Εικόνες από μια εκδήλωση

Photo

Παρακολούθησα νωρίτερα μια εκδήλωση του Κέντρου Πολιτικού Προβληματισμού Μιχάλης Παπαγιαννάκης, στο Πανεπιστήμειο Αθηνών. Η απόφαση να πάω ήταν εντελώς της τελευταίας στιγμής όπως κι η σχετική πρόσκληση που είχε προηγηθεί με email. 

Το θέμα της εκδήλωσης ήταν “Τι κάνουμε” δηλαδή τι πρέπει να κάνουμε επί το Λενινστικώτερο, στο οποίο, είμαι βέβαιος, συνειδητά παρέπεμπε. 

Ομιλητές με τη σειρά που μίλησαν ήταν οι:
  • Γιάννης Βαρουφάκης
  • Αρίστος Δοξιάδης
  • Χρυσάφης Ιορδάνογλου
  • Γιώργος Σταθάκης
ενώ ακολούθησαν παρεμβάσεις από τους
  • Μάνος Ματσαγγάνη
  • Ελίζα Παπαδάκη
  • Γιώργος Προκοπάκη

Την εκδήλωση συντόνισε ο Βασίλης Πεσμαζόγλου.

Ομολογώ πως πέραν από τους δύο πρώτους ομιλητές οι υπόλοιποι μου ήταν άγνωστοι.  Και στ’ ότι ακολουθεί δεν επιχειρώ να παρουσιάσω αναλυτικά το τι είπαν αλλά να μεταφέρω αυτό που λέει ο τίτλος, συνειδητά παραπέμποντας στο γνωστό έργο του Μουσόργσκι “Εικόνες από μία Έκθεση : εικόνες. Εντυπωσεις δηλαδή. Με εστίαση όχι μόνο ή τόσο στα οικονομικά θέματα αλλά και στην ανθρώπινη παρουσία και σε ψυχογραφικά στοιχεία.

Αλλά πρώτα μια γρήγορη αναφορά στο τι ειπώθηκε: Ο Γ. Βαρουφάκης παρουσίασε τη γνωστή θέση του ότι το πρόβλημα της Ελλάδος μπορεί να λυθεί μόνο σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στο ερώτημα “τι κάνουμε” απάντησε μ’ ένα εμφατικό “τίποτα”. Ο Α. Δοξιάδης παρουσίασε την επίσης γνωστή ανάλυση του για τη διάρθωση της ελληνικής οικονομίας σε εμπορεύσιμους και μη εμπορεύσιμους κλάδους όπου το μεγάλο μερίδιο κατέχουν οι δεύτεροι ενώ στους πρώτους υπερτερεί αριθμητικά η μικρή ιδιοκτησία/παραγωγική μονάδα κι απέδωσε αυτή τη διάρθρωση σε ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους προτείνοντας μια μετακίνηση απασχόλησης προς τους εμπορεύσιμους κλάδους. Ο Χ. Ιορδάνογλου ήταν πολύ πιο εστιασμένος, αναλύωντας κυρίως το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα που συζητιέται αυτή της στιγμή, και γενικά το μνημόνιο 1 και 2, καταλήγοντας κριτικά κι υπό προϋποθέσεις στ’ ότι θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν. Τέλος, ο Γ. Σταθάκης απέδωσε την δημιουργία ελλειμάτων και χρέους στη συστηματική φοροδιαφυγή των ανώτερων τάξεων, για την παρούσα συγκυρία δε πρότεινε έξοδο από το ευρώ με μια ιδιόμορφη επιστροφή στη δραχμή με σχέση 2 προς 1 προς το ευρώ, ήτοι υποτίμηση κατά 50%.

Από τα παραπάνω θα καταλάβατε ήδη πως περίπου πρέπει να είναι κι οι πολιτικές τοποθετήσεις των ομιλητών. Ας πούμε εντελώς σχηματικά ότι οι Δοξιάδης και Ιορδάνογλου εξέφραζαν μια πιο ‘δεξιά’ θέση, ενώ οι Βαρουφάκης, Σταθάκης μια πιο ‘αριστερή’.

