iPod, iPhone, iPad).

    2. Από το νομικό πλαίσιο προστασίας της καινοτομίας (πατέντες, εμπορικά μυστικά, κ.ο.κ.) και τη δυνατότητα πλήρους εφαρμογής του. Βασικό συστατικό εδώ είναι το είδος της γνώσης (κωδικοποιημένη vs άυλη) που απαιτείται για την υλοποίηση μίας καινοτομίας και η δυνατότητα να την έχεις.

    3. Από μία σειρά υποστηρικτικών, ή αλλιώς συμπληρωματικών, παγίων που είτε έχεις ή όχι (παραγωγική δυνατότητα χαμηλού κόστους, κανάλια διανομής, branding, κ.ο.κ.)

    Είναι λάθος να νομίζουμε ότι η αντιγραφή πρέπει να είναι καλύτερη από το πρωτότυπο: αρκεί μόνο να δίνει καλύτερη σχέση κόστους-αξίας στον πελάτη, κάτι για το οποίο οι “δάσκαλοι” του είδους που αναφέρεις καταφέρνουν να πετύχουν.

    Για να μην πολυλογώ, σας παραπέμπω στα τεύχη 6 Δεκεμβρίου 2004 (“The China Price”) και 7 Φεβρουαρίου 2005 (“Fakes!”) του Businessweek.

    Τέλος, όσον αφορά τη χώρα μας και τη δυνατότητα υιοθέτησης μίας στρατηγικής δημιουργικής αντιγραφής επισημαίνω ότι εκτός από την προφανή έλλειψη ανταγωνιστικών συμπληρωματικών παγίων υπάρχει και το θεμελιώδες ζήτημα αν είμαστε ικανοί, λόγω κουλτούρας και εκπαιδευτικού συστήματος, ν’ απορροφήσουμε τη γνώση που χρειάζεται για ν’ αντιγράψουμε επιτυχώς!

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Βρε Γιάννη, δεν είδες ότι το ποστ είχε στον τίτλο το #1. Μου έκλεψες τη συνέχεια μ’ αυτά που έγραψες :)
      Τέλος πάντων, θα επιχειρήσω να τα πω κι εγώ με δικά μου λόγια στο #2

  2. Πέτρος Γαβαλάκης

    Το ερώτημα που θέτεις, Νίκο, μου θυμίζει τα συμπεράσματα/προτάσεις μιας σχετικά πρόσφατης συγκριτικής έρευνας από το Ίδρυμα Κόκκαλη http://www.kokkalisfoundation.gr/page.ashx?pid=5&aid=298&cid=30&qcid=7&lang=1, η οποία προτείνει μοντέλα “ανοιχτής καινοτομίας” και γενικά έμφαση στην απορρόφηση/προσαρμογή/διάχυση παρά στην πρωτογενή παραγωγή καινοτομίας (ή τουλάχιστον αυτό καταλαβαίνω εγώ)….

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Πρόκειται για την ίδια έρευνα. Αν δεις στο άρθρο που με παραπέμπεις, ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας είναι ο Λιούκας

  3. vrypan

    Είμαι από αυτούς που αγαπούν την ελευθερία στην αντιγραφή. Αλλά θεωρώ ότι το άρθρο σου Νίκο, κάνει κάποια λογικά άλματα που δεν στέκουν.

    Οι microsoft, facebook, google κ.λ. δεν ξεχώρισαν από στοιχεία που “αντέγραψαν” (χωράει συζήτηση, αλλά δεν έχει σημασία σε αυτή την κουβέντα), αλλά από τα στοιχεία που τους διαφοροποίησαν. Δεν είναι ή το ένα ή το άλλο, αλλά σε ποιο δίνεις έμφαση.

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Πάνο, δεν είπα ότι αρκεί η αντιγραφή για να ξεχωρίσεις. Συγκεκριμένα είπα:

      Υπό μία προϋπόθεση: ότι αυτό που προσφέρει είναι και ποιοτικά καλύτερο από του πρωτοπόρου κι όχι για γρήγορη ξεπατικοσούρα.

