Αρχείο κατηγορίας Business

Διάβασα: European Founders at Work

Πριν μερικές βδομάδες είχα μια ασυνήθιστη πρόταση μέσω twitter: να διαβάσω και να γράψω μια κριτική για το “European Founders at Work”.

Ο άνθρωπος που μου την έκανε ήταν ο συγγραφέας του βιβλίου, ο Πορτογάλος Pedro Gairifo Santos:

 

 

Απάντησα πως, ναι, θα μ΄ενδιέφερε (μόνο και μόνο λόγω του θέματος) αλλά ότι θα ήθελα να γράψω την κριτική στα Ελληνικά γιατί μόνο σ’ αυτό το blog γράφω κριτικές βιβλίων. Έθεσα κι έναν άλλον όρο: να πάρω το βιβλίο σε μορφή ebook. Ο PGS συμφώνησε και μετά από λίγες μέρες το έλαβα με email.

Η αλήθεια είναι  πως, τότε, είχα λίγη όρεξη για διάβασμα κι έτσι καθυστέρησα να ξεκινήσω μέχρι τα μέσα του Ιουνίου, οπότε, επειδή καθηλώθηκα στο σπίτι μου λόγω της μέσης μου, έχοντας πλέον άφθονο χρόνο, άρχισα να το διαβάζω σιγά σιγά. Το τέλειωσα μόλις χτες.
Το βιβλίο είναι εμπνευσμένο από ένα παλιότερο αμερικάνικο με το ίδιο θέμα, το Founders at Work: Stories of Startups’ Early Days της Jessica Livingston που δεν έχω διαβάσει.

Στην πραγματικότητα είναι μια συρραφή συνεντεύξεων που, εικάζω, πρέπει να έγιναν τηλεφωνικά (ή με Skype ή κάτι τέτοιο)  ιδρυτών γνωστών startup της Ευρώπης.

Παρότι αυτή η μορφή κειμένου (:μεταφορά προφορικού λόγου σε γραπτό) μου είναι λίγο απωθητική, η υποκείμενη ύλη (οι ιστορίες της δημιουργίας των startup, η πορεία προς την επιτυχία, τα προβλήματα και οι επιμονή των ιδρυτών κτλ) γρήγορα με απορρόφησε.Πάντως, αν ήμουν στη θέση του Santos, θα επεξεργαζόμουν πολύ αυτές τις συνεντέξεις και θα τις μετέτρεπα σε ιστορίες, κρατώντας μόνο τα πιο δυνατά σημεία του διαλόγου. Αλλά αυτό είναι θέμα προσωπικής προτίμησης.

Οι συνεντεύξεις είναι 20 τον αριθμό κι αφορούν αντίστοιχα startup ή σχετικές πρωτοβουλίες (π.χ. η συνέντευξη με την Resma Sohoni, συνιδρύτριας του Seedcamp, δεν αφορά ένα startup αλλά ένα startup accelerator, τον γνωστότερο στην Ευρώπη).

Καθώς περνούσα από τη μια συνέντευξη στην άλλη ένοιωθα συνεχώς ένα αίσθημα αύξουσας οικειότητας.Για δυό λόγους:

  • Ο πρώτος ήταν γιατί ‘ανακάλυπτα’ υπηρεσίες και προϊόντα που γνώριζα, χρησιμοποιούσα κι αγαπούσα (όπως amiando, last.fm, soundcloud, shazam, balsamiq, moo cards κ.α.) και που, κατά κάποιο τρόπο, έχουν σημαδέψει την web 2.0 διαδρομή μου από το 2006 ως σήμερα.
  • Ο δεύτερος ήταν γιατί, επίσης, ‘ανακάλυπτα’ ανθρώπους και πρωτοβουλίες που έχουν βάλει τη σφραγίδα τους στη δημιουργία startup κουλτούρας στην Ευρώπη, όπως ο Saul Klein, συνιδρυτής κι αυτός του SeedCamp αλλά κι εμπνευστής του OpenCoffee, ο Loic le Meur, που τα τελευταία τέσσερα χρόνια βλέπω από κοντά στο LeWeb στο Παρίσι,ή o Boris Veldhuijzen van Zanten, συνιδριτής του The Next Web, που πρωτοσυνάντησα στην Ίο στο δεύτερο Ελληνικό blogger’s camp, και συναντάω έκτοτε σε διάφορα συνέδρια ανά την Ευρώπη.

Ένα στοιχείο που μου τράβηξε την προσοχή ήταν ο ισχυρισμός των ιδρυτών του Xing, του Αmiando και του DailyMotion ότι δεν ήταν κλόνοι, όπως φανταζόμουν, των LinkedIn, EventBrite και Youtube αντιστοίχως, αλλά ότι είτε ήταν αυτοί που πρώτοι εφάρμοσαν την ιδέα και τ’ αμερικάνικα startup τους αντέγραψαν (Xing, Amiando), είτε ότι ανέπτυσαν σχεδόν παράλληλα την υπηρεσία τους (DailyMotion).

Άλλο σημείο που μου κίνησε το ενδιαφέρον ήταν η πρωτοκαθεδρία της Ευρώπης στα startup που έχουν σχέση με ήχο: Last.fm (και το Spotify που δεν παρουσιάζεται στο βιβλίο), Shazam και SoundCloud ήταν μπροστά και πριν απ’ οτιδήποτε αντίστοιχο της πέραν όχθης του Ατλαντικού. Αυτό δεν αναφέρεται ρητά πουθενά, αλλά αρκεί λίγο να γνωρίζεις τα σχετικά για να το συμπεράνεις.

Τρίτο σημείο ενδιαφέροντος: το προφίλ των Ευρωπαίων founders δεν είναι το ίδιο με το αντίστοιχο που έχουμε συνηθίσει από την Silicon Valley. Πολλοί προέρχονται από το χώρο του μάρκετιν και των πωλήσεων ή ακόμα κι από πιο θεωρητικές σπουδές (όπως π.χ. φιλοσοφία) πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με την στερεότυπη εικόνα του wiz computer kid  που έχουμε συνηθίσει ή εκπαιδευτεί να θεωρούμε ότι είναι οι startup founders.

