Category Archives: Οικονομία

10 επιχειρηματικές ιδέες στο μικροσκόπιο

Διάβασα στο theinsider.gr  ένα άρθρο με τίτλο “Οι 10 καλύτερες επιχειρηματικές ιδέες για το 2012”  και παρότι, όπως όλα τα άρθα που αναφέρονται στο 2012 αυτό τον καιρό, έχει περισσότερο εποχιακή παρά αναλυτική σημασία, επειδή το άρθρο περιλαμβάνει μια σειρά από προτάσεις που συζητιούνται συχνά και πολύ τελευταία, είπα να τις περάσω από ένα γρήγορο έλεγχο με δυο βασικά κριτήρια:

  • το κατά πόσο αφορούν εξωστρεφείς δραστηριότητες (που μπορούν να συντελέσουν στην πολύ συζητούμενη μετακίνηση από μη εμπορεύσιμους κλάδους σε εμπορεύσιμους)
  •  και κατά πόσο μπορούν να συντελέσουν στην αύξηση της ελληνικής παραγωγής/προστιθέμενης αξίας.

Δεν τις εξετάζω, λοιπόν, τόσο αυτόνομα σαν επιχειρηματικές προτάσεις που θα μπορούσαν ν’ αποφέρουν από ένα απλό εισόδημα ως μεγάλα κέρδη σ’ αυτούς που θα τις αναλάβουν, αλλά περισσότερο από την άποψη της αναπτυξιακής επίπτωσης που μπορούν να έχουν στην ελληνική οικονομία γενικώτερα.

Οι ιδέες είναι οι παρακάτω (δείτε το άρθρο για λεπτομέρειες, εδώ παραθέτω μόνο τον τίτλο και τη δική μου κριτική).

1. Επιστροφή στο Χωριό – Τοπικά Προϊόντα

Πάρα πολύ συζητημένο θέμα. Με βάση τα κριτήρια που έθεσα παραπάνω, ναι, μιλάμε για  εμπορεύσιμο κλάδο κι ενδυνάμωση της ελληνικής προστιθέμενης αξίας.  Επειδή όμως μιλάμε για ένα εντελώς παραμελημένο (πια) κλάδο, με τα εισαγώγιμα ανταγωνιστικά προϊόντα να έχουν ανοίξει πολλαπλές διόδους στην ελληνική αγορά, με καλύτερες τιμές σ’ αυτά που μετράει περισσότερο η τιμή, και καλύτερη  perceived ποιότητα σ’ αυτά που παίζει ρόλο η διαφοροποιήση, οι προοπτικές των συγκεκριμένων επιχειρηματικών προσπαθειών δεν θ’ ανθοφορήσουν αυτόματα. Μπορεί να μιλάμε για επιστροφή στα παραδοσιακά προϊόντα, αλλά αν δε γίνει με γνώση, από ανθρώπους που θα λάβουν υπόψιν θέματα κλίμακας παραγωγής, τυποποίησης, μάρκετιν και καναλιών διάθεσης, μάλλον ονειροβατούμε.

2. Cloud Computing

Αυτή την πρόταση (μιας κι είναι πολύ πιο κοντά στα επαγγελματικά μου ενδιαφέροντα) τη βρίσκω πολύ ασαφή για να την πάρω σοβαρά. Τι σημαίνει ακριβώς; Ανάπτυξη εφαρμογών; Ανάπτυξη υποδομών; Και τα δύο; Και γιατί είναι ευκαιρία αφού μάλλον υπολειπόμαστε από τον περισσότερο δυτικό κόσμο στην αξιοποίηση ευκαιριών σ’ ότι έχει σχέση με τις νέες τεχνολογίες. Το ’80 παρόμοια λέγαμε ότι τα PC κι η εμβρυακή αγορά έτοιμου λογισμικού ήταν η επλίδα μας κι ότι είχαμε πολλές ευκαιρίες. Μετά ακολούθησαν διάφορα άλλα τέτοια ‘κύματα’ προσδοκιών: τα ERP, το internet εν γένει, κι εσχάτως τα Social Media. Το ότι αυτοί οι χώροι είναι καινούργιοι,  κι ως νέες αγορές παρέχουν όντως πολλές ευκαιρίες, δε σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί ν’ αξιοποιήσει τις ευκαιρίες τους. Όχι εύκολα σίγουρα. Ούτε καν δύσκολα. Γιατί έχουμε βασικό έλλειμμα στην παιδεία μας και στην επιστημονική κατάρτιση, κι ακόμα στην ουσιαστική αποδοχή  της ίδιας της επιστημονικής σκέψης. Ο μέσος σπουδαγμένος έλληνας σκέφτεται περισσότερο ‘μεσαιωνικά’ παρά ‘διαφωτιστικά’  κι αυτό προβάλει ανάγλυφο στις επιλογές του, ακόμα κι αν διαθέτει τα τυπικά εφόδια μιας επιστημονικής παιδείας.

Παρόλααυτά, τελευταία κάποιες επιτυχίες (με διεθνή αντίκτυπο) αλλά το ποσοστό, η έκταση και το μέγεθος τους είναι ασήμαντες ακόμα για την ελληνική οικονομία.

3. Εκπτωτικά Καταστήματα

Μάλλον σωστή είναι η εκτίμηση εδώ αλλά με δύο αιρέσεις: αυτού του είδους οι δραστηριότητες βασικά προωθούν εισαγώμενα αγαθά κι επιπλέον δεν βλέπω βάθος χρόνου στις ευκαιρίες. Από το προσωρινα φτηνώτερο καλύτερο είναι το σταθερά φθηνό.

4. Υπηρεσίες καθαριότητας & επισκευής

Έχω προσωπική εμπειρία που απηχεί την ουσία της ιδέας,  από τη μοδίστρα της γειτονιάς μου που ζητάει μαθητευόμενες και δε βρίσκει. Ναι, θα υπάρξει ανάγκη για αναβίωση τέτοιων δραστηριοτήτων. Αλλά δε μιλάμε για επιχειρηματική δραστηριότητα που μπορεί να δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας, ούτε για δραστηριότητες που μπορούν να γίνουν tradables με κάποιο τρόπο. Πρόκειται μάλλον για λύσεις ανάγκης και για ουσιαστική οπισθοδρόμηση σε παλιότερες κοινωνικές δομές και μορφές οργάνωσης.  Επιπλέον, ένα μεγάλο μέρος τέτοιων δραστηριοτήτων (ειδικά η καθαριότητα) καλύπτεται αυτή τη στιγμή από αλλοδαπούς. Το να φανταστώ να διεκδικούν πάλι αυτές τις δραστηριότητες Έλληνες, και μάλιστα, θεωρώντας τις ευκαιρία, μόνο καλό δεν μπορεί να προμηνύει.