      Υπάρχουν λοιπόν στοιχεία διαφοράς τα οποία μπορεί να είναι innovation από μόνα τους, μπορεί και όχι. Το να γράψεις π.χ. ένα σχετικά bug free κώδικα, ένα γρήγορο πρόγραμμα, ένα πιο όμορφο interface σου δίνει πόντους στην αγορά χωρίς να είσαι innovator. Το ζήτημα όμως δεν είναι οι λεπτομέρειες. Κάθε τι καινούργιο που φέρνεις είναι innovation αλλά είναι incremental innovation. Το ζήτημα είναι το disruptive innovation. Κι οι εταιρείες που αναφέρω δεν επέφεραν disruptive innovation αλλά το εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο.

  4. vrypan

    Αν η Microsoft και Google δεν έκαναν disruptive innovation, είμαι πολύ περίεργος να δω ποιος έκανε!

    Δεν έχω καταλήξει σε απάντηση στο “To copy or not to copy?” αλλά αυτά τα παραδείγματα δεν βοηθάνε, γιατί για εμένα αντιπροσωπεύουν ακριβώς το αντίθετο από αυτό που θεωρείς εσύ ότι αντιπροσωπεύουν.

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Παναγιώτη φοβάμαι ότι συγχέεις το αποτέλεσμα με το τι έκαναν. Κι άντε, η Google, μπορείς να πεις ότι ήταν disruptive με το pagerank. Η Microsoft με τι ήταν;

      1. vrypan

        Ζητώ συγνώμη που γίνομαι ο ψείρας τώρα, καταλαβαίνω ότι είναι 2ον θέμα αυτό. Αλλά το “disruptive” κρίνεται από το αποτέλεσμα. Δεν μπορείς να πεις “εκείνη η εφεύρεση ήταν τρομερά disruptive, αλλά ποτέ δεν πούλησε”. Ούτε ότι “η Microsoft έφερε τα πάνω κάτω σε 5-10 τομείς της οικονομίας, της βιομηχανίας, της κοινωνίας, αλλά… δεν ήταν disruptive” :-)

        Πάντως το πιο σημαντικό disruption της microsoft ήταν αυτό για το οποίο δεν την πολυσυμπαθώ: το http://en.wikipedia.org/wiki/Open_Letter_to_Hobbyists

        Μπορώ να σου πω και άλλα, μικρότερα ή μεγαλύτερα, από την encarta μέχρι το ad-hoc networking των WfW 3.11 :-) αλλά νομίζω ότι το παραπάνω είναι που τα ξεκίνησε όλα.

    2. Nikos Anagnostou Post author

      Για να καταλάβεις λίγο καλύτερα αυτό που λέω σκέψου το εξής: όλοι συμφωνούμε πως το PC ήταν disruptive. Έσβησε τα mini που είχαν σβήσει τα mainframe. Κι αν ρωτήσεις κάποιον ποιός εφεύρε το PC που έκανε τη Microsoft αυτό που είναι θα πάρεις την απάντηση η IBM. Ναι;
      Για δες εδώ: http://www.blinkenlights.com/pc.shtml

  5. Yannis Tolias

    Παρατηρώ ότι η κουβέντα επικεντρώθηκε στο disruptive innovation, μία πολύ καλή ιδέα που δεν έχει οριστεί σαφώς και απ’ ότι αντιλαμβάνομαι έχει καταλήξει σε αδιέξοδο!

    Ο Christensen και η ομάδα του μετά το “Seeing What’s Next” αντιλήφθηκαν ότι η αρχική θεωρία δεν μπορεί να περιγράψει όλες τις περιπτώσεις και εστίασαν την προσοχή τους στα business models, δηλαδή το συνολικό τρόπο αναζήτησης, δημιουργίας και σύλληψης αξίας από την καινοτόμο επιχείριση.

    Αν μπορείς (και σε παίρνει) να δημιουργείς αξία αντιγράφοντας, εύγε!

    IMHO, τα business models είναι ο τρόπος με τον οποίο θα προχωρήσει η θεωρία της καινοτομίας στον 21ο αιώνα. Όλα τα υπόλοιπα που ξέρουμε, συμπεριλαμβανομένης και της Ανοικτής Καινοτομίας, θα κουμπώσουν πάνω σ’ αυτό.

