Tag Archives: design

Βιομηχανικές σκέψεις

Στις διακοπές μου άφησα το σώμα μου να ξεκουραστεί, του χάρισα μερικές ώρες ύπνου παραπάνω από το συνηθισμένο, αλλά τη σκέψη μου (που ταλαντεύεται ανάμεσα στα οικονομικά και την τεχνολογία, όπως και το background μου άλλωστε) δε μπόρεσα να την βγάλω από το δρόμο που ακολουθεί τα τελευταία δύο χρόνια, δρόμο που έχει ορόσημα τις εθνικές απογοητεύσεις (ντροπές, καλύτερα) που διαδέχονται η μια την άλλη.

Έτσι, τ’ αναγνώσματα των διακοπών δεν περιελάμβαναν μυθιστορήματα, αλλά βιβλία ιστορίας, οικονομίας και τεχνολογίας, καθόλου χαλαρωτικά ή ευχάριστα, αλλά όχι γι αυτό λιγότερο συναρπαστικά.

Ένα απ’ αυτά (το πρώτο βιβλίο  που έρχεται στα χέρια μου μέσω book crossing) ήταν ηλικίας δέκα ετών και βάλε, κι αναφερόταν στη ζωή ενός εφευρέτη: του James Dyson. Αν δεν έχετε ξανακούσει τον Dyson είστε ακριβώς στη θέση που ήμουν εγώ όταν ξεκίνησα το βιβλίο. Άλλο που όταν το τέλειωσα απορούσα πως δεν τον είχα ακούσει.

Πρόκειται για μια αυτοβιογραφία του, ακόμα εν ζωή, εφευρέτη της ηλεκτρικής σκούπας χωρίς σακκούλα.

“So, what’s the bid deal?” για ένα τέτοιο βιβλίο;

Τρία πράγματα:

  1. Μπορεί κανείς να διδαχτεί πολλά για το είδος και την ένταση της προσπάθειας που χρειάζεται για να στήσεις μια καινοτομική βιομηχανική επιχείρηση.
  2. Το βιβλίο προσφέρεται επίσης για εξαγωγή  συμπεράτων για χάραξη βιομηχανικής πολιτικής. Κι ειδικά τέτοιας που να μπορεί να σταθεί ανάχωμα στο κύμα που λέγεται Κίνα και φτηνά εργατικά.
  3. Το πνεύμα του Dyson  είναι το πνεύμα ενός ανθρώπου που ζει με τη χαρά της απτής δημιουργίας. Κι αυτό είναι κάτι που το έχουμε χάσει. Ή περιορίσει. Γιατί αναφερόμαστε συχνά στη δημιουργία έχοντας πάντα κατά νου καλλιτεχνικά ή πνευματικά έργα. Έργα γενικώς είτε άυλα, είτε μικρής πρακτικής χρησιμότητας.  Αλλά είναι αυτά τα ‘απτά’ που συνιστούν τον κύριο κορμό των tradeables που τόσο λείπουν από την οικονομία μας και, συνεπώς, το πνεύμα αυτής της δημιουργικότητας είναι το μεγάλο εθνικό ζητούμενο.

Πριν προχωρήσω, να κάνω μια απαραίτητη επισήμανση: επειδή το βιβλίο είναι αυτοβιογραφία, και στις αυτογραφίες όλοι έχουν μια τάση αυτο-ηρωοποίησης, χρειάζεται να διαβαστεί με κάποια αυτοσυγκράτηση στις εκτιμήσεις. Αυτό το έχω υπόψιν μου, και ότι έγραψα παραπάνω ή θ’ ακολουθήσει παρακάτω, έχει περάσει από ανάλογη κρησάρα.