5. Διαχείριση Υδάτινων πόρων

Σωστή η εκτίμηση.  Κι εδώ όμως ισχύει η κριτική για το θέμα της παιδείας. Δεν αρκούν πρόθυμοι επιχειρηματίες γι αξιοποίηση ευκαιριών σ’ αυτούς τους τομείς. Συνήθως οι επίδοξοι επιχειρηματίες σ’ αυτούς τους κλάδους εκτός από προθυμία πρέπει επιπλέον να συνδιάζουν και την τεχνική παιδεία και να έχουν τη δυνατότητα ν’ αντλήσουν για εργαζόμενους  μηχανικούς και τεχνίτες από μια σχετικά εκπαιδευμένη στο αντικείμενο μάζα, πράγμα που μάλλον θεωρώ ότι βρίσκεται σε έλλειψη.

6. Σκούτερ και ποδήλατα

Έχω αναρωτηθεί πολλές φορές γιατί δεν στάθηκε ποτέ μια βιομηχανία ποδηλάτων στη χώρα.  Δεν είναι τρομακτική η τεχνογνωσία που απαιτείται για την κατασκευή τους. Κι υπάρχει κι πρόσφατη ιδεολογική στροφή προς το ποδήλατο που πράγματι μπορεί να βοηθήσει την ανάπτυξη σχετικών επιχειρήσεων. Πράγματι διαγνώνω ευκαιρίες εδώ. Αλλά και πάλι ο φόβος είναι μήπως η αυξητική τάση της αγοράς απλά ικανοποιηθεί από εισαγωγές. Χρειάζεται μια ελληνική καινοτομία, κάτι που ν’ απαντάει σε καθαρά ελληνική ανάγκη και που να καλυφθεί από ελληνική παραγωγή.

7. Κήποι για μικρούς χώρους

Κι αυτό είναι κάτι που έχω σκεφτεί προσωπικά (και σκέφτομαι ακόμα ομολογώ).  Αλλά και πάλι εδώ το θέμα δεν είναι ο ‘χρυσός’ των μικρών κήπων που από μόνοι τους σα δραστηριότητα μπορούν να επιφέρουν μόνο μια μικρή ελάφρυνση στο οικιακό ή στο εμπορικό ισοζύγιο, αλλά το ποιός θα πουλάει τα εργαλεία εξόρυξης αυτού του ‘χρυσού’. Γιατί, ως γνωστόν, σε κάθε τρέλα χρυσοθηρίας αυτοί που πραγματικά πλουτίζουν είναι αυτοί που πουλάνε τα φτιάρια και τα κόσκινα. Μια βιοτεχνία με υψηλή ελληνική προστιθέμενη αξία για τέτοιες λύσεις όμως την κρίνω εφικτή.

8. Φροντίδα Ηλικιωμένων

Εδώ δε βλέπω κάτι νέο. Καινοτομία κι ευκαιρία θα ήταν να μπορείς να παράσχεις καλύτερες και φθηνότερες υπηρεσίες. Γιατί από κακές υπηρεσίες αυτού του είδους έχουμε υπερπροσφορά.

9. Εξοικονόμηση ενέργειας

Ίδιοι προβληματισμοί κι αιρέσεις  με την ανάπτυξη υδάτινων πόρων και τα ποδήλατα κι εδώ: η ανάγκη είναι δεδομένη αλλά όπως έχει γίνει αμέτρητες φορές στο παρελθόν, το πιθανώτερο είναι να καλυφθεί από εισαγωγές.

10. Cocooning & Ανακαινίσεις Χώρων

Αυτή την ιδέα δεν την πολυκαταλαβαίνω για να ‘μαι ειλικρινής. Άπτεται μια μεγάλης γκάμας προϊόντων και δραστηριοτήτων.  Υπάρχει κι εδώ το ερώτημα “που είναι η ευκαιρία για ελληνική παραγωγή κι όχι απλή εμπορία;”. Εμπορία στα σχετικά αντικείμενα έτσι κι αλλιώς συμβαίνει και μάλιστα κατά κόρον. Είχα διατυπώσει παλιότερα την άποψη ότι διακοσμητικά προϊόντα που αξιοποιούν ελληνικό design κι ενσωματώνουν μια κάποια ελληνικότητα, ότι κι αν σημαίνει αυτό, μπορούν ν’ αποτελέσουν μια εξωστρεφή επαγγελματική δραστηριότητα.  Σ’ αυτά τα πλαίσια συμφωνώ.

Κλείνοντας να θυμίσω (;) ότι οι ‘επιχειρηματικές’ ιδέες στην Ελλάδα υπόκεινται στους νόμους της μόδας. Εμφανίζονται δι αποκαλύψεως, ακολουθούνται αγεληδόν κι εξαφανίζονται μαζικά και νομοτελειακά σαν τα λέμμινγκ. Αρκεί να θυμηθούμε τα βιντεοκλάμπ του ’80, τις ΕΛΔΕ του ’90 και τα πρόσφατα φωτοβολταϊκά. Δεν είναι οι ιδέες που κάνουν τη διαφορά στην ανάληψη μια επιχειρηματικής δράσης. Είναι η εκτέλεση τους. Οι άνθρωποι που θα τις αναλάβουν σαν άτομα και, κυρίως -βασική ελληνική υστέρηση εδώ- σαν ομάδες.

Έλλειμμα: Κοιτώντας τα νούμερα, πως λέμε κοιτώντας την άβυσσο

Το πρωί διαβάζοντας τη σχετική ειδησεογραφία, πληροφορήθηκα ότι το έλλειμμα 1ου δεκαμήνου ανέρχεται χοντρικά στα 20δις.

Κοιτώντας λίγο τα στοιχεία που αναφέρονταν, διαπίστωσα ότι δεν γίνεται καθόλου διάκριση για πρωτογενές έλλειμμα και έλλειμμα μετά από τόκους. Δεδομένου ότι όλη η δημόσια συζήτηση για τα οικονομικά επικεντρώνεται (και σωστά) στην πορεία των πρωτογενών ελλειμμάτων, απόρησα για την έλλειψη αναφοράς. Μπορώ να μπω ότι άρχισα να σχηματίζω και κάποιες θεωρίες συνομωσίας στο μυαλό μου για κατευθυνόμενη δημοσιογραφία κτλ.

Τώρα (βράδυ) που έψαξα λίγο παραπάνω το θέμα, είδα ότι οι ειδήσεις των εφημερίδων δεν είναι παρά ένα copy paste του Δελτίου Εκτέλεσης Προϋπολογισμού του ΥΠΟΙΚ (επισυνάπτεται στο τέλος του ποστ) μ’ εξαίρεση τους δύο πολύ βοηθητικούς πίνακες.

Μ’ ένα χοντρικό υπολογισμό από τα νούμερα που φαίνονται στον παρακάτω πίνακα, το έλλειμμα προ τόκων είναι 5 δις.