Μερικά σημειολογικά: Παρότι από τους εισηγητές κανένας δεν μπορεί να χαρακτηριστεί νέος (χωρίς να ξέρω τις ηλικίες) η ‘δεξιά’ έδειχνε πιο ηλικιωμένη από την ‘αριστερά’ τουλάχιστον σύμφωνα με τη μαρτυρία των άσπρων μαλλιών. 
Επίσης η ‘δεξιά’ έδειχνε να νοιώθει κάπως στενάχωρα κι άβολα (ίσως λόγω του ότι η εκδήλωση είχε οργανωθεί από τον ευρύτερο πολιτικό χώρο της Δημοκρατικής Αριστεράς), ενώ η ‘αριστερά’ πιο χαλαρά κι άνετα με ακόμα πιο ακραία τη στάση του Σταθάκη που ήταν ένα μείγμα διασκέδασης, υπεροψίας και σιγουριάς.
Ως προς το περιεχόμενο των εισηγήσεων, η ‘δεξιά’ έδειχνε ν’ αναζητεί ένα μείγμα πολιτικής το οποίο με αρκετές προϋποθέσεις θα μπορούσε να στοιχειοθετήσει μια αισιοδοξία.
Αντίθετα η ‘αριστερά’ περιέγραφε με άνεση μια επερχόμενη βιβλική καταστροφή που μόνο με κινήσεις τεκτονικών πλακών μπορεί ν’ αποφευχθεί.
Η αντίθεση αυτή έγινε αντιληπτή από τον κόσμο, όπως φάνηκε από τις ερωτήσεις, κι ακούστηκαν εκκλήσεις για πιο ενοποιημένες τοποθετήσεις κάτι που, θα τολμούσα να πω, εξέφραζε μια υφέρπουσα αγωνία. Αγωνία που αναζητά από τους ειδήμονες τη συναίνεση που δεν είναι καθόλου ορατή στο πολιτικό πεδίο.
Ειδικά οι ερωτήσεις των λιγώτερο ‘μπασμένων’ στο θέμα παρισταμένων πρόδιδαν τη γνήσια αγωνία τους να βρουν μια αχτίδα φωτό και μια καθοδήγηση προς την έξοδο από την  κρίση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ερώτηση κάποιου στην σχεδόν μηδενιστική τοποθέτηση Βαρουφάκη ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα: “Και τι προτείνετε λοιπόν; Ν’ αυτοκτονήσουμε;”

Το σημαντικό που αποκόμισα; Έχουν τελικά αξία αυτές οι ζωντανές συζητήσεις και παρουσιάσεις σε ‘κλειστό’ χώρο, χωρίς on line  μετάδοση και μηντιακό πανηγύρι. Γιατί έτσι λέγονται κι ακούγονται πράγματα με τόνο που απουσιάζει από πολιτικές ομιλίες ή τηλεοπτικά παράθυρα.  Γιατί, και το πιστεύω από τότε που ξεκίνησε η κρίση αυτό, διανύουμε μια κατάσταση πρωτόγνωρη που κανείς δεν έχει λύσεις στο τσεπάκι. Ότι λέγεται και προτείνεται θα ‘πρεπε να λέγεται και να προτείνεται με περισσή περίσκεψη και με τόνο και ύφος που να μπορεί να δημιουργήσει κάτι παραπάνω από σκέτες συναισθηματικές αντιδράσεις. Κάτι παραπάνω από αγανάκτιση. Θα έπρεπε να μπορεί να γεννήσει στον κόσμο τις σωστές ερωτήσεις. Που θ’ αναγκάσουν και τους ειδήμονες να πάνε τη σκέψη τους και την πρόταση τους ένα βήμα παρακάτω. Γιατί ο φτηνός αντίλογος κρατάει μακροπρόθεσμα χαμηλά και τον ίδιο το λόγο.
 Η λύση, σα λέξη και μόνο, παραπέμπει σε διανοητικές διεργασίες. Και τη χωρίζει μόνο μια πρόθεση (προσέξτε την πολυσημία) από τη διά-λυση.