Η μυστική ιστορία της Silicon Valley

Πριν λίγες μέρες, με αφορμή το βιβλίο  Startup Nation, αναφέρθηκα συνοπτικά στα αίτια που έχουν κάνει το Ισραήλ ένα μοναδικό τόπο τεχνολογικής καινοτομίας. Για να έχει κανείς μια πιο σφαιρική εικόνα για το θέμα (τεχνολογία – καινοτομία), δεν μπορεί να μην ασχοληθεί με τη μοναδική περίπτωση που λέγεται  Silicon Valley και που όλοι προσπαθούν να καταλάβουν (η υπουργός παιδείας κα Διαμαντοπούλου, αποπειράθηκε ακριβώς αυτό στο πρόσφατο ταξίδι της) και να μιμηθούν.

Αντί για βιβλίο όμως, σ’ αυτή την διερεύνηση οδηγός μου ήταν μια βιντεοσκοπημένη ομιλία (διάρκειας κάτι πάνω από μια ώρα) του serial entrepreneur και νυν καθηγητή Πανεπιστημίου σε θέματα επιχειρηματικότητας, Steve G. Blank.

Το 2008 το Νοέμβριο, ο Blank προσκεκλημένος του Computer History Museum, έδωσε μια ομιλία με τίτλο ότι κι ο τίτλος αυτού του ποστ (: The Secret History of Silicon Valley). Μη σας παραπλανήσει το “μυστική”. Δεν είναι καθόλου μυστική. Απλά ο Blank ειρωνεύεται την άγνοια γύρω από το θέμα χρησιμοποιόντας αυτό τον όρο.

Όσοι έχετε χρόνο και κουράγιο δείτε το βίντεο. Αξίζει κάθε λεπτό του.

Για τους λοιπούς να κάνω εδώ μια γρήγορη σύνοψη.

Η Ιστορία ξεκινάει με το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και τις προσπάθειες των συμμάχων (Αμερικανών και Άγγλων) να κατανοήσουν και να υπερκεράσουν την αντιαεροπορική άμυνα των Γερμανών για να πλήξουν στόχους μέσα στο γερμανικό έδαφος. Τα 3 πρώτα χρόνια του πολέμου οι Γερμανοί έχουν το πάνω χέρι σ’ αυτόν τον αγώνα. Τον τέταρτο η κατάσταση αλλάζει δραματικά υπέρ των συμμάχων.Και στην αλλαγή αυτή ιδιαίτερο ρόλο παίζει ν μια ομάδα επιστημόνων που μαζεύουν οι Αμερικάνοι στο στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ (Το Harvard Radio Research Lab) για να εργαστεί πάνω στην ανάπτυξη συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου για την αντιμετώπιση των γερμανικών ραντάρ. Της ομάδας και της προσπάθειας ηγείται ο Frederic Terman, πρύτανη του Στάνφορντ, κι οι τεχνολογίες που αναπτύσονται γέρνουν την πλάστιγγα του πολέμου. Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου, η ομάδα, υπό την καθοδήγηση του  Frederic Terman, μετακομίζει στο Στάνφορντ που αναλαμβάνει πλέον ένα κομβικό ρόλο στην ιστορία κι εξέλιξη της Silicon Valley.

O Terman κινούμενος από μη οικονομικά κίνητρα, εργάζεται συνειδητά για ν’ αναπτύξει τεχνολογική υπεροχή απέναντι στην Σοβιετική Ένωση. Κι έτσι ξεκινάει μια ιστορία έρευνας κι επιχειρηματικότητας με κέντρο το Στάνφορντ και δραστηριότητες που άπτονται της στρατιωτικής τεχνολογίας και χρηματοδοτούνται από τον Αμερικανικό Στρατό.

Παράλληλα, μια άλλη σημαντική φυσιογνωμία, ο William Shockley, συνεφευρέτης του τρανζίστορ κι εργαζόμενος σε μια σειρά από στρατιωτικά πρότζεκτ, ακολουθεί την αντίθετη πορεία. Αφήνει το στρατό και τη στρατιωτική έρευνα για να ιδρύσει μια εταιρεία, την Shockley Semiconductors που αποβαίνει η ‘μάνα’ 65 συνακόλουθων εταιρειών ημιαγωγών  μέσα σε είκοσι χρόνια, εταιρειών που θα ιδρυθούν από διαδοχικές αποχωρήσεις στελεχών  και ταυτόχρονης δημιουργίας  δικών τους εταιρειών.

Ημιαγωγοί, φτιαγμένοι από πυρίτιο (silicon) εξ ου και Silicon Valley.

Μια από αυτές τις 65 εταιρείες είναι κι η πασίγνωστη πια Intel.