Ο δεύτερος πίνακας που δεν έχει πολλές εξηγήσεις, περιλαμβάνει κάποιες εκροές που δεν περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό (γιατί άραγε;) της τάξεως των 6,3 δις! Δηλαδή μεγαλύτερες από το σύνολο του πρωτογενούς ελλείμματος της χρονιάς ως τώρα. Οι δαπάνες αυτές αφορούν:

  • έξοδα για την υγεία
  • συμμετοχές σ’ αυξήσεις μετοχικών κεφαλαίων (!!!)
  • καταπτώσεις εγγυήσεων
Προφανώς είναι έκτακτες δαπάνες αλλά τι πάει να πει έκτακτες σε μια χώρα που το έκτακτο μας επισκέπτεται με απαράβατη κανονικότητα;

Πρακτικά λοιπόν, η χώρα δημιούργησε νέες ανάγκες για δάνεια της τάξεως των 11,3 δις ήτοι περίπου 25% των συνολικών εσόδων της.
Αν δεν αντιλαμβάνεται κανείς πως τέτοια νούμερα μετά από δυο χρόνια σταθεροποίησης και περίπου τέσσερα χρόνια κρίσης πρόκειται για την απόλυτη τρέλα, τότε η απόλυτη τρέλα μάλλον κατοικεί στον εγκέφαλό του.
Προσέξτε το εξής: δεν έχουμε κάνει ακόμα κουβέντα για χρέος. Το χρέος δεν υπεισέρχεται στη διαμόρφωση των παραπάνω. Οι τόκοι για την εξυπηρέτηση του λαμβάνονται από το δάνειο του μνημόνιου και του μεσοπρόθεσμου. Και γι αυτό όλη αυτή η φανφάρα για το κούρεμα, το αν αρκεί δηλαδή ή αν είναι επιτυχία, είναι απλά άκαιρη κι ανούσια. Κι ένα 100% κούρεμα μας αφήνει με δανειακές ανάγκες 11,3 δις μόνο για το δεκάμηνο και μόνο γι αυτή τη χρονιά.
Αλλά επανέρχομαι στο αρχικό θέμα: γιατί το τόσο κολοσσιαίο και σημαντικό πρωτογενές έλλειμμα δεν τυγχάνει μια ιδιαίτερης παρουσίασης μέσα στο δελτίου του ΥΠΟΙΚ; Μήπως γιατί στρέφει τα φώτα εκεί που θα έπρεπε να είναι καρφωμένα από την πρώτη μέρα; Μήπως γιατί μέσα στο θόλωμα του τι είναι έλλειμμα και πως διαμορφώνεται επιβιώνουν κι οι πιο θολές προθέσεις για τη διαιώνιση του;
Ειλικρινά θα ήθελα ν’ ακούσω ένα σοβαρό αντίλογο.

Σελίδα ΥΠΟΙΚ με Δελτία Εκτέλεσης Προϋπολογισμού.

Προσωρινό Δελτίο 10/11/2011

Ασκήσεις χρέους

Καθώς η κρίση έχει καθιερώσει τα δικά της ημερολόγια (ξέρετε, τα τελευταία 30,40, 50 χρόνια που έγιναν αυτά ή εκείνα κτλ) θα υιοθετήσω το Ανδρέειο ημερολόγιο που αρχίζει το σωτήριον έτος 1981 του Γρηγοριανού.

Το έτος 2 λοιπόν του Ανδρέειου ημερολόγιου, που ήταν ακόμα νωπά τα Ανδρέεια πράγματα (μόλις τότε δημιουργείτο ο Οργανισμός Ανασυγκρότησης Προβληματικών, αυτή η λαμπρή σχολή του μάνατζμεντπου θ’ αναλάμβανε να κοινωνικοποιήσει  όλες τις προβληματικές, και δεν είχε ακόμα μπει ο μισός πληθυσμός στο Δημόσιο, κατά την επικρατούσα αφήγηση της Ανδρεείου Περιόδου)   συνέβη να περάσω το καλοκαίρι μου σαν ασκούμενος ηλεκτρολόγος μηχανικός σε μια Δημόσια Επιχείρηση.

Πολύ Δημόσια όμως.

Την Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού.

Ήταν δε μια άσκηση θεωρητικά από τις πιο ενδιαφέρουσες που θα μπορούσε να έχει ένας νεαρός τεχνολόγος, καθώς δεν διεξαγόταν σε μια οποιαδήποτε μονάδα ή υπηρεσία της ΔΕΗ αλλά στο Κέντρο Δοκιμών και Προτύπων. Το Κέντρο δεν ξέρω τι έκανε όσον αφορά τα πρότυπα αλλά για τις δοκιμές ήταν πολύ ξεκάθαρη η αποστολή του: τεστάριζε υλικό που είχε ή επρόκειτο ν’ αγοράσει η ΔΕΗ.

Η ανάμνηση που έχει μείνει στο μυαλό μου από τους τότε μηχανικούς της ΔΕΗ είναι ότι πρόκειτο για γατόνια. Είχαν και θεωρητική κατάρτιση και ‘λερώσει’ τα χέρια τους στη δουλειά. Ένας δε εργοδηγός που μας επέβλεπε ήξερε τα διπλότριπλα από μας τους ‘σπουδαγμένους’.

 

Όμως η ατμόσφαιρα στο κέντρο ήταν νωχελική. Για μας τουλάχιστον. Ήταν σαφές ότι ήμασταν ενόχληση για το προσωπικό. Και βέβαια δεν είχαμε αντικείμενο.

Ήμασταν 2 σπουδαστές από Ελλάδα, 1 από Κύπρο κι 1 από Γερμανία (το ξέρω ότι δεν το πιστεύετε αυτό, αλλά είναι αλήθεια).

Το πιο ενδιαφέρον μέρος του κέντρου ήταν αυτό που γινόντουσαν οι δοκιμές αντοχής των υλικών σε βραχυκυκλώματα. Χρησιμοποιείτο γι αυτό το σκοπό μια ειδική γεννήτρια, μοναδική στην Ελλάδα, που είχε παραγγελθεί από Γερμανία. Η κάθε δοκιμή παρήγαγε μια μικρή έκρηξη, εξόχως θεαματική, που ακριβώς για το λόγο ότι ήταν έκρηξη, γινόταν σε ειδικά ασφαλισμένο δωμάτιο, αλλά μπορούσες να την παρακολουθήσεις πίσω από ειδικό τετράπαχο τζάμι. Γι αυτές τις δοκιμές και μόνο το πέρασμα μας από κει άξιζε τον κόπο. Αλλά πόσες να παρακολουθήσεις; Σύντομα είχαν εξαντληθεί σα θέμα.

Μέναμε λοιπόν να προσπαθούμε να εκτελέσουμε την ‘άσκηση’ μας στο απέναντι υπόστεγο με τις ώρες να κυλούν νωχελικά, πιο αργά από παγωμένο μέλι, μέσα σε ζέστη και πάνω σε άβολες καρέκλες. (Εφιστώ την προσοχή στους νεώτερους ότι μιλάμε για μια εποχή που δεν υπήρχαν κινητά στις τσέπες ή υπολογιστές στα γραφεία και που η μόνη δυνατή τεχνολογική παρηγοριά ήταν ένα τρανζιστοράκι).