    Με μονάδα ανάλυσης την επιχείρηση το αιτούμενο είναι ξεκάθαρο: “δες τον τρόπο που δημιουργείς αξία και βελτιστοποιησέ τον”. Σε macro επίπεδο όμως, πρέπει να κοιτάξουμε αλλού, στη βελτίωση του υποκείμενου πλαισίου, αλλά αυτό είναι μιά άλλη κουβέντα!

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Αν το disruptive innovation είναι κακά ορισμένο κατά τη γνώμη μου άλλο τόσο αόριστο είναι το ‘business model’.

  6. TECHinsider

    Η καινοτομία είναι το Α και το Ω. Το Facebook δεν ήταν το πρώτο social network αλλά ήταν το πρώτο που άφησε τρίτους προγραμματιστές να μπουν στην πλατφόρμα του. Αυτό δεν είναι καινοτομία; Δημιούργησε ένα νέο μοντέλο. Το ίδιο και το iPhone και η Google που βγήκε με ένα απλό λευκό site σε μια εποχή σύνθετων portal. Δεν χρειάζεται η καινοτομία να είναι σύνθετη και πολύπλοκη, αρκούν μικρές καινοτομικές κινήσεις για να γίνει reshape όλη η βιομηχανία…

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Ναι είναι, αλλά πρόσεξε την οπτική:
      α. δεν είναι το πρώτο social network
      β. δεν είναι η πρώτη πλατφόρμα πάνω στην οποία αναπτύσσονται εφαρμογές.
      αλλά
      είναι το πρώτο social network που γίνεται πλατφόρμα. Αυτό IMHO είναι incremental change. Δεν είναι αυτό που έκανε το Facebook αυτό που είναι. Είναι ένα απ’ αυτά.

  7. Yannis Tolias

    Σωστά ο vrypan παρατηρεί ότι το αδύνατο σημείο της ιδέας (όχι θεωρίας) του disruptive innovation είναι ότι δεν έχει δυνατότητα πρόβλεψης αλλά κρίνεται εκ του αποτελέσματος. Αυτό είναι η σημαντικότερη κριτική που έχει δεχθεί, μεταξύ πολλών άλλων.

    Σωστά ο Νίκος παρατηρεί ότι η έννοια του business model είναι ασαφώς ορισμένη, αλλά απ΄ ότι αντιλαμβάνομαι, όλοι οι ειδικοί του χώρου της καινοτομίας έχουν εστιάσει πρόσφατα την προσοχή τους στο να λύσουν αυτή την εκκρεμότητα. Θεωρώ ότι αυτό χρονολογείται από το 2005 και μετά, ακολουθώντας ένα paper (κι ένα διδακτορικό) του Alexander Osterwalder στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης. Ο ίδιος έγραψε πρόσφατα ένα τέλειο, πρακτικό, βιβλίο για το θέμα το οποίο συνιστώ ανεπιφύλακτα.

    Όσον αφορά τα παραδείγματα που αναφέρετε, έχω να συμπληρώσω τα εξής:

    1. Για τη Microsoft (vrypan), εξ’ ορισμού, όλα όσα έκανε ΔΕΝ ήταν disruptive innovations για τον απλούστατο λόγο ότι δεν ήταν φθηνότερα και απλούστερα από κάτι που προϋπήρχε. Αντίθετα, η ίδια οφείλει την ύπαρξή της σ’ ένα business model innovation (το γεγονός ότι δεν πούλησε τα δικαιώματα του MS-DOS στην ΙΒΜ αλλά ζήτησε $ ανά PC sold).

    2. Για την Google (vrypan) όσον αφορά το pagerank, επίσης δεν ήταν disruptive innovation: ήταν technology-push μίας νέας προσέγγισης που ήταν καλύτερη από τις προϋπάρχουσες στην ίδια αγορά της αναζήτησης, τις οποίες και αντικατέστησε λόγω τεχνικής αριστείας. Όλες οι disruptive καινοτομίες είναι market-pull, ανεξαρτήτως έντασης τεχνολογίας!