Έτσι, μέχρι τα τέλη του ’70 η Silicon Valley αναπτύσεται και κινείται από κεφάλαια βασικά στρατιωτικά και με κινητήριο δύναμη τον Ψυχρό Πόλεμο. Τότε συμβαίνει κάτι που αλλάζει δραματικά το τοπίο: η αμερικάνικη κυβέρνηση μειώνει το φόρο κεφαλαιακών κερδών από 49,5% σε 28% κι επιτρέπει στα pension funds να επενδύουν ένα μέρος των κεφαλαίων τους σε Venture Capitals πράγμα που οδηγεί στη συνακόλουθη ‘έκρηξη’ που ανακατευθύνει τις προτεραιότητες και το ενδιαφέρον ενός επιχειρηματικού και τεχνολογικού οικοσυστήματος δημιουργημένου για να υπηρετήσει τον Ψυχρό Πόλεμο, σε κοινότητα παραγωγής πλούτου και κέρδους με τη βοήθεια και τη ‘μοχλευση’ των VCs.

Κι εδώ, όπως και στο Ισραήλ, διακρίνουμε δύο, όχι και τόσο ευχάριστα και δημοφιλή, γενεσιουργά αίτια: το στρατό και την κρατική παρέμβαση. Έχοντας πει αυτό, ας μη βιαστούμε να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι κι η Ελλάδα πρέπει ν’ ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο. Γιατί αφενός έχει προσπαθήσει και δεν πέτυχε (το ΤΑΝΕΟ π.χ. ήταν μια προσπάθεια ανάλογης της Αμερικανικής και της του Ισραήλ για δημιουργία ενός χρηματοδοτικού καναλιού για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα και νωρίτερα η ΕΑΒ κι η ΕΒΟ) κι αφετέρου γιατί πολλά απ’ όσα διδασκόμαστε απ’ αυτά τα παραδείγματα έχουν να κάνουν με ιστορία και γεωπολιτική, κι αυτά δεν είναι χαρακτηριστικά που αναπαράγονται κατά βούληση, ούτε κι είναι πάντοτε επιθυμητά σε τελική ανάλυση.

Δεν θέλω να κλείσω με κάποιο άλλο συμπέρασμα ή συνταγή, γιατί απλά δεν διαθέτω. Απλά τροφή για σκέψη είναι όλα τα παραπάνω.

6 thoughts on “Η μυστική ιστορία της Silicon Valley

  1. Vassilis Nikolopoulos

    Πολύ ενδιαφέρουσα η προσέγγιση και το άρθρο. Καθώς η καινοτομία και γενικώς ο τρόπος της εξέλιξης της σκέψης και έκφρασης ενός λαού είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία του και το DNA του, η ιστορία μας λύνει σχεδόν πάντα τις απορίες και βάσει αυτής μπορούμε να προβλέψουμε πολλά πράγματα.

    Όντως η παγκόσμια πρακτική έχει να πας πει ότι ο Στρατός, η Εξουσία, τα Εθνικά συμφέροντα (δηλ. Κράτος) και η ανάγκη για επιβίωση (Πόλεμος) και ασφαλώς σε τελευταίο επίπεδο το άμεσο κέρδος, επιταχύνουν τον διαφορετικό τρόπο σκέψης και την προαγωγή της καινοτομίας με βασικό σκοπό την εξουσία και την επιβολή. Ένα άλλο παράδειγμα σε αυτά που αναφέρεις είναι οι Σοβιετικοί, οι οποίοι το Β’ Παγκ. Πόλεμο έκαναν αγώνα δρόμου προς την ΝΑ Ευρώπη και την Γιουκοσλαβία για την εκμετάλλευση των σημειώσεων του Tesla, κάτι που τους έδωσε ώθηση σε πολλά “καινοτομικά” επιτεύγματα στον Ψυχρό Πόλεμο (υπάρχει άρθρο μου στο Openscience.gr για τον Tesla.)

    Η Ελλάδα και ο Ελληνισμός είχε την δική του ευκαιρία, πολύ πιο πριν το ΤΑΝΕΟ, δεδομένου ότι και εμείς είχαμε κάποτε Ψυχρό πόλεμο με τους γείτονες μετά την χούντα, απλά τότε δεν υπήρχε καν η ιδέα μιας κεντρικής χρηματοδότησης για τον ΕΣ για την παραγωγή καινοτομίας ή ακόμα μίας οργάνωσης σε Εθνικό επίπεδο για εφαρμοσμένη έρευνα, έστω και με αφορμή τον Ελληνικό στρατό.