Αυτό το άλλο υπόστεγο διέθετε επίσης το δικό του πρόγραμμα δοκιμών. Πιο λάιτ μεν αλλά όχι χωρίς ενδιαφέρον. Μόνο που αυτές διεξάγονταν με το σταγονόμετρο. Ως τη μέρα που ο υπεύθυνος του τμήματος, βλέποντας ότι κινδυνεύαμε να πεθάνουμε από ανία, αφού μας έδειξε τι πρέπει να κάνουμε, μας ανέθεσε να φέρουμε σε πέρας ένα μεγάλο σετ των δοκιμών. 
Αν θυμάμαι καλά, πρόκειτο για πάνω από 200 διακόπτες μέσης τάσης. Για να βάλετε στο μυαλό σας μέγεθος, δείτε τον καθένα με τη φαντασία σας σαν ένα γκρι ψυγείο. Γιατί για τέτοιο όγκο μιλάμε. 
Επιπλέον οι διακόπτες δεν βρίσκονταν στο χώρο δοκιμών (το υπόστεγο) αλλά σ’ ένα άλλο υπόστεγο κι έπρεπε να μετακινηθούν με κλάρκ (ελληνιστί περονοφόρο), ένας ή δυο τη φορά.

Το διάγραμμα ροής των δοκίμων είχε ως εξής:  ξεπακετάρισμα του κάθε διακόπτη, μια ειδική συνδεσμολόγηση του με μέση τάση, την εκτέλεση της δοκιμής, μέτρηση κάποιων μεγεθών και καταγραφή του αποτελέσματος, ξαναπακετάρισμα του κάθε διακόπτη και επιστροφή στην αρχική του θέση.
Με τον ενθουσιασμό του ότι θα είχαμε να κάνουμε κάτι, και την ενεργητικότητα και το σφρίγος των 20 χρόνων, ‘ξεπετάξαμε’ το σύνολο των δοκιμών σε κάτι λιγότερο από δύο μέρες. 
Ναι, το είχαμε δει σαν παιχνίδι κάπως, κάναμε και κάτι μικροζημιές αλλά, what the hell, ασκούμενοι ήμασταν. Όταν τελειώσαμε τα χαμόγελα ικανοποίησης ήταν ζωγραφισμένα σ’ όλα τα πρόσωπα. Είχαμε μάθει, είχαμε κάνει κάτι χρήσιμο και περιμέναμε να μας ανατεθούν και νέα καθήκοντα. 

Αντ’ αυτού αντιμετωπίσαμε τη χλυαρή επιδοκιμασία του προϊσταμένου μας (που τώρα έπρεπε να ξανασπάσει το κεφάλι του να βρει τι θα μας κάνει), αλλά κυρίως το σοκ της επιπληξης ενός απλού τεχνίτη: “Ρε σεις, τελειώσατε σε δυό μέρες τη δουλειά. Τι θα κάνουμε όλο το υπόλοιπο καλοκαίρι;”.

Το έτος 2 λοιπόν του Ανδρέειου ημερολόγιου έμαθα κάτι σημαντικό: ότι τα προβλήματα που τώρα μας ταλανίζουν ήταν ήδη εκεί πριν εγώ τ’ αντιληφθώ ως προβλήματα. 

“Ε, και;”,  θα μου πείτε. 

Απλά έχει σημασία όταν προσπαθείς να φορτώσεις το εθνικό πρόβλημα στον αποδιοπομπαίο τράγο της μεταπολίτευσης.

Δραχμοφονιάδες

Όταν ακούς τόσο πολύ να συζητιέται η δραχμή, μοιραία πιάνεις τον εαυτό σου, θες, δε θες, να την σκέφτεται.

Κι εγώ την σκέφτομαι αρκετά τελευταία. Την θυμάμαι με δυο πρόσωπα: αυτό που τη γνώρισα μικρός κι αυτό που είχε όταν I kissed her goodbye. 
Πιτσιρικάς το ’60, το να έχεις μια δραχμή στην τσέπη ήταν υπόθεση. Πόσο υπόθεση; Με δύο πενηνταράκια μπορούσες να πάρεις ένα λεωφορείο για τη βόλτα σου αλέ ρετούρ.
Σήμερα στο μετρό θα χρειαστείς 2,80€ που αν το μετατρέψουμε σε δραχμές είναι 954,10, σχεδόν χιλιάρικο. Γιατί η ισοτιμία με την οποία αποχαιρετήσαμε τη δραχμή ήταν 1EUR = 340,75 DRC.

Η δραχμή που αφήσαμε ήταν μια σκιά του παλιού εαυτού της. Και σαν μέγεθος και σαν μέταλλο δεν είχε σχέση με την παλιά που πρωτογνώρισα.

Τι συνέβη και πήρε τέτοια κατηφόρα;

Η ιστορία της ασωτείας και της κατρακύλας οφείλεται σε ένα μοιραίο άντρα και μια μοιραία ανταγωνίστρια γυναίκα: τον πληθωρισμό και την υποτίμηση. Πρώτος εμφανίστηκε ο πληθωρισμός με τις πετρελαϊκές κρίσεις του ’70 και το τέλος των σταθερών ισοτιμιών του Bretton Woods. Και μετά οι υποτιμήσεις που πάντα είχαν στόχο ν’ αποκαταστήσουν τη χαμένη μας ανταγωνιστικότητα που, μετά το ’80 οφειλόταν στην απότομη αύξηση του κόστους παραγωγής.  

Η περιβόητη ανάκτηση ανταγωνιστικότητας.

Αυτό που έμαθα τόσα χρόνια και τόσες υποτιμήσεις μετά είναι πως δεν θεραπεύεις την ανταγωνιστικότητα με νομισματικά τερτίπια. Πάντα κάποιοι κάνουν μια γρήγορη αρπαχτή μ’ αυτά και γρήγορα γυρνάμε στα ίδια. 

Κι αν κάτι με φοβίζει με μια ενδεχόμενη επιστροφή στη δραχμή, είναι τ’ ότι αυτή τη φορά η αρπαχτή θα είναι τ-ε-ρ-ά-σ-τ-ι-α κι ότι στην πράξη θα κάνει τις ανισότητες της ελληνικής κοινωνίας επίσης τεράστιες. Ανταμοίβωντας μάλιστα μια μερίδα του πληθυσμού που θα έπρεπε να έχει τιμωρηθεί για το βίο και την πολιτεία της που μας έφεραν εδώ.

Πως θα συντελεστεί το έγκλημα; Με την επιστροφή κεφαλαίων. 

Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο έχουν διαρρέυσει αρκετά δις προς το εξωτερικό. Πόσα ακριβώς; Δεν ξέρω. Τα νούμερα που ακούγονται είναι γύρω στα 30-40 δις. Κι αν σ’ αυτά προστεθούν τα λεφτά που έβγαιναν με αργότερους ρυθμούς από την αρχή του ευρώ ίσως το νούμερο ν’ ανεβαίνει στα 50-60. Ας πούμε 50 για να είναι στρογγυλό.  Με μια επιστροφή στη δραχμή και μια υποτίμηση 50%, αυτά τα λεφτά αποκτούν διπλάσια αγοραστική αξία εντός Ελλάδος. Γίνονται 100δις δραχμές. Κι αν η υποτίμηση είναι 70% όπως ακούγεται απ’ αλλού, γίνονται 167δις δραχμές. Τα σενάρια επιστροφής στη δραχμή προϋποθέτουν μια καταρχήν ανταλλαγή δραχμών ευρώ με σχέση 1:1 στο εσωτερικό και μετά την εξωτερική υποτίμηση. Δηλαδή, το μετρό που προανέφερα θα πάει στις 2,80 νέες δραχμές κατ’ αρχήν. Μετά βέβαια θα εκτιναχτεί αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία.

