Tag Archives: startups

Startup nation – update 1

Σε πρόσφατο ποστ έγραφα:

Η χώρα που έχει μια σειρά από αναλογίες με την Ελλάδα και που μπορεί να χρησιμεύσει σαν σύγκριση, είναι το Ισραήλ.

Ποιές είναι οι αναλογίες;

  • Ανάλογος πληθυσμός
  • Μια γλώσσα που δε μιλιέται από κανέναν άλλον.
  • Θερμό κλίμα που υποτίθεται σε κάνει πιο αργό και πιο τεμπέλη
  • Κακές σχέσεις με τις γειτονικές χώρες
  • Μεγάλη ομογένεια ανά την υφήλιο και κυρίως στην Αμερική

Έχει βέβαια και μεγάλες διαφορές αλλά δεν είναι οι ομοιότητες ή οι διαφορές αυτές από τις οποίες θέλω ν’ αντλήσω συμπεράσματα. Η κύρια παρατήρηση για το Ισραήλ είναι ότι δεν έχει ούτε μεγάλη εσωτερική αγορά, ούτε μια δυνητική περιφερειακή αγορά. Γι αυτό όλα τα ισραηλινά startup στοχεύουν εξαρχής στην Αμερικάνικη αγορά κι από κει στον κόσμο.

Κι επειδή όπως συμβαίνει πολλές φορές, λέμε κάτι και μετά συνειδητοποιούμε τι είπαμε κι αρχίζουμε να το σκεφτόμαστε περισσότερο, έτσι κι εδώ, μετά απ’ αυτή τη διατύπωση άρχισα ν’ αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που διαθέτει το Ισραήλ και το κάνει τόσο μοναδικό στην παραγωγή startups και καινοτομίας που άλλες, προηγμένες χώρες δεν μπορούν να πλησιάσουν καν, πολύ περισσότερο εμείς.

Ψάχνοντας τη διεθνή βιβλιογραφία να βρω μια απάντηση έπεσα πάνω στο βιβλίο  των Dan Senor και Saul Singer Startup Nation που επιχειρεί ν’ απαντήσει ακριβώς αυτό το ερώτημα.

Το βιβλίο είναι περισσότερο ένα εκτεταμένο δημοσιογραφικό αφιέρωμα παρά μια ακαδημαϊκή μελέτη. Απ’ αυτή την άποψη, ελέγχεται ως προς τη μεθοδολογία και τα εξαγόμενα συμπεράσματα. Επειδή όμως η προσέγγιση που ακολούθησαν οι συγγραφείς του καθ’ υπόδειξιν του εκδότη τους, είναι να χρησιμοποιήσουν περισσότερo  story telling  και λιγότερο ακαδημαϊκή επιχειρηματολογία, συνιστά ένα ευχάριστο, μερικές φορές συναρπαστικό ανάγνωσμα.

Για να καταλάβουμε τι νέο φέρνει το βιβλίο σαν εξήγηση, πρέπει πρώτα να επιχειρήσουμε ν’ απαντήσουμε το ερώτημα μόνοι μας και μετά να συγκρίνουμε τις απαντήσεις. Στη δική μου σκέψη πριν το βιβλίο, η ιδιαιτερότητα του Ισραήλ εξηγείτο από τρεις παράγοντες:

  • την υψηλή επίδοση των Εβραίων στις επιστήμες πριν κι εκτός Ισραήλ
  • την ανάπτυξη στρατιωτικής βιομηχανίας και τεχνολογίας
  • στην αμερικάνικη βοήθεια

Κι οι τρεις αυτές εξηγήσεις συμφωνούν με κάποια από τα συμπεράσματα των συγγραφέων, αλλά είναι υποσύνολο.

Το startup nation  παρουσιάζει περίπου τη σημερινή κατάσταση ως νομοτελειακή: είναι το αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης πολιτικής κατάστασης (ένα λαό που νοιώθει περικυκλωμένος και χωρίς διέξοδο από ξηράς πουθενα), μιας δεδομένης στρατιωτικής αντιπαράθεσης με το σύνολο του αραβικού κόσμου (εδώ μπαίνουν οι Ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις) και μιας νοοτροπίας στάση ζωής που συμπυκνώνεται στη λέξη chutzpah, που το μόνο ελληνικό κάπως αντίστοιχο της που μπορώ να σκεφτώ είναι ο ‘τσαμπουκάς’ με περισσότερο την καλή και λιγότερο την κακή του διάσταση.

Αυτό που βρήκα πραγματικά καινούργιο κι ενδιαφέρον, έως απροσδόκητο, είναι το ότι ο Ισραηλινός στρατός είναι σε μεγάλο βαθμό, χαλαρής ιεραρχίας, επιτρέπει -όχι επιτρέπει, αναμένει- πρωτοβουλίες και προτρέπει προς τον αυτοσχεδιασμό. Η θητεία είναι υποχρεωτική και υπηρετείται πριν απ’ οποιεσδήποτε σπουδές, οι φαντάροι όμως έχουν το ΄δικαίωμα’ να κατακρίνουν έναν ανώτερο τους αν δεν του αναγνωρίσουν αξία ανάλογη της θέσης του, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει πολλές φορές στην αποπομπή του. Αυτό το χαρακτηριστικό δεν περιορίζετα στον Ισραηλινό στρατό. Είναι χαρακτηριστικό της Ισραηλινής κοινωνίας. Το 1991 επισκέφτηκα την Intel, νεόκοπος  yuppie τότε. Οι τρεις κουστουμαρισμένοι Έλληνες ήμασταν σαν τη μύγα μες το γάλα. Δεν είδαμε πουθενά κουστούμι. Ρωτήσαμε και μας είπαν ότι μόνο σε καμιά τράπεζα μπορεί να συναντήσουμε. Εμείς είμασταν οι yuppies μιας ασήμαντης διεθνώς ελληνικής εταιρείας, κι εκείνοι ήταν τα φρικιά του εργοστασίου που άλλαξε την πορεία της Intel  παγκοσμίως. Τι σύγκριση!

