Tag Archives: nook

ebooks: η επερχόμενη σύγχυση

eBook Reader
Τον τελευταίο καιρό διαβάζω όλο και περισσότερα για την επικείμενη εξαφάνιση του έντυπου βιβλίου σε 5 χρόνια ή για το ότι τα ebooks βοηθάνε στο να διαβάζουμε περισσότερα βιβλία, αλλά δέκα μήνες μετά το ποστ όπου εκδήλωνα το αρχικό μου ενδιαφέρον για το θέμα, αισθάνομαι μια αυξανόμενη ανησυχία ότι, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν βαδίζουμε στην σωστή κατεύθυνση.

Δεν εννοώ βέβαια μ’ αυτό ότι πρέπει να παραμείνουμε στην έντυπη μορφή του βιβλίου. Κάθε άλλο. Δεν βλέπω την ώρα και τη στιγμή που θα έχω το σύνολο της βιβλιοθήκης μου στην τσέπη μου. Μ’ ανησυχούν όμως δύο πράγματα στα οποία σκοντάφτω συνέχεια στην πορεία της ενασχόλησης με τα ηλεκτρονικά βιβλία:

α. Το ζήτημα του φορμά και του DRM

Στο έντυπο βιβλίο το interface του χρήστη έχει παραμείνει το ίδιο πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια (με μια μικρή παραλλαγή: σελίδες ή ρολό). Στον κύκλο παραγωγής του οι εμπλεκόμενοι δεν μεταβάλουν αυτό που όλοι αντιλαμβανόμαστε ως βιβλίο ανεξάρτητα από το πόσο μπορεί να μεταβάλουν τη μορφή του. Έτσι το κύκλωμα παραγωγής διανομής συγγραφέας – εκδότης – βιβλιοπώλης είναι λίγο πολύ παντού το ίδιο και το διακινούμενο προϊόν δεν επιβάλει στο χρήστη κανενός είδους τεχνολογική εξάρτηση. Το μόνο προαπαιτούμενο δε είναι να μπορεί κανείς να διαβάζει τη γλώσσα στην οποία έχει γραφτεί το βιβλίο.

Στον κύκλο παραγωγής του ηλεκτρονικού βιβλίου εξακολουθούν να υπάρχουν ο συγγραφέας, ο εκδότης κι ο βιβλιοπώλης παρεμβάλονται όμως και μερικοί καινούργιοι τρίτοι: ο κατασκευαστής του ebook reader, οι επιτροπές και τα σώματα που καθορίζουν τα φορμα των ebooks και οι πάροχοι τεχνολογιών κλειδώματος ( DRM).

Τελικά το ebook που αγοράζεις δεν είναι κάτι αυτόνομο. Εξαρτάται από τη συσκευή που διαθέτεις για να διαβάζεις και περιορίζεται από το τυχόν DRM που του έχει φορέσει ο ηλεκτρονικός βιβλιοπώλης.

Ένα παράδειγμα για να γίνει αυτό κατανοητό: αγοράζω έναν e-book reader της Sony κι επιθυμώ ν’ αγοράσω μερικά βιβλία από το amazon.  Μπορώ; Όχι είναι η απάντηση. Το ηλεκτρονικά βιβλία του amazon προορίζονται για το Kindle και μόνο. Μπορώ να τα διαβάσω κι από άλλες συσκευές αλλά όχι άλλους ebook readers.

Παράδειγμα δεύτερο: Έχω αγοράσει ένα σωρό βιβλία από το Amazon αλλά αφότου είδα το ibooks θέλω να μεταφέρω τη βιβλιοθήκη μου στο iPad και να διαβάζω από κει. Μπορώ; Και πάλι όχι. Στο iPad μπορείς να φορτώσεις την εφαρμογή της Amazon για να διαβάζεις τα Kindle βιβλία αλλά δεν μπορείς τα ίδια βιβλία που κατοικοεδρεύουν στην ίδια συσκευή να τα διαβάζεις από ένα άλλο πρόγραμμα ανάγνωσης βιβλίων.

Πόσο παράλογο είναι αυτό; Όσο και το να έχεις αγοράσει ένα βιβλίο, ας πούμε,  από τον Ελευθερουδάκη και να επιτρέπεται να το διαβάζεις μόνο στο σαλόνι σου κι όχι στην κρεβατοκάμαρα!