Ο Dyson δεν είχε σπουδάσει μηχανικός. Designer ήταν, κι αυτό από λοξοδρόμηση, γιατί αρχικά είχε ξεκινήσει να γίνει ζωγράφος. Σας θυμίζει τίποτα; Αν σας έρχεται στο νου ο Steve Jobs, δεν πέφτετε πολύ έξω στην αναλογία σας. Γιατί η έμφαση που έδωσε στα στοιχεία λειτουργικότητας κι εμφάνισης είναι βασικός λόγος της επιτυχίας του. Μαζί με την ακατάβλητη επιμονή (περισσότερα παρακάτω) και την τελειομανία που τον διέκρινε. Παρότι δεν είναι μηχανικός, η βιογραφία του θα σταθεί μεγάλη έμπνευση στους μηχανικούς. ΄Οχι όμως στους μηχανικούς του γραφείου, αλλά αυτούς που τους αρέσει να δοκιμάζουν, να πειραματίζονται, να χτίζουν πρότυπα, να τα υποβάλουν σ’ όλων των ειδών τις δοκιμασίες και να προβλέπουν όλα τ’ απρόβλεπτα.

Για παράδειγμα, ο  Dyson λέει ότι μέχρι να φτιάξει ένα πλήρως λειτουργικό πρωτότυπο της σκούπας του, έτσι όπως το ήθελε και μ’ όλες τις λύσεις και τα χαρακτηριστικά που θεωρούσε απαραίτητα, έφτιαξε περίπου 5000 άλλα! Κι αυτά σε διάστημα 3-4 χρόνων αποκλειστικής απασχόλησης με την ανάπτυξη, μόνος, σ’ ένα κτίσμα αποθήκη δίπλα από το σπίτι του, εξαντλώντας ότι ρευστό διέθετε, δανειζόμενος, και με το βάρος μιας οικογένειας με τρία παιδιά.

Πριν τη σκούπα-χωρίς-σακκούλα, είχαν προηγηθεί δύο άλλες εφευρέσεις κι αντίστοιχες επιχειρηματικές προσπάθειες. Η πρώτη δεν ήταν αποκλειστικά δική του κι αφορούσε ένα ρηχό σκάφος ειδικών χρήσεων. Έπειτα ήλθε  ένα καροτσάκι κήπου  (το ballbarrow) που αντί για ρόδα είχε μια μπάλα κι ήταν φτιαγμένο από ειδικό ανθεκτικό πλαστικό και για να μην κάνει ζημιές όπου ακουμπάει (όπως τα σιδερένια) και για να είναι πιο ευχάριστο στην όψη.

Στις δύο αυτές προσπάθειες που καταλαμβάνουν περίπου μια δεκαετία της ζωής του, ο JD εμπέδωσε κάτι που έγινε ακρογωνιαίος λίθος της επιχειρηματικής φιλοσοφίας του: ότι ο καλύτερος πωλητής ενός προϊόντος είναι αυτός που το έχει σχεδιάσει κι είναι παθιασμένος μαζί του.

Από το 1983-4, όπου είχε πρακτικά τελειώσει την ανάπτυξη της σκούπας του, μέχρι του σημείου που θα ξεκινήσει την παραγωγή της σε δικό του εργοστάσιο, 10 χρόνια μετά, μεσολαβεί μια απίστευτη οδύσσεια που είναι το πιο εντυπωσιακό μέρος του βιβλίου: ο αγώνας να βρει κάποια άλλη εταιρεία να το παράξει. Το τι αναποδιές, αρνήσεις, διαπραγματεύσεις, μυνήσεις, δίκες, ζημιές, επιτυχίες κι αποτυχίες περιλαμβάνει αυτή η πορεία είναι πραγματικά μυθιστορηματικό. Ξεχωρίζω τα εξής πολύ διδακτικά:

  • Τη μεγαλύτερη δυσπιστία και άρνηση την αντιμετώπισε στην ίδια του τη χώρα, κι έπειτα στην Ευρώπη, καθώς το επιχείρημα που άκουγε παντού ήταν το: “αν μπορούσε να υπάρξει καλύτερη σκούπα, θα την είχε εφεύρει η Hoover”
  • Το ότι οι Αμερικάνικες εταιρείες ήταν πολύ πιο δεκτικές στη συζήτηση μαζί του αλλά τελικά κατέληγαν σε μια άρνηση.
  • Και τ’ ότι αυτοί που πρώτοι αναγνώρισαν την αξία της εφεύρεσης του ήταν οι Γιαπωνέζοι, που έβαλαν και πρώτοι τη σκούπα σε παραγωγή. Στη σχετική διήγηση το φοβερό ανέκδοτο είναι ότι ο απίστευτα τελειοθήρας Dyson παραδέχεται ότι δεν μοιάζει ούτε στο μικρό δακτυλάκι ως προς την τελειοθηρία στους γιαπωνέζους.  Αναφέρει χαρακτηριστικά πως τον ξύπναγαν μες τη νύχτα και τον κουβάλαγαν πανικόβλητοι  στο εργοστάσιο για να του δείξουν την καταστροφή που είχαν υποστεί: μια δαχτυλιά σχεδόν αόρατη πάνω σε μια κόλληση!).
Η τελική κατάληξη όμως είναι η δικαίωση: από τη στιγμή που θα θέσει σε παραγωγή τη σκούπα σε δικό του εργοστάσιο στην Αγγλία, θα χρειαστεί λιγότερο από ένα χρόνο για να κατακτήσει το 50% της αγοράς παρότι η σκούπα κοστίζει τα διπλά από τις κοινές!
Τι ήταν όμως αυτή η σκούπα και γιατί παθιάστηκε τόσο μαζί της ο Dyson; Όπως πολλά καινοτομικά προϊόντα, ήταν κάτι που προέκυψε από την περιέργεια του Dyson όταν, καθαρίζοντας το σπίτι του, διαπίστωνε ότι η ηλεκτρική του σκούπα μετά από λίγο έχανε τη δύναμη της κι έπαυε να αναρροφά τη σκόνη. Με λίγο ψάξιμο διαπίστωσε ότι αυτό οφειλόταν στην απόφραξη των πόρων της σακκούλας από τη σκόνη, κάτι που συνέβαινε σε πολύ σύντομο χρόνο. Μια ευτυχής σύμπτωση του έδωσε την ιδέα για το πως θα μπορούσε να βελτιώσει τη λειτουργία της σκούπας: έμαθε για ένα σύστημα βιομηχανικού καθαρισμού που χρησιμοποιείται για να συλλέγει σκόνες, μικροαιωρήματα κτλ και που λέγονταν κυκλώνας. Κι από κει ως το  cyclone που είναι η ψυχή του μηχανισμού της σκούπας του που καταργεί τη σακκούλα, ήταν ζήτημα ενός μόνο πειραματισμού. Στις χιλιάδες προσπάθειες που ανέφερα πιο πάνω, τελειοποίησε τη μέθοδο, έλυσε μια απειρία μιρκοπροβλήματα, βελτίωσε τις δευτερεύουσες λειτουργίες της σκούπας (το  πως κυλάει, το πως μαζεύει το καλώδιο, πως γίνεται πιο εργονομικό το κράτημα κτλ) και τελικά έφτιαξε κάτι που κατά τα φαινόμενα, λειτουργεί καλύτερα από μια παραδοσιακή σκούπα, είναι σίγουρα πιο όμορφο και απείρως πιο ανθεκτικό και που μοιάζει να προορίζεται για … διαστημική χρήση. (Μπορείτε να διαβάσετε συνοπτικά όλη την ιστορία της σκούπας στο site της εταιρείας).

Ο Dyson είναι Εγγλέζος κι όλο το βιβλίο είναι διάσπαρτο με σκέψεις, κρίσεις, προτάσεις, αφορισμούς για την βιομηχανία στην Αγγλία.

Την ποιάν;

Ναι, τη βιομηχανία, που, επί και μετά Θάτσερ, οι Άγγλοι έβγαλαν από το εθνικό CV τους, δημιουργώντας το μεγαλύτερο παράδοξο  της οικονομικής ιστορίας: η χώρα που πρωτοστάτησε στη βιομηχανική επανάσταση ν΄ αποποιείται το παρελθόν της και να βλέπει το μέλλον της στις υπηρεσίες. Δηλαδή, στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες του City, κατά κύριο λόγο. Και στις διαφημιστικές που ο Dyson αντιπαθεί χαρακτηριστικά.