    3. Οσον αφορά το Facebook, συμφωνώ με την άποψη του techinsider ότι πρόκειται για νέο business model, το οποίο εξελίσσεται ακόμα.

    Μ’ όλα αυτά τα technicalities έχουμε ξεφύγει από το θέμα μας! Πότε θα γράψεις Νίκο τη συνέχεια που υποσχέθηκες; :-)

    1. vrypan

      Νομίζω ότι έχετε (ή επιλέγετε για την συζήτηση :-) μία πολύ απλή ανάλυση του τί είναι και τί έκανε η microsoft και η google.

      Αλλά ας επιστρέψουμε στο θέμα του άρθρου. Για εμένα το ερώτημα είναι “θέλουμε ένα μοντέλο σαν του Silicon Valley”. Εσείς μπορεί να το ονομάζετε copycats, εγώ το θεωρώ innovative, αν θεωρούμε όλοι ότι αυτό θέλουμε, νομίζω ότι τα υπόλοιπα είναι δευτερεύοντα. Ή προτιμούμε το μοντέλο της Ινδίας;

      Θεωρώ πάντως οτι η συζήτηση είναι εντελώς θεωρητική. Ο λόγος είναι ότι τα “μοντέλα” είναι εξ ορισμού θεωρητικά και αφαιρετικά. Και αν όντως θέλει κανείς να τα ορίσει σωστά, πρέπει να βεβαιωθεί ότι τα μοντέλα αυτά που ορίζει είναι ολοκληρωμένα. Προσωπικά, διαφωνώ με την θεωρεία ότι το μοντέλο της Silicon Valley ή το μοντέλο της Ινδίας ή της μεταπολεμικής Ιαπωνίας κ.λ. προσδιορίζονται μόνο από Εκπαίδευση+Funding. Θεωρώ ότι έρχονται “πακέτο” με κοινωνικές δομές, εργασιακές σχέσεις, ιστορικές συγκυρίες κ.α.

      Π.χ. οι περισσότεροι copycats (όσο ήταν στην φάση αυτή), βασίστηκαν σε φτηνό νόμισμα, εξευτελιστικά φτηνό εργατικό δυναμικό, περιορισμένα εργασιακά δικαιώματα, καταπάτηση νομοθεσίας σχετική με πατέντες κ.λ. Δεν μπορείς να στήσεις ένα τέτοιο “μοντέλο” σε μία χώρα της Ευρωζώνης.

    2. Nikos Anagnostou Post author

      @YannisTolios Ξέρω γω; Η συζήτηση εδώ μ’ έβαλε σ’ άλλες σκέψεις. Θα δούμε :) Γιάννη, εσύ φαίνεται πως έχεις ακαδημαϊκή παιδεία στο θέμα. Πως ακριβώς έχεις ασχοληθεί;

      @vrypan Πάνο και μόνο το να λέμε ότι θα κάνουμε κάτι αντίστοιχο της Silicon Valley στην Ελλάδα είναι για γέλια. Πέραν του ότι η SV είναι ένα μοναδικό μόρφωμα που οφείλεται σε μια σειρά ιστορικές συγκυρίες, είναι τόσα έτη φωτός μακρυά μας που κάθε σύγκριση μοιάζει γελοία. Προτιμώ ν’ αντλούμε παραδείγματα από χώρες και μέρη που είναι των δικών μας κυβικών. Γι αυτό έγραψα τις προάλλες για το Ισραήλ. Όχι, ότι και μ’ αυτούς έχουμε καμιά σχέση. Αλλά επειδή είναι χώρα κοντινή κι ανάλογου μεγέθους μας επιτρέπεται ν’ αναρωτιώμαστε τι και γιατί έχει πετύχει

  8. Πέτρος Σαραντόπουλος

    Πάντως μην εστιάζετε το θέμα μόνο σε επιχειρήσεις. Το ίδιο ισχύει και σε άτομα και σε κυβερνήσεις.

    Η καινοτομία – όπως τουλάχιστον την ορίζουν πολλοί – ΔΕΝ χρειάζεται να παραχθεί από εσένα ή την ομάδα σου για να έχεις επιτυχημένο αποτέλεσμα.