Αν ισχύουν τα παραπάνω, το ΑΕΠ της χρονιάς της υποτίμησης θα διαμορφωθεί κάπου στα 230 δις δρχ. Τα κεφάλαια που θα μένουν στο εξωτερικό θα είναι 167/230 = 72% του ΑΕΠ.  Αντιλαμβανόμαστε για τι μέγεθος αγοραστικής δύναμης μιλάμε; Οι τσακισμένοι και χρεωκοπημένοι μη προνομιούχοι θα πουλάνε όσο όσο τα περιουσιακά τους για να επιζήσουν κι οι πολύ ή λιγώτερο προνομιούχοι θα μπορούν ν’ αγοράσουν κοψοχρονιάς. Κι επειδή αυτά τα κεφάλαια είναι κεφάλαια που δύσκολα θα πάνε σε παραγωγικές επενδύσεις, αυτό που θα δούμε ν’ αγοράζεται κατά κόρον θα είναι γη, σπίτια κι αντικείμενα μεγάλης αξίας. Κάτι που θ’ αλλάξει άρδην την κατανομή της ιδιοκτησίας εν γένει και μάλλον θα δημιουργήσει το πρώτο σοβαρό αριθμητικά προλεταριάτο μετά το ’22.

Γι αυτό φοβάμαι.

Κι επειδή από όσους έχω συναλλαγεί από τον διεθνή χώρο, οι Έλληνες ήταν πάντα οι πιο αδίστακτοι, φοβάμαι πως θα πούμε ‘Τύφλα να ‘χουν οι οικονομικοί δολοφόνοι’ μπροστά σ’ αυτούς τους νέους οικονομικούς φονιάδες: τους δραχμοφονιάδες.

Εικόνες από μια εκδήλωση

Photo

Παρακολούθησα νωρίτερα μια εκδήλωση του Κέντρου Πολιτικού Προβληματισμού Μιχάλης Παπαγιαννάκης, στο Πανεπιστήμειο Αθηνών. Η απόφαση να πάω ήταν εντελώς της τελευταίας στιγμής όπως κι η σχετική πρόσκληση που είχε προηγηθεί με email. 

Το θέμα της εκδήλωσης ήταν “Τι κάνουμε” δηλαδή τι πρέπει να κάνουμε επί το Λενινστικώτερο, στο οποίο, είμαι βέβαιος, συνειδητά παρέπεμπε. 

Ομιλητές με τη σειρά που μίλησαν ήταν οι:
  • Γιάννης Βαρουφάκης
  • Αρίστος Δοξιάδης
  • Χρυσάφης Ιορδάνογλου
  • Γιώργος Σταθάκης
ενώ ακολούθησαν παρεμβάσεις από τους
  • Μάνος Ματσαγγάνη
  • Ελίζα Παπαδάκη
  • Γιώργος Προκοπάκη

Την εκδήλωση συντόνισε ο Βασίλης Πεσμαζόγλου.

Ομολογώ πως πέραν από τους δύο πρώτους ομιλητές οι υπόλοιποι μου ήταν άγνωστοι.  Και στ’ ότι ακολουθεί δεν επιχειρώ να παρουσιάσω αναλυτικά το τι είπαν αλλά να μεταφέρω αυτό που λέει ο τίτλος, συνειδητά παραπέμποντας στο γνωστό έργο του Μουσόργσκι “Εικόνες από μία Έκθεση : εικόνες. Εντυπωσεις δηλαδή. Με εστίαση όχι μόνο ή τόσο στα οικονομικά θέματα αλλά και στην ανθρώπινη παρουσία και σε ψυχογραφικά στοιχεία.

Αλλά πρώτα μια γρήγορη αναφορά στο τι ειπώθηκε: Ο Γ. Βαρουφάκης παρουσίασε τη γνωστή θέση του ότι το πρόβλημα της Ελλάδος μπορεί να λυθεί μόνο σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στο ερώτημα “τι κάνουμε” απάντησε μ’ ένα εμφατικό “τίποτα”. Ο Α. Δοξιάδης παρουσίασε την επίσης γνωστή ανάλυση του για τη διάρθωση της ελληνικής οικονομίας σε εμπορεύσιμους και μη εμπορεύσιμους κλάδους όπου το μεγάλο μερίδιο κατέχουν οι δεύτεροι ενώ στους πρώτους υπερτερεί αριθμητικά η μικρή ιδιοκτησία/παραγωγική μονάδα κι απέδωσε αυτή τη διάρθρωση σε ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους προτείνοντας μια μετακίνηση απασχόλησης προς τους εμπορεύσιμους κλάδους. Ο Χ. Ιορδάνογλου ήταν πολύ πιο εστιασμένος, αναλύωντας κυρίως το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα που συζητιέται αυτή της στιγμή, και γενικά το μνημόνιο 1 και 2, καταλήγοντας κριτικά κι υπό προϋποθέσεις στ’ ότι θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν. Τέλος, ο Γ. Σταθάκης απέδωσε την δημιουργία ελλειμάτων και χρέους στη συστηματική φοροδιαφυγή των ανώτερων τάξεων, για την παρούσα συγκυρία δε πρότεινε έξοδο από το ευρώ με μια ιδιόμορφη επιστροφή στη δραχμή με σχέση 2 προς 1 προς το ευρώ, ήτοι υποτίμηση κατά 50%.

Από τα παραπάνω θα καταλάβατε ήδη πως περίπου πρέπει να είναι κι οι πολιτικές τοποθετήσεις των ομιλητών. Ας πούμε εντελώς σχηματικά ότι οι Δοξιάδης και Ιορδάνογλου εξέφραζαν μια πιο ‘δεξιά’ θέση, ενώ οι Βαρουφάκης, Σταθάκης μια πιο ‘αριστερή’.

Μερικά σημειολογικά: Παρότι από τους εισηγητές κανένας δεν μπορεί να χαρακτηριστεί νέος (χωρίς να ξέρω τις ηλικίες) η ‘δεξιά’ έδειχνε πιο ηλικιωμένη από την ‘αριστερά’ τουλάχιστον σύμφωνα με τη μαρτυρία των άσπρων μαλλιών. 
Επίσης η ‘δεξιά’ έδειχνε να νοιώθει κάπως στενάχωρα κι άβολα (ίσως λόγω του ότι η εκδήλωση είχε οργανωθεί από τον ευρύτερο πολιτικό χώρο της Δημοκρατικής Αριστεράς), ενώ η ‘αριστερά’ πιο χαλαρά κι άνετα με ακόμα πιο ακραία τη στάση του Σταθάκη που ήταν ένα μείγμα διασκέδασης, υπεροψίας και σιγουριάς.
Ως προς το περιεχόμενο των εισηγήσεων, η ‘δεξιά’ έδειχνε ν’ αναζητεί ένα μείγμα πολιτικής το οποίο με αρκετές προϋποθέσεις θα μπορούσε να στοιχειοθετήσει μια αισιοδοξία.
Αντίθετα η ‘αριστερά’ περιέγραφε με άνεση μια επερχόμενη βιβλική καταστροφή που μόνο με κινήσεις τεκτονικών πλακών μπορεί ν’ αποφευχθεί.
Η αντίθεση αυτή έγινε αντιληπτή από τον κόσμο, όπως φάνηκε από τις ερωτήσεις, κι ακούστηκαν εκκλήσεις για πιο ενοποιημένες τοποθετήσεις κάτι που, θα τολμούσα να πω, εξέφραζε μια υφέρπουσα αγωνία. Αγωνία που αναζητά από τους ειδήμονες τη συναίνεση που δεν είναι καθόλου ορατή στο πολιτικό πεδίο.
Ειδικά οι ερωτήσεις των λιγώτερο ‘μπασμένων’ στο θέμα παρισταμένων πρόδιδαν τη γνήσια αγωνία τους να βρουν μια αχτίδα φωτό και μια καθοδήγηση προς την έξοδο από την  κρίση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ερώτηση κάποιου στην σχεδόν μηδενιστική τοποθέτηση Βαρουφάκη ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα: “Και τι προτείνετε λοιπόν; Ν’ αυτοκτονήσουμε;”