Όλως περιέργως, παρόμοιοι αφορισμοί είχαν ακουστεί κι εδώ πριν κάτι χρόνια: ότι το μέλλον μας είναι στις υπηρεσίες, στις Τράπεζες κτλ. Και βέβαια αντίστοιχη αποβιομηχάνιση (της όποιας αναιμικής βιομηχανίας διαθέταμε) ζήσαμε κι εμείς στο ίδιο περίπου διάστημα αλλά γι άλλους λόγους.

Το σημαντικό για μας  στο παράδειγμα του  Dyson, είναι ότι κατόρθωσε να νικήσει αυτό που ζουν κι αναπνέουν καθημερινά όλοι οι επιχειρηματίες που προσπαθούν να κάνουν κάτι καινοτόμο στη χώρα μας: τη γενική άρνηση. Against the odds, όπως είναι κι ο υπότιτλος του βιβλίου.

Ο  Dyson, κι οι τύποι σαν τον Dyson,  λίγοι, ελάχιστοι είναι η αλήθεια, έχουν κάτι ακόμα που μου είναι ιδιαίτερα προσφιλές: καταπιάνονται με τα πάντα. Είναι αυτό που στην αναγέννηση αποκαλούσαν homo universalis. Είναι άνθρωποι που δεν πατάνε μόνο σ’ ένα πεδίο και διαπρέπουν σ’ αυτό, όπως σκληρά μας σπρώχνει να κάνουμε η στυγνή εποχή της εξειδίκευσης, αλλά διαθέτουν μια παιδεία αισθητική, εγκυκλοπαιδική και πολιτική πέραν και πάνω από την όποια τεχνική, παιδεία που τους εμπνέει και τους οδηγεί στις αποφάσεις τους και στις επιλογές τους και που, τελικά, τους ξεχωρίζει. Κι αυτή η σφραγίδα του ξεχωριστού περνάει και στα δημιουργήματα τους.

Σχεδιάζοντας το αυτοκίνητο του μέλλοντος με τη βοήθεια του πλήθους

Τ’ ομολογώ ότι, όπως λένε στ’ αγγλικά, I am sucker for futuristic design. Κι  οι προτάσεις της Audi για το αυτοκίνητο του 2030 είναι πέρα για πέρα τέτοιες. Αλλά αν δεν υπήρχε κι ένα κερασάκι δεν θα γραφόταν αυτό το ποστ: στην φετινή διοργάνωση του  Design Challenge, ενός διαγωνισμού για τις εταιρείες σχεδιασμού αυτοκινήτων της περιοχής του  Los Angeles, ο κόσμος (= το πλήθος του τίτλου) καλείται να έχει ενεργή συμμετοχή. Πως; Απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα που θα βοηθήσουν τους σχεδιαστές να αποφασίσουν ποιές γραμμές θ’ ακολουθήσουν:

  • What functionality and/or features would you like to see in the year 2030? –http://bit.ly/28Wjjh
  • How will your car play a role in keeping you “connected” to your digital
    world in the future? – http://bit.ly/407MML
  • What type of technology (mobile internet, bluetooth, GPS or yet to be invented) would you like to see in an Audi? – http://bit.ly/fPDWB
  • What do you do in you car while driving? – http://bit.ly/X0uBl
  • How much time do you spend in your car? – http://bit.ly/DN7W3

H Audi γι αυτή τη διαδικασία συλλογής γνωμών χρησιμοποιεί τη  σελίδα της στο  facebook η οποία έχει ήδη πάνω από 330 χιλ. fans.

Βέβαια, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, λίγοι απ΄ αυτούς τους fans έχουν ή μπορούν ν’ αποκτήσουν ένα Audi. Κι από τον τρόπο που συλλέγονται οι απόψεις, δύσκολα θα βγάλει άκρη η Audi.  Οπότε μάλλον δεν ήταν αυτός ο σκοπός της και πριν φτάσει καν στο σημείο να αναρωτηθεί για το πως, τον πραγματικό της σκοπό θα τον έχει ήδη πετύχει 😉