    Μόνο και μόνο να καταφέρεις με κατάλληλη γνώση + ενημέρωση + μελέτη να αξιολογήσεις τι μίξη από υπάρχοντα resources+προϊόντα+ διαδικασίες+υπηρεσίες – καινοτόμα ή μη – θα χρησιμοποιήσεις για φτιάξεις το δικό σου προϊόν δεν είναι μικρό κατόρθωμα.

    Νομίζω ότι σπαταλάει κανείς δυνάμεις και πόρους προσπαθώντας να κάνει κάτι το καινοτομικό γενικώς. Ή εστιάζοντας η επίσημη πολιτεία στην έρευνα και όχι στην δημιουργική εφαρμογή/αντιγραφή.

    Η προσωπική μου εμπειρία (σε telco & real-time SW) λέει, ότι σε μη-ακαδημαϊκό τομέα τουλάχιστον – ότι καινοτομικό και να σκεφτείς, κάποιος θα το έχει σκεφτεί και θα το έχει βάλει μπροστά πριν από σένα, μάλλον στις ΗΠΑ.

    Οπότε καλύτερα να διαθέσεις πόρους να τα ψάξεις τα πράματα και να τα ανακατέψεις κατάλληλα.

    Όπως στην μαγειρική.

  9. Pingback: Εξομολογήσεις καθημερινότητας (και όχι μόνο)

  10. Yannis Tolias

    (Απάντηση στο ερώτημα “πώς έτυχε κι ασχολείσαι με την καινοτομία” του Νίκου: Μιά πραγματική ιστορία)

    Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 έκανα το διδακτορικό μου στο Εργαστήριο Τηλεπικοινωνιών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του ΑΠΘ. Ο στόχος μου ήταν να φτιάξω ένα σύστημα αυτόματης διάγνωσης ασθενειών του οφθαλμού που βασιζόταν στην λήψη, επεξεργασία και ανάλυση εικόνων του αμφιβληστροειδή. Το Εργαστήριο είχε πολύ καλή συνεργασία με την Οφθαλμολογική Κλινική του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου στη Θεσσαλονίκη και είχαμε οριοθετήσει σαφώς το τι θέλαμε να κάνουμε και πως θα το πετυχαίναμε.

    Για το σκοπό αυτό είχαμε αγοράσει μία ψηφιακή κάμερα, μία κάρτα απόκτησης εικόνων (image acquisition), τις απαραίτητες βιβλιοθήκες, το περιβάλλον ανάπτυξης εφαρμογών, σε DOS τότε, και όλον τον απαραίτητο εξοπλισμό. Με μεγάλο ενθουσιασμό ξεκινήσαμε τη συνεργασία μας με τους γιατρούς της κλινικής και μετά από λίγο καιρό είχα φτιάξει ένα σύστημα που έπαιρνε ψηφιακές εικόνες από την αναλογική fundus camera, όπως λέγονται, που είχε το Ιπποκράτειο. Για κάποιους μήνες περνούσα τα πρωϊνά μου στα εξωτερικά ιατρεία του Ιπποκράτειου, ως χειριστής του συστήματος, συλλέγοντας εικόνες αμφιβληστροειδών και την υπόλοιπη μέρα μου προσπαθώντας να φτιάξω αλγόριθμους για την επεξεργασία τους.