Τέλος, υπάρχουν και δυο τρεις ιστορίες από startup των 90s.  Η μια  απ’ αυτές είναι της Business Objects που θυμάμαι πολύ καλά από τις μέρες μου στην Oracle,  όπου συχνά τη συναντούσαμε σαν ανταγωνιστή στην προϊοντική κατηγορία Business Intelligence, και συχνά μας έπαιρνε τα deals. Η Business Objects πρέπει να είναι και το μεγαλύτερο exit Ευρωπαϊκού startup αφού εξαγοράστηκε από την επίσης Ευρωπαϊκή SAP προς 6.8 δις δολάρια.

Εν κατακλείδι, το βιβλίο νομίζω αξίζει να διαβαστεί απ’ όσους ενδιαφέρονται για, ασχολούνται με ή ονειρεύονται startups. Αν μη για τι άλλο, για το ότι κάνει προσιτή την Ευρωπαϊκή γειτονιά (γιατί περί αυτού πρόκειται) και αποδομεί την επιχειρηματική προσπάθεια σε μερικά βασικά μοτίβα, που αναφέρουν επαναληπτικά σχεδόν όλοι οι ιδρυτές. Αλλά αυτά σας αφήνω να τ’ ανακαλύψετε μόνοι σας.

Δείγματα γραφής

Διαβάζω πρώτα αυτό: πως ο Ράιχενμπαχ ταξιδεύει οικονομική στο αεροπλάνο όταν το δικό μας πολιτικό προσωπικό, εν μέσω κρίσης, συνεχίζει ακάθεκτο την business class.

Κι ύστερα αυτό: «Μας ζητάτε να έρθουμε για επενδύσεις και όταν φτάνουμε στην Ελλάδα βλέπουμε τους Ελληνες επιχειρηματίες στα σύνορα να φεύγουν», δήλωση του προέδρου των Γερμανών βιομηχάνων.

Κι εμπεδώνεται μέσα μου η πεποίθηση ότι από την ιθύνουσα τάξη της χώρας (πολιτική ή οικονομική) δεν μπορούμε να περιμένουμε απολύτως τίποτα.

Χειρότερα. Το μόνο που μπορούμε να περιμένουμε είναι το χειρότερο.

Χρειάζονται νέοι άνθρωποι και νέα ήθη.

Και θυμάμαι τότε δυό απλά μικρά παραδείγματα που μπορεί να σημειοδοτούν αυτά τα νέα ήθη:

Δυο ελληνικά  startup, που πρόσφατα πήραν χρηματοδότηση από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, το gipht.me  και το dailysecret,  έδωσαν αγώνα για να κρατήσουν μέρος των δραστηριοτήτων τους στην Ελλάδα, πράγμα επιεικώς αδιανόητο για επενδυτές στην Αμερική και δη αυτή την περίοδο.

Και το κατάφεραν.

Ένα μέρος δηλαδή από τις 700χιλ. και 1,9 εκ. που πήραν αντίστοιχα, θα εισαχθεί και θα δαπανηθεί στην Ελλάδα. Και θα ταϊσει κάποια στόματα για κάποιες μέρες.

Είναι κάτι σαν την επένδυση που ζητάμε από τους Γερμανούς σε μικροσκοπική κλίμακα.

Δε σώζεται βέβαια καμιά κατάσταση αλλά το παράδειγμα δείχνει το δρόμο.

Γιατί οι ‘μικροί’ μπορεί να μην το σκέφτονται, αλλά, σ’ αντίθεση με τους ‘μεγάλους’, εξακολουθούν να είναι πατριώτες.

 

Ο Νασρεντίν Χότζα και το PSI

Κάποτε η γυναίκα του Νασρεντίν του παραπονιόταν ότι το σπίτι τους ήταν μικρό.

Με τα πολλά ο Νασρεντίν αποφάσισε να επιληφθεί του θέματος.
"Βάλε το γάιδαρο μέσα στο σπίτι", είπε στη γυναίκα του και την κοίταξε με ύφος που μαρτυρούσε ότι κάποιο κρυφό σχέδιο είχε στο μυαλό του. Κι εκείνη υπάκουσε.

Την επόμενη άρχισε πάλι η γκρίνια, ειδικά μετά από μια νύχτα που ο γάιδαρος γκάριζε στα καλά καθούμενα, έριχνε κλωτσιές στο κρεββάτι κι άλλα τέτοια.

"Βάλε και την κατσίκα μέσα στο σπίτι", ήταν η αντίδραση του Νασρεντίν. Με απελπισία η γυναίκα του υπάκουσε κι αυτή τη φορά, ελπίζοντας ότι τουλάχιστον τώρα θα φανερωνόταν το μυστικό σχέδιο.
Αλλά δεν…
Οι επόμενες νύχτες έγιναν όλο και πιο δύσκολες καθώς ο Νασρεντίν πρόσθετε κι από ένα νέο ζώο τη φορά: να κι ο σκύλος, να κι η κότα, να κι η γάτα, να και τα κουνέλια.

Ωσπου η γυναίκα του ξέσπασε. Το έλουσε στο βρισίδι κι απαίτησε να βρει λύση στη στιγμή.

Ψύχραιμος ο Νασρεντίν της είπε: "Βγάλε όλα τα ζώα έξω".

Η επόμενη νύχτα πέρασε ήσυχα και χωρίς απρόοπτα. 

"Πως κοιμήθηκες;" ρώτησε τη γυναίκα του ο Νασρεντιν το άλλο πρωί.
"Αχχ, θαύμα", είπε κείνη, "Ποτέ δε μου φάνηκε πιο όμορφο το σπίτι".