Το σημαντικό που αποκόμισα; Έχουν τελικά αξία αυτές οι ζωντανές συζητήσεις και παρουσιάσεις σε ‘κλειστό’ χώρο, χωρίς on line  μετάδοση και μηντιακό πανηγύρι. Γιατί έτσι λέγονται κι ακούγονται πράγματα με τόνο που απουσιάζει από πολιτικές ομιλίες ή τηλεοπτικά παράθυρα.  Γιατί, και το πιστεύω από τότε που ξεκίνησε η κρίση αυτό, διανύουμε μια κατάσταση πρωτόγνωρη που κανείς δεν έχει λύσεις στο τσεπάκι. Ότι λέγεται και προτείνεται θα ‘πρεπε να λέγεται και να προτείνεται με περισσή περίσκεψη και με τόνο και ύφος που να μπορεί να δημιουργήσει κάτι παραπάνω από σκέτες συναισθηματικές αντιδράσεις. Κάτι παραπάνω από αγανάκτιση. Θα έπρεπε να μπορεί να γεννήσει στον κόσμο τις σωστές ερωτήσεις. Που θ’ αναγκάσουν και τους ειδήμονες να πάνε τη σκέψη τους και την πρόταση τους ένα βήμα παρακάτω. Γιατί ο φτηνός αντίλογος κρατάει μακροπρόθεσμα χαμηλά και τον ίδιο το λόγο.
 Η λύση, σα λέξη και μόνο, παραπέμπει σε διανοητικές διεργασίες. Και τη χωρίζει μόνο μια πρόθεση (προσέξτε την πολυσημία) από τη διά-λυση.

Πόσα σκόρδα κάνουν οι ντομάτες;

Το πρωί μπήκα σε μια ενδιαφέρουσα κουβέντα με αφορμή το παρακάτω tweet.

Πιάσαμε μια σχοινοτενή κουβέντα λοιπόν, με θέμα τον αντιπραγματισμό. 
Η απορία μου ήταν γιατί αφού υπάρχουν προϊόντα προς ανταλλαγή δεν κάνουν ότι κάνει ο κόσμος αιώνες τώρα: να τα πουλήσουν. 
Επειδή μπήκαν πολλοί στη συζήτηση για ώρα έχασα  το νήμα. Στην αρχή τα επιχειρήματα που άκουγα ήταν ότι η πρακτική των ανταλλαγών 
προέκυψε ελλείψει χρήματος. Κι εγώ απορούσα: γιατί, αφού έχεις κάτι να πουλήσεις, δεν το ανταλλάσεις με χρήμα αντί γι άλλα προϊόντα;
Με τη συζήτηση να κάνει διάφορα ζικ ζακ κάπου αποκόμισα την εντύπωση από διάφορους συνομιλητές ότι καλόβλεπαν σαν τακτική τον αντιπραγματισμό.

Κι ακριβώς αυτό με πίκαρε. 

Γιατί οι κοινωνίες τον απέρριψαν αιώνες πριν  λόγω των πρακτικών δυσκολιών του.
Πες π.χ. ότι έχεις ντομάτες και θες να τις ανταλλάξεις με σκόρδα. Με τι κριτήριο τις ανταλλάσεις; Πόσα σκόρδα κάνει ένα κιλό ντομάτες; Μια από τις λειτουργίες του χρήματος είναι ότι λειτουργεί σα μέτρο αξίας κι επιτρέπει την αποτίμηση ανόμοιων πραγμάτων σε κοινή κλίμακα. 
Ένα άλλο πρόβλημα είναι το "έχω τώρα σκόρδα, αλλά οι ντομάτες θα είναι διαθέσιμες σε μια βδομάδα". Τι κάνεις σ' αυτή την περίπτωση; Περιμένεις να γίνουν οι ντομάτες για να προχωρήσεις στην ανταλλαγή; Ή προχωράς δίνοντας 'πίστωση' σε σκόρδα κι έχεις λαμβάνειν ντομάτες; Κι εδώ μπαίνει δυο άλλες λειτουργίες του χρήματος: η μια είναι ότι είναι μέσο (έμμεσης) ανταλλαγής κι άλλη είναι ότι είναι αποθήκη αξίας. Έτσι στην προκειμένη περίπτωση αν τα σκόρδα ανταλλάσονταν με χρήμα, η αξία τους θ' αποθηκευόταν στο χρήμα για ν' 'απελευθερωθεί' σε μια βδομάδα και να γίνει ντομάτες.

Όλα αυτά είναι ενοχλητικά προφανή και το ερώτημα στο οποίο δεν έπαιρνα ικανοποιητική απάντηση για ώρα είναι γιατί δεν χρησιμοποιούσαν χρήμα. Γιατί, δε μπορεί, κάποια ποσότητα χρήματος θα μπορούσε να κυκλοφορήσει, παρά τις σχετικές αρνήσεις. Σημειωτέον, ότι για να διευκολύνει τις συναλλαγές το χρήμα δεν χρειάζεται να είναι πολύ, αλλά να κυκλοφορεί γρήγορα.

Με τα πολλά, νομίζω πως πήρα μια πολύ ενδιαφέρουσα απάντηση: 

Τελικά, δηλαδή, το πρόβλημα της στενότητας προέρχεται από το ότι οι παραγωγοί δεν μπορούν να πουλήσουν τα προϊόντα τους γιατί, λόγω ανταγωνισμού των εισαγωμένων, θα τα πούλαγαν κάτω του κόστους.  
Μόνο που μου φαίνεται πως με τον αντιπραγματισμό τα πουλάνε έτσι κι αλλιώς κάτω του κόστους. Απλά επειδή δεν υπάρχει χρήμα και δεν το αντιλαμβάνονται. Πως; Ας βάλουμε μερικά υποθετικά νούμερα να το δούμε:

Ας πούμε ότι το κιλό η ντομάτα κάνει,  1 ευρώ και το κιλό τα σκόρδα 50 λεπτά (τα βάζω στρογγυλά για χάριν ευκολίας). Ας πούμε επίσης ότι τα εισαγώμενα κάνουν ακριβώς τα μισά. Με τη σχέση τιμής παραγωμένων εισαγωμένων με 1 ευρώ αγοράζεις:

1 κιλό ντομάτα ντόπια
2 κιλά ντομάτα εισαγώμενη
2 κιλά σκόρδα ντόπια 
4 κιλά σκόρδα εισαγώμενα

Αν ανταλλαχθεί 1 κιλό ντομάτες ντόπιες, αυτό που θ' αποκομίσει ο παραγωγός τους είναι 2 κιλά σκόρδα ντόπια. Αν υποθέσουμε ότι ο ντόπιος παραγωγός πουλούσε κάτω του κόστους δηλαδή 1/2 ευρώ τις ντομάτες, τότε θα μπορούσε να προμηθευτεί από την αγορά 2 κιλά σκόρδα, ακριβώς όσο και με την προηγούμενη ανταλλαγή.
Αν δεν υπάρχει κάποιο ουσιαστικό κενό στη συλλογιστική μου ή στην απεικόνιση της πραγματικότητας, νομίζω πως τελικά οι παραγωγοί με το να μην μπαίνουν στην αγορά για να μην ρίξουν τις τιμές κάτω του κόστους στην πραγματικότητα και υφίστανται πτώση του βιωτικού τους επιπέδου και αφήνουν το δρόμο ανοιχτό στους ανταγωνιστές τους.

2025: Η Ελλάδα και τ’ άλλα μέλη της Ευρωζώνης στηρίζουν την Αλβανία

Οι Αμερικάνοι έχουν (εφεύρει) μια λέξη από ελληνικό υλικό: empathy. Δεν ξέρω πως μεταφράζεται. Αν το λέγαμε εμπάθεια θα ήταν πολύ μακρυά απ΄αυτό που υποδηλώνει: το να μπορείς να καταλάβεις το τι νοιώθει ο άλλος. 

Σε αντίθεση με το sympathy που σημαίνει (αν ερμηνευτεί ως συμπάσχειν) να νοιώσεις ότι νοιώθει ο άλλος, το empathy είναι πιο εγκεφαλικό αλλά γι αυτό πιο πρακτικό και πιο χρήσιμο στο να αποτιμάς συμπεριφορές.

Ο παραπάνω ψυχολογικός πρόλογος (κάτι για το οποίο δηλώνω απόλυτα αναρμόδιος) χρησιμεύει μόνο για να μας βάλει στο ζητούμεο του να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πως νοιώθουν οι άλλοι Ευρωπαίοι για μας. 
Κι επειδή δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε empathy για λαούς, ας επιχειρήσουμε ένα νοητικό πείραμα που θα μας βάζει οιωνεί σε μια ανάλογη θέση μ΄ εκείνους, κι ας μετρήσουμε τα συναισθήματα μας μετά. Έτσι, χωρίς ρητά συμπεράσματα, από αυτό το γραπτό τουλάχιστον. Γιατί να το κάνουμε αυτό; Όχι για να τους δικαιολογήσουμε. Αλλά γιατί αν καταλαβαίνεις τα συναισθήματα του άλλου καταλαβαίνεις μεγάλο μέρος από τα κίνητρα της συμπεριφοράς του και μπορείς αφενός να την προβλέψεις, αφετέρου, δυσκολώτερο, να την επηρρεάσεις.

Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι βρισκόμαστε στο 2025. Η Ελλάδα μετά από πολλές δυσκολίες κι αγωνίες, έχει ανακάμψει, έχει νοικοκυρευτεί (όχι τρελά, για να έχει και λίγο ρεαλισμό η υπόθεση), σίγουρα όμως έχει πάλι λεφτά στην τσέπη. Και πορεύεται.

Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή ένωση έχει διευρυνθεί: η Αλβανία, η Σερβία, η Κροατία η Βοσνία, αντε και τα Σκόπια, έχουν ενσωματωθεί, παρά τις αντιδράσεις και τις επιφυλάξεις κάποιων που φοβούνταν μια επανάληψη της περιπέτειας του νότου του 2010, κι έχουν υιοθετήσει το κοινό νόμισμα. 
Κι εκεί που για λίγα χρόνια  όλα πηγαίνουν καλά, σκάει στην Αλβανία ένα πρόβλημα με τις Τράπεζες της που έχουν αλόγιστα χρηματοδοτήσει την οικοδομική της ανάπτυξη κι έχουν δημιουργήσει μια φούσκα τύπου Ιρλανδίας. Κι ενώ στην αρχή η Αλβανική κυβέρνηση είναι καθησυχαστική, κι αναλαμβάνει τα χρέη των τραπεζών, σύντομα διαφαίνεται ότι δεν μπορεί ν’ αντέξει το βάρος. Οι αγορές αρχίζουν να ζητάνε υψηλώτερα επιτόκια, η οικονομική της δραστηριότητα έχει ουσιαστικά πάψει μετά το στράγγιγμα των δανείων για real estate κι η χώρα χρειάζεται και άμεση βοήθεια για να στηριχθεί το δημόσιο, και βαθειές θεσμικές αλλαγές για ν’ αποχτήσει μια βιώσιμη προοπτική η οικονομία της.

Τα μέλη της Ευρωζώνης συσκέπτονται κι αποφασίζουν, μετά από πολλούς δισταγμούς κι αναστολές, να δώσουν στην Αλβανία ένα τεράστιο δάνειο ύψους 80 δις ευρώ  για τη διάσωσή της. Η Ελλάδα θα συμμετάσχει σ’ αυτό με 2 δις ευρώ. Η σχετική απόφαση λαμβάνεται παρά τις αντιδράσεις και τη φασαρία εθνικιστικών κύκλων στη χώρα μας που προτιμούν να δουν την Αλβανία εκτός ευρωζώνης.
Μετά από 1 χρόνο κι όταν η Αλβανία έχει αναλώσει περίπου το μισό από το δάνειο, διαφαίνεται αφενός ότι δεν έχει γίνει ουσιαστική πρόοδος στις αλλαγές της Αλβανικής οικονομίας κι ότι θ’ απαιτηθούν τουλάχιστον άλλα 40 δις προκειμένου να στηριχθεί η Αλβανία στην προσπάθεια της. Ήτοι άλλο 1 δις από την Ελλάδα. Παράλληλα έχει γίνει γνωστό ότι μια σειρά Αλβανών πολιτικών και επιχειρηματιών έχουν μεταφέρει τις καταθέσεις τους στην Ελβετία (ύψους 20 δις) αδυνατίζοντας περαιτέρω το χτυπημένο αλβανικό τραπεζικό σύστημα. Ένας δε από τους νέους κι ελπιδοφόρους πολιτικούς με έντονα μεταρρυθμιστικές ιδέες πέφτει θύμα δολοφονίας της αλβανικής μαφίας. Τέλος, η εξαθλίωση δίνει γέννεση σ’ ένα νέο μεταναστευτικό ρεύμα  εξόδου από την Αλβανία, που μεγάλο μέρος του κατευθύνεται και πάλι προς την Ελλάδα. 
Τα ευρωπαϊκά κράτη κάνουν αυστηρές συστάσεις προς την Αλβανική κυβέρνηση για να πάρει μέτρα, αλλά  τα κόμματα στην Αλβανία δε συμφωνούν μεταξύ τους και δεν μπορούν να χαράξουν πορεία. Κάποια φτάνουν να ζητούν έξοδο από το ευρώ και να επικαλούνται επιστροφή σε μέρες Εμβέρ Χότζα για να αποτινάξουν από πάνω τους το δανειακό βάρος. 