    Για τους γιατρούς-συνεργάτες μας η ύπαρξη του συστήματος ήταν ένα βήμα μπροστά στην καθημερινή πρακτική τους διότι είχαν διαθέσιμες τις εικόνες που χρειαζόταν για να κάνουν διάγνωση άμεσα, ενώ νωρίτερα έπρεπε να φωτογραφίζουν σε αναλογικό φιλμ τους βυθούς των ματιών, να δίνουν το φιλμ σε συμβεβλημένους φωτογράφους για εμφάνιση και εκτύπωση και να παίρνουν τ’ αποτελέσματα 1-2 μέρες αργότερα. Για μένα όμως, υπήρχε πρόβλημα. Τόσο η ανάλυση των εικόνων που παίρναμε (512 Χ 512 pixels, ασύλληπτα χαμηλή για τα σημερινά δεδομένα, αλλά η καλύτερη δυνατή για τον προϋπολογισμό του Εργαστηρίου μας τότε) όσο και η δυναμική περιοχή της κάρτας (8-bit) δεν μπορούσαν να μας δώσουν εικόνες ικανές να εξυπηρετήσουν τους σκοπούς μας. Μετά από συνεννόηση με τον επιβλέποντα, αναθέσαμε σ’ ένα φοιτητή να κάνει τη διπλωματική του εργασία σε αλγόριθμους προσαρμοζόμενης βελτίωσης της αντίθεσης των εικόνων με την ελπίδα ότι θα λύναμε το 2ο σκέλος του προβλήματος, αλλά η χαμηλή ανάλυση ήταν όντως το κύριο πρόβλημα για το οποίο δεν είχαμε ούτε λύση ούτε χρήματα για νέα κάρτα.

    Ένα ανοιξιάτικο απόγευμα, βλέποντας τις διαφημιστικές πινακίδες, είπαμε να επισκεφτούμε την έκθεση “Υγεία” που γινόταν ακριβώς απέναντι, στη ΔΕΘ. Εκεί συναντήσαμε μία εταιρεία start-up από το Ισραήλ που είχε αναπτύξει ένα πρωτότυπο ψηφιακής fundus camera και είχε αρχίσει να τη δοκιμάζει στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Πιάσαμε κουβέντα με τον εκπρόσωπό της που ήταν επίσης ηλεκτρολόγος μηχανικός, του είπαμε τα δικά μας προβλήματα και το τι θέλαμε να κάνουμε κι εκείνος, είπε: “Είναι πολύ ενδιαφέρον το project σας. Μην ανησυχείτε για το θέμα των εικόνων. Θα σας στείλω περισσότερες απ’ όσες μπορείτε να χρειαστείτε! Εσείς ασχοληθείτε με τους αλγορίθμους σας.”

    Σε μία βδομάδα έφτασε στο εργαστήριο από το Ισραήλ ένα κουτί με CD γεμάτο “τέλειες”, σε σχέση με τις δικές μας, εικόνες. Ένα χρόνο αργότερα, τον Απρίλιο του 1998, δημοσιεύσαμε ένα πολύ ωραίο paper στο IEEE Transactions on Medical Imagingπου ακόμα και σήμερα, 12 χρόνια μετά, μαζεύει 10 αναφορές κάθε χρόνο. Προφανώς, στις ευχαριστίες, κάναμε σαφή αναφορά στη συνδρομή της ισραηλινής εταιρείας στο αποτέλεσμα…

    Όταν δημοσιεύτηκε το paper, ήμουν ήδη νεοσύλλεκτος της 1998 Β’ ΕΣΣΟ έχοντας παρουσιάσει τη διδακτορική διατριβή μου το Φεβρουάριο του ίδιου έτους. Με το απολυτήριο του ΕΣ στα χέρια μου μπήκα το φθινόπωρο του 1999 στο website της εταιρείας που μας είχε βοηθήσει τόσο πολύ με τις εικόνες της και ανακάλυψα, έκπληκτος, ότι η συγκεκριμένη εταιρεία είχε ενσωματώσει τους αλγορίθμους μας στο λογισμικό ανάλυσης εικόνων που πουλούσε μαζί με τις digital fundus cameras της. Αισθάνθηκα ηλίθιος που δεν είχε περάσει καθόλου απ’ το μυαλό μου η πιθανότητα εκμετάλλευσης των αλγορίθμων που φτιάξαμε στο ΑΠΘ και μείναμε μόνο με τη δόξα της δημοσίευσης και τις αναφορές.

    Κατάλαβα ότι προφανώς κάτι κάναμε λάθος! Αυτό ήταν το κίνητρο για ν’ αρχίσει ένα ενδιαφέρον ταξίδι ανακάλυψης στη θεωρία και στην πρακτική της καινοτομίας που συνεχίζεται έκτοτε…

    (Υποθέτω ότι η πονεμένη ιστορία μου είναι deja vu σε πολλούς άλλους αναγνώστες!)