Μετά απ' αυτή την επιτυχία ο Νασρεντίν διορίστηκε σύμβουλος της Ελληνικής κυβέρνησης για την αντιμετώπιση του χρέους.

Μια ιστορία που θυμήθηκα

Είχαμε μια συζήτηση σήμερα νωρίτερα στο τουϊτερ για το κατά πόσο ο Μόντι νομιμοποιείται να φορολογεί την καθολική εκκλησία χωρίς να έχει επιλεγεί κατευθείαν από το λαό. Η συζήτηση μου έφερε στο νου μια παλιά ιστορία του Νασρεντίν Χότζα. Την διηγούμαι κι αφήνω τα συμπεράσματα σε σας.

 

Κάποτε ένας επιφανής θεολόγος που είχε αρρωστήσει βαρειά κι ένοιωθε πως πλησιάζει το τέλος του έστειλε και φώναξαν τον Νασρεντίν για να προσευχηθεί να έχει καλό πέρασμα στον άλλο κόσμο. Ο Νασρεντίν δέχτηκε κι έπιασε δουλειά επαναλαμβάνοντας μονότονα την εξής προσευχή:

 

Θεέ μου βοήθησε τον, Διάβολε βοήθησέ τον

 

Ο θεολόγος αναστατώθηκε και του ζήτησε να σταματήσει ρωτώντας τον συγχρόνως αγριεμένος τι νομίζει πως κάνει και πως τολμά κι επικαλείται το διάβολο ειδικά για ένα θεολόγο.

 

“Κοίτα να δεις φίλε μου”, του απάντησε ήρεμα ο Νασρεντίν, “στην κατάσταση σου δεν έχουμε περιθώρια να ρισκάρουμε”.

Τα άυλα σαν λύση εξωστρέφειας

Διαβάζοντας αυτή τη μετρημένη και χωρίς τεχνοκρατικές περιστροφές παρουσίαση της πορείας του Μνημόνιου και της  αποτυχημένης (μη) εφαρμογής του  συνειδητοποίησα κάτι που έπρεπε να είναι καθαρό από την αρχή. Στη συνταγή του μνημονίου υπήρχε μόνο η ελπίδα της αύξησης της εξωστρεφούς παραγωγής. Και λέω ελπίδα γιατί με τόσο ισχνή παραγωγική βάση, το κυρίως πρόβλημα δεν θα λυνόταν αν απελευθερώνονταν, και κατά συνέπεια φτήναιναν, οι μεταφορές, ή αν έφευγε από τη μέση το ‘λίπος’ των ενδιάμεσων και της γραφειοκρατίας (όχι πως δεν πρέπει να φύγουν).

Γιατί, τελικά, αυτό που όντως θα φτήναινε, θα ήταν ένα μη αναγνωρίσιμο, μέτριας ποιότητας, χαμηλής συνθετότητας προϊόν που, και πάλι, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε ν’ ανταγωνιστεί την πλημμυρίδα των εξευτελιστικά φτηνών προϊόντων από την Απω Ανατολή, στην εγχώρια ή στη διεθνή αγορά, καθώς, από τα χαρακτηριστικά του, μόνο μ’ αυτά θα συγκρινόταν.

Συνειδητοποίησα επίσης, πως αυτό το άρθρο στην ουσία είναι μια ελεγεία για την ήττα της αξίας και της παραγωγικότητας, καθώς οι δυνάμεις που δυναστεύουν τη μοίρα του τόπου προτιμούν να είναι οι πλουσιώτεροι των φτωχών, παρά οι φτωχοί των πλουσίων και συνεπώς δεν θα εγκαταλείψουν τον στραγγαλισμό μας μέχρι ν’ αποπνεύσουμε.

Κι αναρωτήθηκα (κι αναρωτιέμαι ακόμα) μήπως υπάρχει τρόπος αντί να νικηθεί αυτό το σύστημα σε ευθεία αντιπαράθεση, απλά να βραχυκυκλωθεί.

Κι εκεί πάνω ξανάφερα στο μυαλό την όλη συζήτηση για τα  tradables, που έχει ξεκινήσει ο Αρίστος Δοξιάδης, σκεφτόμενος ότι, στην αναζήτηση μιας νέας δυναμικώτερης παραγωγής, κάπου έχουμε παρασυρθεί σε παλαιότερα σχήματα.

Μήπως το μιλάμε για επιστροφή στην αγροτική παραγωγή π.χ. είναι, όχι μόνο λάθος, αλλά κι απομάκρυνση από κει που έχουμε πραγματικά απόθεμα δυνάμεων κι αρωγό την ελληνική ψυχοσύνθεση;

Και παρυσφρύει πάλι στη σκέψη το παράδειγμα του μικρόκοσμου στον οποίο συχνά πυκνά κινούμαι: των startups και της νέας εξωστρεφούς επιχειρηματικότητας.

Σκεφτείτε: ένα ιντερνετικό startup δεν θα χρειαστεί φορτηγατζήδες για να μεταφέρουν τα ‘προϊόντα’ του στις διεθνείς αγορές. Δεν έχει ανάγκη από ακριβές εγκαταστάσεις. Δεν πληρώνει μισθούς με βάση κάποια συλλογική σύμβαση. Κι αν αναζητήσει σοβαρή χρηματοδότηση και μέλλον, το πιθανώτερο είναι να τα βρει εκτός ελληνικής επικράτειας.

Θα μου πείτε: “τότε τι όφελος μπορεί έχει η ελληνική οικονομία ή η χώρα;”  Το ίδιο που είχε παλαιότερα από τη ναυτιλία και το εισόδημα που εισέρρεε σ’ ελληνικά σπιτικά.