β. Το ζήτημα του χρόνου ζωής του e-reader

Ένα έντυπο βιβλίο, αναλόγως της ποιότητας του χαρτιού, μπορεί να ζήσει μέχρι 100 χρόνια. Ένα ηλεκτρονικό βιβλίο θεωρητικά μπορεί να ζήσει για πάντα. Τα τελευταία σαράντα χρόνια όμως από την εξοικείωση μας με τους υπολογιστές και τα κινητά έχουμε μάθει ότι οι τεχνολογίες γερνάνε γρήγορα, οι καινούργιες συνήθως υποστηρίζουν τη μεταφερσιμότητα των δεδομένων από τις παλιές συσκευές σε νέες ή σε νέα φορμά αλλά ενώ αυτό είναι μια διαδικασία γνωστή για τους Η/Υ είναι και μη οικεία για το χώρο του βιβλίου. Σκεφτείτε ότι οι δισκέτες των 5 1/4  του ’80 απλά δεν διαβάζονται από καμιά σύγχρονη συσκευή πλέον.  Για να μπορώ να κρατάω εν ζωή την ηλεκτρονική μου βιβλιοθήκη πρέπει να είμαι τουλάχιστον καλός πελάτης του κατασκευαστή/προμηθευτή του e-reader μου και ν’ ανανεώνω συχνά τις συσκευές μου. Κι αυτό συνεπάγεται ένα κόστος για τη βιβλιοφιλία που αντισταθμίζει εν μέρει ή πλήρως τη μείωμένη τιμή του ηλεκτρονικού τίτλου. Αν όμως ο προμηθευτής που πάνω του έχω επενδύσει, ας πούμε η Amazon με το Kindle, αποφασίσει να διακόψει τηνπαραγωγή του e-reader γιατί έχει γίνει ασύμφορος, εγώ τι κάνω; Πως σώζω τη βιβλιοθήκη μου που είναι δεμένη σε μια πεθαμένη συσκευή;

Θα μου πείτε όλο και κάποια πρόβλεψη θα υπάρξει. Δεν μπορεί, μεγάλη εταιρεία είναι κτλ. Το θέμα είναι ότι η σχέση με το βιβλίο δεν είναι πια η ίδια. Για να έχεις βιβλιοθήκη πρέπει να είσαι καλός data curator.

Τα παραπάνω δεν σκοπεύουν να είναι λουδίτικες κορώνες. Το είπα και πριν: δε βλέπω την ώρα που θα μπορώ να έχω όλη τη βιβλιοθήκη μου στην τσέπη μου. Κι όχι μόνο. Κι 1.000.0000  βιβλία ακόμα.  Υπάρχει όμως ένα πρόσφατο προηγούμενο που δείχνει πόσο πολύπλοκη μπορεί να γίνει η κατάσταση: η ιστορία του παγκόσμιου ιστού. Η ιδέα του Tim Berners Lee είχε καθολικό στόχο. Ένα τρόπο δημιουργίας υπερκειμένων  (HTML) που θα ήταν ίδιος παντού. Η HTML παρότι καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το W3 Consortium, είχε κι έχει ασυνέχειες (πχ κατάργηση των  formating tags ας πούμε, ή η εμφάνιση του  Canvas tag στην HTML 5) που έγιναν πιο ενοχλητικές και πιο έντονες με τις διαφορές των  browser. Και δεν ήταν μόνο αυτές αλλά κι οι συμπληρωματικές τεχνολογίες και πρότυπα (CSS, Javascript) που έκαναν την δημιουργία ιστοσελίδων μια ιστορία συνεχών μπαλωμάτων και μερεμετιών και την εμπειρία των χρηστών λίγο πολύ ρουλέτα. Πήρε περίπου μια 20σαετία για να φτάσουμε σε μια βασική συναίνεση ότι χρειάζεται όλοι οι browsers να υπακούουν στα ίδια στάνταρ.

Και τι είναι ο e-reader παρά το αντίστοιχο του συνδιασμού ενός  browser μαζί με υπολογιστή;

Στο βαθμό που ισχύει η αναλογία -και ισχύει- το μάθημα είναι το εξής: χρειάζεται ένα ανοιχτό κυρίαρχο ενιαίο πρότυπο για τα ebooks, που θα υποστηρίζεται απ’ όλες τις συσκευές και κατάργηση της τρέλας του DRM. Ναι, οι εταιρείες έχουν κάθε λόγο να θέλουν να προστατεύσουν τις πωλήσεις τους και την επένδυση τους στη διανομή ηλεκτρονικού περιεχομένου. Αλλά κι εγώ ο καταναλωτής έχω άλλο τόσο το δικαίωμα να θέλω να προστατεύσω την δική μου επένδυση.