  11. vrypan

    Γιάννη, πραγματικά, η ιστορία που αναφέρεις νομίζω ότι είναι λαμπρό παράδειγμα για το που πάσχουμε!

    Η έρευνα που κάνατε έγινε, ήταν επιτυχής και είχε μεγάλη αξία. Κανείς όμως από το περιβάλλον του Πανεπιστημίου δεν είχε την αγωνία ή την όρεξη ή το “μικρόβιο” να προσπαθήσει να την κάνει προϊόν. Έλλειπε ο επιχειρηματίας -που θα μπορούσε να είναι ένας καθηγητής ή ένας φοιτητής ή κάποιος άλλος στο ευρύτερο περιβάλλον.

    Αν υπήρχε, πιθανότατα εσείς θα είχατε βγάλει πολλά λεφτά, αλλά, το κυριότερο, θα υπήρχε μία υγιής εταιρεία που θα είχε δημιουργήσει θέσεις εργασίας, που θα έκανε εξαγωγές, που θα βοηθούσε στην ανάπτυξη και επέστρεφε στην χώρα μας λίγα ή περισσότερα χρήματα για την επένδυση που έχει κάνει σε Πανεπιστήμια, καθηγητές κ.λ.

  12. Πέτρος Σαραντόπουλος

    Δεν πολυσυμφωνώ με την προτροπή στον Γιάννη να έφτιαχνε εταιρεία προϊόντα κλπ.
    ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ.
    Ας το κάνει αυτό όποιος θέλει να κάνει επιχείρηση και ονειρεύεται να βγάλει λεφτά. Το να μην θες ή να μην μπορείς (λόγω έλλειψης κάποιων απαραίτητων qualifications ή χρηματοδότησης) να μπεις στο κόσμο των επιχειρήσεων (σαν ιδρυτής) είναι απόλυτα φυσιολογικό και κατανοητό.

    Πλούτος παράγεται και από την κατοχύρωση των IPRs – ΕΙΝΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΗ – νομίζω εκεί πρέπει να επικεντρωθούν όσοι ασχολούνται με την έρευνα στον ακαδημαϊκό χώρο. Τα αποτελέσματα της έρευνας πρέπει να είναι δημόσια ώστε να προάγεται η επιστήμη και να χτίζεις πάνω σε αυτά, αλλά τα δικαιώματα για την εμπορική της χρήση πρέπει να κατοχυρώνονται.

    Απλώς ίσως λόγω εγγύτητας μια ελληνική επιχείρηση να μπορεί να πληροφορηθεί και να χρησιμοποιήσει ευκολότερα ελληνικά IPRs. Θα πρέπει να τα πληρώσει όμως. Δεν είναι ανάγκη να έχει δικά της.

    Βλέπω στο linkedin στις ΗΠΑ υπάρχουν επαγγελματίες που έχουν σαν αποκλειστική ασχολία αυτό, πως να βοηθάνε startups και άλλους στην κατοχύρωση των IPRs.

    Είναι μεγάλη μπιζνα αυτή. Προσωπική εμπειρία:
    Όταν ήμουν στην SIEMENS στο development υπήρχε η “γραμμή” και την παραμικρή βλακεία που φτιάναμε να την κατοχυρώνουμε επίσημα γιατί μετά γίνονταν ανταλλαγή δικαιωμάτων μεταξύ των εταιρειών του χώρου Ericsson, Νokia, Alcatel κλπ, ώστε να είναι οι μηνύσεις που όλοι ξέρετε για τις “κλοπές πατεντών” το δυνατόν λιγότερες. Είναι εμπόριο αυτό.

    Με τους Κινέζους βέβαια τώρα στο παιχνίδι δεν ξέρω πως έχει αλλάξει το σκηνικό….

    και να βγάλει λεφτά

  13. Pingback: Σχολικά κυλικεία και… νεανική επιχειρηματικότητα | oraelladas.gr

  14. Pingback: Καινοτομία, #TEDxAthens και electronic music (?!)

Comments are closed.