“Αλλά, εντάξει, ακόμα κι έτσι να είναι”, θα μου πείτε πάλι,  “πόσο πρέπει να είναι αυτό για να έχει επίπτωση μιας κάποιας σημαντικότητας;”

Σωστά, δεν μπορεί να είναι πολύ και δεν θα έρθει γρήγορα. Αλλά ας το χρησιμοποιήσουμε σαν μοντέλο για να δούμε αν υπάρχουν κι άλλες δραστηριότητες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν έτσι ή παρόμοια, και να συντελέσουν στο βραχυκύκλωμα που λέγαμε παραπάνω. Υπάρχουν;

Τις προάλλες άκουγα μια ραδιοφωνική εκπομπή, σε  κάποιο από τα διαλείματα απεργίας στον  Kosmos (ο παραγωγός και τ’ όνομα της εκπομπής μου διαφεύγουν) όπου το θέμα είχε ξεχωριστό ενδιαφέρον: αφορούσε την ομοιότητα της ελληνικής λαϊκής μουσικής με μουσικές της Μέσης Ανατολής, της Κεντρικής Ασίας κι ακόμα πιο πέρα. Κι η έκπληξη μου ήταν τεράστια όταν άκουσα ένα τραγούδι από κάποια επαρχία της Κίνας που, αν έβαζες ελληνικό στίχο, με τίποτα δεν θα μπορούσε να ξεχωρίσει από ένα ρεμπέτικο. Η ελληνική λαϊκή μουσική είναι (είτε μας αρέσει, είτε όχι) συγγενής με τη μουσική αυτών των λαών, μπορεί να γίνει εύκολα αποδεκτή εκεί,  κι εύκολα και μπορούν να μάθουν να την αναγνωρίζουν και να την καταναλώνουν.

Η αρέσκεια των Ισραηλινών και των Τούρκων στην ελληνική μουσική είναι γνωστή, αλλά το να βάζεις στο νου μια δυνητική αγορά μεγαλύτερη σ’ έκταση από τις χώρες που κατέκτησε ο Μέγας Αλέξανδρος, και σε πληθυσμό που μετριέται σε δεκάδες φορές τον ελληνικό, είναι μια προοπτική και μια ευκαιρία που κόβει την ανάσα.  Απαιτεί όμως μια στρατηγική στροφή στο λαϊκό τραγούδι: να φύγει από το περιτύλιγμα της φτηνής αλλά ακριβά χρεούμενης διασκέδασης και να γίνει προϊόν. Προϊόν πολιτισμού μεν, αλλά προϊόν. Κι οι εταιρείες παραγωγής του κι οι φορείς του να κοιτάξουν να στοχεύσουν αυτές τις αγορές στις οποίες έχουν πραγματικά πιθανότητα να ακουστούν και ν’ αναδειχτούν,  παρά να γλύφουν κατουρημένες γκλαμουροποδιές στη Γιουροβίζιον.

Ύστερα, είναι ο κινηματογράφος που παρά το πλούσιο ελληνικό παρελθόν του, δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα διεθνής, και παρά τα τελευταία μικρά καλά νέα του (τη διεθνή προβολή π.χ. που γνώρισαν οι ταινίες του Λάνθιμου ‘Κυνόδοντας’ και ‘Άλπεις’, το ‘Άττενμπεργκ’ της Τσαγκάρη και ο ‘Άδικος Κόσμος’  του Τσίτου), δεν μας έχει δώσει κάτι μεγάλης κλίμακας ακόμα, ούτε έχει βρει ένα δικό του ύφος. Έχει, δε, μια διπλή εικόνα: παραγωγές πιο εμπορικές αλλά και πιο εσωστρεφείς, που πατάνε κυρίως πάνω σε τηλεοπτικά ονόματα, κι άλλες πιο soul searching που μπορούν να έχουν ανταπόκριση σ’ ένα διεθνές κοινό. Δε χρειάζεται να ψάχνουμε διεθνή θέματα για το διεθνές κοινό. Ο Ιρανικός κινηματογράφος κάνει διεθνείς επιτυχίες μ’ ακραιφνώς ιρανικά θέματα.  Ειλικρίνεια χρειάζεται. Γιατί το αληθινό είναι και πανανθρώπινο κι αναγνωρίζεται άμεσα σαν τέτοιο.

Εκείνο που γεννάει ελπίδες εδώ είναι τ’ ότι η κρίση στην διαφημιστική άγορα έχει ήδη αρχίσει να στρέφει τους κινηματογραφιστές των τηλεοπτικών σποτ σ’ αναζήτηση άλλων λύσεων, κάτι που μπορεί να σημαίνει είτε τη συνέχιση της παρούσας δουλειάς τους στο εξωτερικό (καλό αλλά λίγο) , είτε τη δημιουργία ταινιών που θα μπορούν να ‘ταξιδέψουν’ και να φέρουν εκατομύρια στη χώρα.

Γενικά, η καλλιτεχνική δημιουργία έχει ένα πλεονέκτημα: δεν εξαρτάται στενά από όρους παραγωγής. Αν κάτι αρέσει, ο κόσμος είναι διατεθειμένος να πληρώσει γι αυτό. Δεν αγοράζουμε μουσική με κριτήριο πόσο φτηνώτερο είναι ένα κομμάτι από ένα άλλο. Συνεπώς, εδώ δεν υπάρχει εδώ ανταγωνισμός από χώρες χαμηλού κόστους. Υπάρχουν βέβαια ζητήματα σχετικά με τη διανομή και το μάρκετιν, που όμως είναι επιλύσιμα, και μάλιστα, εφόσον αναφερόμαστε σε διεθνείς αγορές, επιλύσιμα σε πλαίσια διεθνούς ανταγωνισμού που σημαίνει μακρυά και πέραν από το γνωστό πεδίο κατεργαριών των ελληνικών doing business.