    Οι λαοί που αναφέρεις προάγανε την καινοτομία όπως σωστά ανέφερες για εξουσία και αύξηση της ισχύος (ΗΠΑ) και για επιβίωση σε μία εχθρική περιοχή (Ισραήλ). Απλά δουλέψανε σαν μία Εθνική collectiva, κάτι που ο Έλληνας δεν μπορεί να κάνει αυτή την στιγμή, βασιζόμενος σε μία TOP-DOWN προσέγγιση (από το Κράτος δηλ…) αλλά λειτουργεί καλύτερα BOTTOM-UP όπως γίνεται και τώρα με πολλές δράσεις καινοτομίας από διάφορους πόλους και νέους ανθρώπους, με ελπίδα ότι οι ψηλά θα ακολουθήσουν…

    Ιστορικά, οι Έλληνες είχαν Εθνική συσπείρωση μόνο όταν ήταν υπό την απειλή εξωτερικού κινδύνου ή υπήρχαν στιγμιαία Εθνικά συμφέροντα και πλησιάζαμε το χείλος του γκρεμού (πχ. Ολυμπιακοί Αγώνες) και μετά πάλι στην χαλαρότητα και τις μικρές εσωτερικές “Πόλεις Κράτη” όπου υπήρχε και υπάρχει ο ανταγωνισμός…και πολλές φορές μη θεμιτός…και όλους τους εξαίρετους Επιστήμονες, Φιλοσόφους κλπ τους εξορίσαμε ή τους φυλακίσαμε…

    Συμπερασματικά, τα 2 αυτά best practices είναι σωστά αλλά μη εφαρμόσιμα στην Ελλάδα του σήμερα, που ΔΕΝ έχει έναν αποκεντρωμένο Κρατικό Μηχανισμό να καθοδηγήσει την Καινοτομία σε Εθνικό Επίπεδο, εντελώς αποκομμένο από την κομματική μηχανή (πχ. Δημόσια Διοίκηση στην Γαλλία με ανώτατα στελέχη αποφοίτους Στρατιωτικών σχολών Μηχανικών (Grandes Ecoles) και με έντονο το αίσθημα των Εθνικών και ΟΧΙ κομματικών συμφερόντων.

    Μπορούμε να εκμεταλλευτούμε πολά πράγματα από το Ελληνικό μυαλό και τον διαφορετικό καινοτόμο τρόπο σκέψης του, αλλά για να γινει αυτό θα πρέπει να δημιουργήσουμε ενναλακτικό τρόπο σκέψης και φιλοσοφίας στην Παιδεία (καινοτομία στα ΑΕΙ, ΤΕΙ, innovation με φοιτητές, eco-systems στα Πανεπιστήμια, κλπ) και να προσπαθήσουμε να συγκεντρώσουμε την Κρατική Διοίκηση για την Καινοτομία σε έναν αποκεντρωμένο Εθνικό Μηχανισμό ΜΗ κομματικό…

    Τότε ίσως κάτι μπορεί να γίνει…πολύ ενδιαφέρον θέμα θα επανέλθω…

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Βασίλη, συμφωνώ ότι στην περίπτωση μας η όποια αλλαγή θα έρθει εκ των κάτω. Το διατυμπανίζω όποτε μου δίνεται η ευκαιρία. Ομολογώ όμως ότι πέραν αυτού δεν έχω ξεκάθαρη εικόνα για το πως. Κι εσύ στο σχόλιο σου δεν άφησες να διαφανεί κάποιος συγκεκριμένος τρόπος. Θα χαρώ ν’ ακούσω όποια συνέχεια της σκέψης σου

  2. Vassilis Nikolopoulos

    Αγαπητέ Νίκο,

    το bottom-up σημαίνει οργάνωση όλων των διαφορετικών πόλων καινοτομίας (Opencoffee, startegy, innovation events, κλπ) μέσα σε ένα οικοσύστημα. Δηλαδή, αντιστροφή της εντροπίας για να βάλουμε τάξη στην αταξία.. :-) Δύσκολο αλλά όχι αδύνατο βάσει στατιστικής φυσικής…

    Θα έρθουν και άλλες δράσεις πολύ σύντομα και από εμάς, οπότε το θέμα είναι να οργανωθεί το οικοσύστημα και τα initiatives (digest start-ups) κάτω από ένα κοινό σκοπό και διαδικασία, με χαρτογράφηση και εν συνεχεία να προχωρήσει ένα βήμα πιο κάτω η διαδικασία…από το κλασσικό lobbying και το social σε coaching, mentoring και funding/fast incubation με ταυτόχρονο auditing σε innovation skills και ιδέες…

    θα είμαι στις 18 και ομιλητής, οπότε θα χαρώ να τα πούμε και από κοντά σχετικά με συγκεκριμένα βήματα !

    Bas

  3. Πέτρος Σαραντόπουλος

    Best practice sharing
    Μου έκαναν πολύ καλή εντύπωση αυτές οι 2 σελίδες στο facebook της πρεσβείας του Ισραήλ στην Ελλάδα.
    Φαίνεται πως και πρακτικά η τεχνολογία και η προώθησή της γίνεται το #1 κρατική εθνική προτεραιότητα (άντε το #2 μετά τα γνωστά αντιαραβικά)

    http://www.facebook.com/IsraelEmbassyAthens

    http://www.facebook.com/pages/Economy-in-Israel-E-Oikonomia-tou-Israel/101289273261582

Comments are closed.