Κι εδώ σταματάει ο μύθος. Αν μπορέσατε να τον αποδεχτείτε ως μη εξωφρενικό, μετρήστε τα συναισθήματα σας και κάντε μια σύγκριση, με αυτά, ας πούμε, των Φινλανδών του σήμερα. Αν διαπιστώσετε κάτι χρήσιμο, το IBAN του ψυχαναλυτή (= εμού) είναι… 

Ναυτιλία: the lady is a tramp

Διαβάζω ένα βιβλίο για την ιστορία της ελληνόκτητης ναυτιλίας (ίσως γράψω κάτι γι αυτό στο μέλλον) από την Τουρκοκρατία και μετά. Η ελληνόκτητη ναυτιλία, ίσως λίγοι το ξέρουν, έχει μια εξειδίκευση. Παρότι η μεγαλύτερη του κόσμου, δεν είναι αναλογικά το ίδιο παρούσα στα λεγόμενα πλοία γραμμής (liners, αυτά που πιάνουν συγκεκριμένα λιμάνια σε τακτά χρονικά διαστήματα) ή στα κρουαζιερόπλοια. Ο χώρος στον οποίο δεσπόζει είναι τα ελεύθερα φορτηγά (στ' αγγλικά λέγονται tramps, πλοία αλήτες δηλαδή). 
Τα ελεύθερα φορτηγά είναι αυτά που μεταφέρουν μεγάλα χύδην φορτία απ' όπου προκύψει ανάγκη.  
Προσέξτε μια σειρά λέξεις, φράσεις:
χύδην δηλαδή χύμα,
tramp – αλήτες,
όχι σταθερά και περιοδικά,
όπου υπάρχει ευκαιρία,
απ' όπου να' ναι,
προς όπου να 'ναι,
ότι να 'ναι

Αυτές οι φράσεις/λέξεις περιγράφουν τη λειτουργία των ελεύθερων φορτηγών. Δε μοιάζουν όμως επικίνδυνα πολύ μ' αυτό που αναγνωρίζουμε όλοι σαν εθνικό μας χαρακτήρα;

Μήπως ακριβώς εξαιτίας αυτής της παραλληλίας εξηγείται η σταθερή και διαχρονική επιτυχία;

Τελικά, οι επιχειρήσεις δεν κλείνουν: δραπετεύουν

Αναρωτιώμουνα στο αμέσως προηγούμενο ποστ για το είδος των επιχειρήσεων που ιδρύονται ή που κλείνουν. Έρχεται όμως μια πληροφορία που αλλάζει την εικόνα. Παρότι δεν είναι από κάποια επίσημη στατιστική αλλά από άρθρο, και παρότι δεν μπόρεσα να βρω τα πρωτογενή στοιχεία για να διασταυρώσω, έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον.

Τι λέει;

Πως τους τους τελευταίους 18 μήνες περί της 1500 ελληνικές επιχειρήσεις έχουν μεταφέρει την έδρα τους στην Κύπρο.

Το σύνολο των κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί από Ελλάδα σε Κύπρο (όχι οι καταθέσεις), σύμφωνα με έκθεση της πρεσβείας μας στη Κύπρο ήταν 719 εκ. €!

Τίθεται το ερώτημα λοιπόν, κατά πόσο το κλείσιμο των επιχειρήσεων που λέγαμε, είναι πραγματικά κλείσιμο ή φυγή και σε τι ποσοστό.

Αλλά γι άλλη μια φορά, no statistics.

Πηγή: Λύση η Κύπρος για τις Ελληνικές επιχειρήσεις.

Επιχειρήσεις: μια ανοίγει δύο κλείνουν

Με μια πολύ λιγόλογη ανακοίνωση, το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών μας πληροφορεί ότι το α’ τρίμηνο του 2011, άνοιξαν 463 επιχειρήσεις ενώ έκλεισαν 864.  Για κάθε μία που ανοίγει, πρακτικά δύο κλείνουν. Ο συγκριτικός πίνακας δείχνει μια διαχρονική χειροτέρευση:


ΕΤΟΣ

ΙΔΡΥΣΕΙΣ

ΔΙΑΚΟΠΕΣ

ΑΠΩΛΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
(σε απόλυτο αριθμό)

ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΙΔΡΥΣΕΙΣ/ΔΙΑΚΟΠΕΣ

2009

488

709

-221

1/1,4

2010

441

742

-301

1/1,6

2011

463

864

-401

1/1,86

Αλλά, ας μη βιαστούμε να βγάλουμε αρνητικά συμπεράσματα γιατί μ’ αυτά τα στοιχεία απλά δεν μπορούμε να βγάλουμε κανένα ουσιαστικό συμπέρασμα.

Είναι γεγονός ότι επιχειρήσεις εξαφανίζονται με ταχύτερο ρυθμό απ΄ ότι δημιουργούνται κι αυτό σίγουρα έχει επίπτωση στην ανεργία. Χωρίς νούμερο όμως για το τι είδους επιχειρήσεις ανοίγουν και κλείνουν πιθανόν να χάνουμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε μια αισιόδοξη πληροφορία. Γιατί μπορεί  οι επιχειρήσεις που κλείνουν να είναι από κλάδους έτσι κι αλλιώς καταδικασμένους, κι αυτές που ανοίγουν να φανερώνουν μια μετατόπιση προς tradable  κλάδους (δείτε τη σχετική ανάλυση του Αρίστου Δοξιάδη), κάτι πολύ θετικό κι επιθυμητό.

Επιπλέον, ένα στοιχείο που αναφέρεται αλλά δεν αναλύεται καθόλου στην ανακοίνωση, και που θα μπορούσε να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η διατύπωση της υπόθεσης  ότι μέρος της σχετικής αύξησης νέων επιχειρήσεων το 2011 έναντι του 2010 οφείλεται στην επιχειρηματικότητα των αλλοδαπών.  Είναι γνωστό, και για πολλά χρόνια παρατηρημένο και μελετημένο, ότι οι μετανάστες ανά τον κόσμο εμφανίζουν μεγαλύτερη τάση προς την επιχειρηματική δραστηριότητα από τους κατοίκους της χώρας που τους φιλοξενεί. Στην περίπτωση της Ελλάδας αυτό θα μπορούσε να είναι μια ανάσα ζωής, ειδικά σε κλάδους που έχουν ανάγκη αναζωγόνησης αλλά που τους απαξιούν τα ελληνικά χέρια, όπως η αγροτική και η βιοτεχνική παραγωγή.

Τελικά με τις στατιστικές το πρόβλημα δεν είναι (μόνο) ότι συνήθως είναι greek statistics αλλά ότι δεν είναι στοιχειωδώς statistics.

via Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών > ΒΕA > Δελτία Τύπου > Λεπτομέρειες Δελτίων Τύπου.