Κι επιπλέον τα προϊόντα πολιτισμού, έχουν κι ένα άλλο, πέραν του οικονομικού, όφελος: δημιουργούν μια αναγνώριση, χαράζουν το  brand Ελλάδα στα μυαλά των μη Ελλήνων. Δεν είναι τυχαίο ότι, για δεκαετίες, όταν στη Δύση άκουγαν τη λέξη Έλληνας σκέφτονταν το Ζορμπά και τη Μελίνα. Δυο ταινίες το έκαναν αυτό. Δυο ταινίες (Το Zorba the Greek και το Ποτέ την Κυριακή) σχηματοποίησαν την εικόνα του Έλληνα στο μυαλό της Δύσης. Πιθανόν άλλες δυο να μπορέσουν να την ανασχεδιάσουν με νέους ευνοϊκότερους όρους.

 

10 επιχειρηματικές ιδέες στο μικροσκόπιο

Διάβασα στο theinsider.gr  ένα άρθρο με τίτλο “Οι 10 καλύτερες επιχειρηματικές ιδέες για το 2012”  και παρότι, όπως όλα τα άρθα που αναφέρονται στο 2012 αυτό τον καιρό, έχει περισσότερο εποχιακή παρά αναλυτική σημασία, επειδή το άρθρο περιλαμβάνει μια σειρά από προτάσεις που συζητιούνται συχνά και πολύ τελευταία, είπα να τις περάσω από ένα γρήγορο έλεγχο με δυο βασικά κριτήρια:

  • το κατά πόσο αφορούν εξωστρεφείς δραστηριότητες (που μπορούν να συντελέσουν στην πολύ συζητούμενη μετακίνηση από μη εμπορεύσιμους κλάδους σε εμπορεύσιμους)
  •  και κατά πόσο μπορούν να συντελέσουν στην αύξηση της ελληνικής παραγωγής/προστιθέμενης αξίας.

Δεν τις εξετάζω, λοιπόν, τόσο αυτόνομα σαν επιχειρηματικές προτάσεις που θα μπορούσαν ν’ αποφέρουν από ένα απλό εισόδημα ως μεγάλα κέρδη σ’ αυτούς που θα τις αναλάβουν, αλλά περισσότερο από την άποψη της αναπτυξιακής επίπτωσης που μπορούν να έχουν στην ελληνική οικονομία γενικώτερα.

Οι ιδέες είναι οι παρακάτω (δείτε το άρθρο για λεπτομέρειες, εδώ παραθέτω μόνο τον τίτλο και τη δική μου κριτική).

1. Επιστροφή στο Χωριό – Τοπικά Προϊόντα

Πάρα πολύ συζητημένο θέμα. Με βάση τα κριτήρια που έθεσα παραπάνω, ναι, μιλάμε για  εμπορεύσιμο κλάδο κι ενδυνάμωση της ελληνικής προστιθέμενης αξίας.  Επειδή όμως μιλάμε για ένα εντελώς παραμελημένο (πια) κλάδο, με τα εισαγώγιμα ανταγωνιστικά προϊόντα να έχουν ανοίξει πολλαπλές διόδους στην ελληνική αγορά, με καλύτερες τιμές σ’ αυτά που μετράει περισσότερο η τιμή, και καλύτερη  perceived ποιότητα σ’ αυτά που παίζει ρόλο η διαφοροποιήση, οι προοπτικές των συγκεκριμένων επιχειρηματικών προσπαθειών δεν θ’ ανθοφορήσουν αυτόματα. Μπορεί να μιλάμε για επιστροφή στα παραδοσιακά προϊόντα, αλλά αν δε γίνει με γνώση, από ανθρώπους που θα λάβουν υπόψιν θέματα κλίμακας παραγωγής, τυποποίησης, μάρκετιν και καναλιών διάθεσης, μάλλον ονειροβατούμε.

2. Cloud Computing

Αυτή την πρόταση (μιας κι είναι πολύ πιο κοντά στα επαγγελματικά μου ενδιαφέροντα) τη βρίσκω πολύ ασαφή για να την πάρω σοβαρά. Τι σημαίνει ακριβώς; Ανάπτυξη εφαρμογών; Ανάπτυξη υποδομών; Και τα δύο; Και γιατί είναι ευκαιρία αφού μάλλον υπολειπόμαστε από τον περισσότερο δυτικό κόσμο στην αξιοποίηση ευκαιριών σ’ ότι έχει σχέση με τις νέες τεχνολογίες. Το ’80 παρόμοια λέγαμε ότι τα PC κι η εμβρυακή αγορά έτοιμου λογισμικού ήταν η επλίδα μας κι ότι είχαμε πολλές ευκαιρίες. Μετά ακολούθησαν διάφορα άλλα τέτοια ‘κύματα’ προσδοκιών: τα ERP, το internet εν γένει, κι εσχάτως τα Social Media. Το ότι αυτοί οι χώροι είναι καινούργιοι,  κι ως νέες αγορές παρέχουν όντως πολλές ευκαιρίες, δε σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί ν’ αξιοποιήσει τις ευκαιρίες τους. Όχι εύκολα σίγουρα. Ούτε καν δύσκολα. Γιατί έχουμε βασικό έλλειμμα στην παιδεία μας και στην επιστημονική κατάρτιση, κι ακόμα στην ουσιαστική αποδοχή  της ίδιας της επιστημονικής σκέψης. Ο μέσος σπουδαγμένος έλληνας σκέφτεται περισσότερο ‘μεσαιωνικά’ παρά ‘διαφωτιστικά’  κι αυτό προβάλει ανάγλυφο στις επιλογές του, ακόμα κι αν διαθέτει τα τυπικά εφόδια μιας επιστημονικής παιδείας.

Παρόλααυτά, τελευταία κάποιες επιτυχίες (με διεθνή αντίκτυπο) αλλά το ποσοστό, η έκταση και το μέγεθος τους είναι ασήμαντες ακόμα για την ελληνική οικονομία.

3. Εκπτωτικά Καταστήματα

Μάλλον σωστή είναι η εκτίμηση εδώ αλλά με δύο αιρέσεις: αυτού του είδους οι δραστηριότητες βασικά προωθούν εισαγώμενα αγαθά κι επιπλέον δεν βλέπω βάθος χρόνου στις ευκαιρίες. Από το προσωρινα φτηνώτερο καλύτερο είναι το σταθερά φθηνό.

4. Υπηρεσίες καθαριότητας & επισκευής

Έχω προσωπική εμπειρία που απηχεί την ουσία της ιδέας,  από τη μοδίστρα της γειτονιάς μου που ζητάει μαθητευόμενες και δε βρίσκει. Ναι, θα υπάρξει ανάγκη για αναβίωση τέτοιων δραστηριοτήτων. Αλλά δε μιλάμε για επιχειρηματική δραστηριότητα που μπορεί να δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας, ούτε για δραστηριότητες που μπορούν να γίνουν tradables με κάποιο τρόπο. Πρόκειται μάλλον για λύσεις ανάγκης και για ουσιαστική οπισθοδρόμηση σε παλιότερες κοινωνικές δομές και μορφές οργάνωσης.  Επιπλέον, ένα μεγάλο μέρος τέτοιων δραστηριοτήτων (ειδικά η καθαριότητα) καλύπτεται αυτή τη στιγμή από αλλοδαπούς. Το να φανταστώ να διεκδικούν πάλι αυτές τις δραστηριότητες Έλληνες, και μάλιστα, θεωρώντας τις ευκαιρία, μόνο καλό δεν μπορεί να προμηνύει.

5. Διαχείριση Υδάτινων πόρων

Σωστή η εκτίμηση.  Κι εδώ όμως ισχύει η κριτική για το θέμα της παιδείας. Δεν αρκούν πρόθυμοι επιχειρηματίες γι αξιοποίηση ευκαιριών σ’ αυτούς τους τομείς. Συνήθως οι επίδοξοι επιχειρηματίες σ’ αυτούς τους κλάδους εκτός από προθυμία πρέπει επιπλέον να συνδιάζουν και την τεχνική παιδεία και να έχουν τη δυνατότητα ν’ αντλήσουν για εργαζόμενους  μηχανικούς και τεχνίτες από μια σχετικά εκπαιδευμένη στο αντικείμενο μάζα, πράγμα που μάλλον θεωρώ ότι βρίσκεται σε έλλειψη.

6. Σκούτερ και ποδήλατα

Έχω αναρωτηθεί πολλές φορές γιατί δεν στάθηκε ποτέ μια βιομηχανία ποδηλάτων στη χώρα.  Δεν είναι τρομακτική η τεχνογνωσία που απαιτείται για την κατασκευή τους. Κι υπάρχει κι πρόσφατη ιδεολογική στροφή προς το ποδήλατο που πράγματι μπορεί να βοηθήσει την ανάπτυξη σχετικών επιχειρήσεων. Πράγματι διαγνώνω ευκαιρίες εδώ. Αλλά και πάλι ο φόβος είναι μήπως η αυξητική τάση της αγοράς απλά ικανοποιηθεί από εισαγωγές. Χρειάζεται μια ελληνική καινοτομία, κάτι που ν’ απαντάει σε καθαρά ελληνική ανάγκη και που να καλυφθεί από ελληνική παραγωγή.

7. Κήποι για μικρούς χώρους

Κι αυτό είναι κάτι που έχω σκεφτεί προσωπικά (και σκέφτομαι ακόμα ομολογώ).  Αλλά και πάλι εδώ το θέμα δεν είναι ο ‘χρυσός’ των μικρών κήπων που από μόνοι τους σα δραστηριότητα μπορούν να επιφέρουν μόνο μια μικρή ελάφρυνση στο οικιακό ή στο εμπορικό ισοζύγιο, αλλά το ποιός θα πουλάει τα εργαλεία εξόρυξης αυτού του ‘χρυσού’. Γιατί, ως γνωστόν, σε κάθε τρέλα χρυσοθηρίας αυτοί που πραγματικά πλουτίζουν είναι αυτοί που πουλάνε τα φτιάρια και τα κόσκινα. Μια βιοτεχνία με υψηλή ελληνική προστιθέμενη αξία για τέτοιες λύσεις όμως την κρίνω εφικτή.

8. Φροντίδα Ηλικιωμένων

Εδώ δε βλέπω κάτι νέο. Καινοτομία κι ευκαιρία θα ήταν να μπορείς να παράσχεις καλύτερες και φθηνότερες υπηρεσίες. Γιατί από κακές υπηρεσίες αυτού του είδους έχουμε υπερπροσφορά.

9. Εξοικονόμηση ενέργειας

Ίδιοι προβληματισμοί κι αιρέσεις  με την ανάπτυξη υδάτινων πόρων και τα ποδήλατα κι εδώ: η ανάγκη είναι δεδομένη αλλά όπως έχει γίνει αμέτρητες φορές στο παρελθόν, το πιθανώτερο είναι να καλυφθεί από εισαγωγές.

10. Cocooning & Ανακαινίσεις Χώρων

Αυτή την ιδέα δεν την πολυκαταλαβαίνω για να ‘μαι ειλικρινής. Άπτεται μια μεγάλης γκάμας προϊόντων και δραστηριοτήτων.  Υπάρχει κι εδώ το ερώτημα “που είναι η ευκαιρία για ελληνική παραγωγή κι όχι απλή εμπορία;”. Εμπορία στα σχετικά αντικείμενα έτσι κι αλλιώς συμβαίνει και μάλιστα κατά κόρον. Είχα διατυπώσει παλιότερα την άποψη ότι διακοσμητικά προϊόντα που αξιοποιούν ελληνικό design κι ενσωματώνουν μια κάποια ελληνικότητα, ότι κι αν σημαίνει αυτό, μπορούν ν’ αποτελέσουν μια εξωστρεφή επαγγελματική δραστηριότητα.  Σ’ αυτά τα πλαίσια συμφωνώ.

Κλείνοντας να θυμίσω (;) ότι οι ‘επιχειρηματικές’ ιδέες στην Ελλάδα υπόκεινται στους νόμους της μόδας. Εμφανίζονται δι αποκαλύψεως, ακολουθούνται αγεληδόν κι εξαφανίζονται μαζικά και νομοτελειακά σαν τα λέμμινγκ. Αρκεί να θυμηθούμε τα βιντεοκλάμπ του ’80, τις ΕΛΔΕ του ’90 και τα πρόσφατα φωτοβολταϊκά. Δεν είναι οι ιδέες που κάνουν τη διαφορά στην ανάληψη μια επιχειρηματικής δράσης. Είναι η εκτέλεση τους. Οι άνθρωποι που θα τις αναλάβουν σαν άτομα και, κυρίως -βασική ελληνική υστέρηση εδώ- σαν ομάδες.

LeWeb11: Τρίτη μέρα

Σήμερα, έχω βγάλει το ‘δημοσιογραφικό’ καπέλο και παρακολουθώ ένα workshop που οργανώνει το facebook. Τα πρώτα δύο sessions αφορούσαν το marketing api (που δεν είναι ακόμα εντελώς ανοιχτό), και το πως να φτιάχνεις ένα open graph application, που είναι η καινούργια τεχνολογία που ανακοίνωσε το facebook το Σεπτέμβρη και, κατά την ταπεινή μου γνώμη, θα δημιουργήσει μια καινούργια συνθήκη σ’ ότι αφορά το social web. Κι εδώ το facebook αναδεικνύεται καθαρά κι αδιαφιλονίκητα leader.

Update 1

Παρακολουθώ την …   Justin Timberlake στιγμή του συνεδρίου: τον Sean Parker  (που υποδυόταν ο  Justin Timberlake στην ταινία The Social Network) που μαζί με τον Shervin Pishevar, Managing Director της Menlo Ventures είχαν πριν λίγες μέρες μια μυστική συνάντηση με τον Ομπάμα για την οποία … δεν μάθαμε τίποτα.

Ο Shervin Pishevar έχει πει ήδη κάποια αποφθεγματικά ενδιαφέροντα πράγματα. Αυτό που μου άρεσε περισσότερο ήταν η αναγκαιότητα για  success amnesia (sic)  και βέβαια αφορά τους entrepreneurs.

Update 2 

Το LeWeb πλησιάζει στο τέλος του και, όπως συνηθίζεται, το τέλος περιλαμβάνει τους τρεις φιναλίστ του startup competition που θα κάνουν μια τελική παρουσίαση στο κοινό και τους κριτές, και μετά τη βράβευση. Την ώρα που γράφω έχουν παρουσιάσει οι δύο και είναι στη μέση της παρουσίασης ο τρίτος. Το ευχάριστο για μας και για μένα προσωπικά είναι ότι το babelverse είναι μέσα σ’ αυτή την τριάδα. Θυμίζω ότι το babelverse είχε ξεκινήσει σαν ιδέα στο Startegy event στην Αθήνα πριν ένα χρόνο περίπου και είχα τη χαρά να συμμετέχω στην ευρύτερη ομάδα που περιέβαλε τους δυό ιδρυτές: τον Josef και τον Mayal.

Update 3
Τελικά το babelverse τερμάτισε 3ο. Είναι άδικη η κατάταξη κατά τη γνώμη μου, αλλά ποιός με ρώτησε; Όπως και να ‘χει, ακόμα κι έτσι, η επιτυχία είναι αδιαμφισβήτητη.
Είχαμε όμως κι άλλη μια επιτυχία στο LeWeb. Η Evernote, οργάνωσε ένα μικρό hackathlon για developers που θ’ αναπτύξουν κάτι με το api της. Νικητής εδώ αναδείχθηκε ο Κώστας Αρκάδας, από το ελληνικό startup Parking Defenders. Είχα την ευκαιρία να του πάρω μια μικρή συνέντευξη. Ακούστε τον:

LeWeb11 – Δεύτερη μέρα

Ξεκινάμε τη δεύτερη μέρα λίγο πολύ όπως την πρώτη: στην κεντρική αίθουσα όπου μας πληροφορούν ότι η Radian6, σε ανάλυση της για τη χτεσινή μέρα, βρήκε ότι στο leweb  ξεκίνησαν 30000 συζητήσεις. Η έκπληξη; Το  babelverse κυριαρχούσε στις συζητήσεις γύρω από το  startup competition!

Update 1

Χτες το Facebook έκανε μια ενδιαφέρουσα ανακοίνωση μέσω της Joanna Shield, VP and managing director for Facebook Europe, Middle East and Africa’s (EMEA): ένα καινούργιο subscription plugin. Τι είναι αυτό; Στην ουσία είναι κάτι σαν εγγραφή σ’ ένα RSS feed μιας ιστοσελίδας μόνο που θα φέρνει την σχετική πληροφορία μέσα στο προφίλ του χρήστη του facebook. Και δεν μπορώ να μη σκεφτώ ότι έρχεται να καλύψει το κενό που άφησε η αλλαγή του Google Reader.Το plugin δεν έχει δοθεί ακόμα για δημόσια χρήση.

Update 2

Παρακολουθόντας την Marissa Mayer της Google σε μια μάλλον προβλέψιμη συζήτηση με τον τέως techcrunch MG Siegler, άκουσα για μια πρόσφατη σχετικά ανακοίνωση για google maps που είχα χάσει: το Maps Inside που είναι χαρτογράφηση εσωτερικών χώρων και καθοδήγηση μέσα σ’ αυτούς με τη βοήθεια των Google maps. Πως; Όχι με GPS βέβαια αφού δεν υπάρχει λήψη σ’ εσωτερικούς χώρους, αλλά με εντοπισμό θέσης από wifi.
Δείτε παράδειγμα:

Update 3
Καθόμαστε στο bloggers’ lounge με τον Πάρι και τον Πάνο και ξαφνικά, ακριβώς δίπλα μας, βλέπουμε τον Robert Scoble να παίρνει βιντεοσυνέντευξη στον Απόστολο Παπαδόπουλο (γνωστό ως @apas στο twitter).
Ε, μετά από αυτό και μερικά promotional tweets του χρωστάμε και μεις ένα βίντεο! Ιδού:

LeWeb11 – Πρώτη μέρα

Σ’ αντίθεση με τις άλλες χρονιές που περίμενα να τελειώσει η μέρα ή το event για να γράψω εντυπώσεις, λέω φέτος να το κάνω πιο δυναμικά. Να ξεκινάω τη μέρα ανοίγοντας ένα ποστ (σαν κι αυτό) και να το ενημερώνω στην πορεία.
Προς το παρόν, μετά από μια χτεσινή off line αρκετά υγρή (είχε πολλές σποραδικές μπόρες, μέχρι κι ένα τρίλεπτο χαλαζόπτωσης), με πολύ περπάτημα παρέα με τον Πάρι, και μια επίδειξη του R-Link της Renault σε μια προσυνεδριακή εκλήλωση, περιμένουμε στην κύρια αίθουσα να ξεκινήσει το φετινό LeWeb που, απ΄ότι άκουσα, θα έχει περί τους 3,5 χιλιάδες συνέδρους! Τοποθεσία ίδια με πέρσι, οργάνωση ίδια με πέρσι, και θέμα: LOcal -SOcial – MObile.

Απ’ ότι έχω αντιληφθεί, η ελληνική παρουσία φέτος είναι πολυπληθής. Πέραν από τους official bloggers (Παναγιώτης, Πάρις κι εγώ), υπάρχουν εκπρόσωποι από startups (babelverse που μετέχει και στο επίσημο startup competition με τα ‘χρώματα’ της Χιλής, απ’ όπου τα παιδιά έχουν πάρει seed funding, bugsense, 4sqwifi, betcafe κτλ), ο Paul Papadimitriou που είναι και στους ομιλητές, η Αμαλία Αγάθου (φαντάζομαι σαν TheNextWeb, Έλληνες εξ Αμερικής κ.α.

Update 1

Μετά από ένα, αδιάφορο κατ’ εμέ ξεκίνημα με break dance χορευτές και τ΄ απαραίτητα εισαγωγικά, στη σκηνή εμφανίστηκε ο Karl Lagerfeld. Ομολογώ δεν είχα ενθουσιαστεί όταν το είχα διαβάσει στο πρόγραμμα αλλά αποδείχτηκε απολαυστικός, με έξυπνες ατάκες, αρκετή ειλικρίνεια και σίγουρα αυτό τον αέρα του ανθρώπου που δεν έχει πετύχει τυχαία. Μου έκανε εντύπωση ότι είναι τελείως αυτοδίδακτος κι ότι δεν έχει καν στοιχειώδη εκπαίδευση (δεν έχει βγάλει λύκειο) κι εντούτοις είναι διαβασμένος βιβλιόφιλος, δουλεύει και σκετσάρει σε ipad όπως μπορείτε να δείτε στις φωτό.
Γιατί τον επέλεξε ο Loic; Εκτός από τ’ ότι είναι μια διασημότητα και τραβάει πάντα τα φώτα πάνω του, νομίζω από μια ανάγκη ανάδειξης Ευρωπαϊκής -και πιο ειδικά γαλλικής- επιτυχίας. Γιατί, αναπόφευκτα, σ’ ένα συνέδριο σαν το LeWeb οι ειδήσεις και οι άνθρωποι οι πέραν του Ατλαντικού συνήθως κλέβουν την παράσταση. Έτσι, ο Loic, άλλαξε το γήπεδο τρόπον τινα, για ν’ αναδείξει μια πλευρά της ευρωπαϊκής επιχειρηματικότητας στην οποία η Αμερική είναι αν όχι υποδεέεστερη, τουλάχιστον ίση.

Update 2

Από τις ομιλίες και παρουσιάσεις που ακολούθησαν, αξίζει το ελληνικό κοινό να σταθεί λίγο στο  Uber, μια υπηρεσία που μοιάζει με το Taxibeat, μόνο που αντί για ταξί, αφορά λιμουζίνες. Γιατί αξίζει να σταθούμε; Γιατί η σύγκριση δείχνει ότι δεν είναι οι ικανότητες και οι ιδέες που μας λείπουν, αλλά το οικοσύστημα. Για μια, πρακτικά, ίδια ιδέα (που κατά δήλωση του ιδρυτή γεννήθηκε στο LeWeb πριν 3 χρόνια), το Uber κατορθώνει να πάρει χρηματοδότηση 50 εκατομυρίων και να συμπεριλαμβάνει στους επενδυτές του μεγάλα ονόματα όπως ο Jeff Bezos και η, κατά τ’ άλλα απεχθής στους Έλληνες (κι όχι μόνο), Goldman Sachs.

Update 3

Το Startup Competition είχε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μας τους Έλληνες καθώς συμμετείχε το Babeleverse που γεννήθηκε στην Αθήνα και τώρα κατοικοεδρεύει στη Χιλή (μέχρι το Γενάρη). Η παρουσίαση των παιδιών, χωρίς να είναι γουάου, ήταν απλή και μεστή και κίνησε το ενδιαφέρον.  Ακούσαμε θετικά λόγια από τους κριτές στη διαδικασία των ερωτήσεων. Σημειωτέον ότι ο Josef και στην αρχή και στο τέλος, χαιρέτησε το κοινό και στα ελληνικά.

LeWeb Startup Competition

.

Κλίκ στην εικόνα, βλέπεις τα pitches από τα startup που προσπαθούν να φτάσουν στο leweb και ψηφίζεις.Είναι 32 και πάνε μόνο τα 16. Μπορείτε να τα δείτε σε λίστα εδώ.

Δυστυχώς γι άλλη μια φορά δεν υπάρχει ελληνική συμμετοχή. Εμείς έχουμε σοβαρότερα πράγματα ν’ ασχοληθούμε βλέπεις.