Κοιτόντας πίσω στην ιστορία του Ισραήλ διακρίνει κανείς δύο περιόδους: την περίοδο των ιδρυτών και του κρατισμού και την περίοδο μετά το 1985 όπου συντελούνται οι αλλαγές που οδηγούν στο φαινόμενο του startup nation. Στην πρώτη περίοδο το κράτος είναι τα πάντα: Ο Ben Gurion πρώτος πρωθυπουργός και πατέρας του Ισραηλινού κράτους έχει ρίζες στην Ρωσιά κι έχει εμποτιστεί με τις ιδέες του σοσιαλισμού. Έτσι το κράτος είναι ο μεγάλος πατέρας, οι υποδομές είναι κρατική υπόθεση, οι μεγάλες βιομηχανίες είναι κρατικές κτλ

Το μοντέλο αυτό δουλεύει αρκετά καλά μέχρι τα μέσα του ’80 οπότε και ξεσπάει η μεγάλη κρίση πληθωρισμού με τριψήφια νούμερα και το Ισραήλ αναγκάζεται να ζητήσει βοήθεια από την Αμερική όπου με τις συμβουλές ενός οικονομολόγου του ΔΝΤ (θυμίζει τίποτα;) θέτει τις βάσεις για τη μετεξέλιξη της οικονομίας σε μια που το βάρος το έχει ο ιδιωτικός τομέας, η επιχειρηματικότητα κι οι εξαγωγές. Η μετάβαση δεν είναι χωρίς αντιδράσεις αλλά δεν είναι και δύσκολη. Γιατί η καινοτομία κι η εφευρετικότητα δεν ήταν άγνωστες στις κρατικά ελεγχόμενες ή παρακινούμενες προσπάθειες κι απλά καναλαρίστηκαν αλλού.

Μια ενδιαφέρουσα σύγκριση αποτελεί η δημιουργία Venture Capital  εταιρειών στο Ισραήλ η οποία επιτεύχθηκε μ’ ένα τρόπο ανάλογο μ’ αυτόν που επιχειρήσαμε να μιμηθούμε κι εμείς με το ΤΑΝΕΟ: η κυβέρνηση έβαζε μέρος του κεφαλαίου (40% αν θυμάμαι καλά) αν κατάφερναν οι ιδιώτες να προσελκύσουν άλλα κεφάλαια, κυρίως από το εξωτερικό. Το πρόγραμμα αυτό είχε τεράστια επιτυχία και δημιούργησε ένα διεθνή κλάδο από το μηδέν. Τα διάφορα exits στο Ισραήλ, συνήθως μέσω πώλησης των startup σε μεγάλες πολυεθνικές, μετρώνται σε δις δολλάρια.

Για να ξαναγυρίσω στις συγκρίσεις με την Ελλάδα, γιατί για να βγάλω συμπεράσματα γι αυτήν αποσκοπούσε η ανάγνωση, αυτό που διαπιστώνω είναι ότι ενώ υπάρχουν πολλές πολιτικές, οικονομικές και ιστορικές αναλογίες εκείνο που διαφέρει ουσιαστικά είναι αυτό το χαρακτηριστικό της ανοχής της αποτυχίας, της προτροπής προς τον αυτοσχεδιασμό, της αξιοκρατίας και της τόλμης. Που ενώ φαίνεται να είναι πολιτισμικό χαρακτηριστικό (o ελληνικός δείκτης αποφυγής αβεβαιότητας  είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο) στην πραγματικότητα είναι αποτέλεσμα μιας ιστορικής συγκυρίας και διαμόρφωσης. Αρκεί να θυμηθούμε το από που ξεκίνησε κι αναπτύχθηκε  ο μόνος πραγματικά παγκόσμιος κλάδος της ελληνικής οικονομίας, η ναυτιλία: οι ναυτικές δυνάμεις μας πάντα είχαν πατρίδα τα νησιά. Μ’ εξαίρεση το Γαλαξείδι (και τον Πειραιά που είναι αποτέλεσμα διοικητικής ρύθμισης =  λιμάνι της πρωτεύουσας), όλη η εφοπλιστική παράδοση έχει σχέση με τα νησιά και δη τα μικρά νησιά. Γιατί; Γιατί εκεί και τότε η θάλασσα ήταν η μόνη διέξοδος προς ένα καλύτερο μέλλον. Ήταν δρόμος για μετανάστευση αλλά και δρόμος για ανάπτυξη. Πολλοί διάλεξαν το πρώτο. Όσοι όμως ακολούθησαν το δεύτερο, δημιούργησαν το φαινόμενο της ελληνικής ναυτιλίας. Και το δημιούργησαν αυτοσχεδιάζοντας, τολμώντας, ίσως όχι μόνο με θεμιτά μέσα, αλλά πάντως τολμώντας. Στη συνέχεια, καθώς η Ελλάδα ‘πλούτιζε’, καθώς ο τουρισμός έδωσε άλλες επιλογές στα νησιά, ο εφοπλισμός ‘μετανάστευσε’ διατηρώντας μόνο την ελληνική καταγωγή. Όλα τα λοιπά έγιναν διεθνή: καράβια, κεφάλαια, πληρώματα.

Στην Ελλάδα του 2010, του μνημονίου και του αβέβαιου ορίζοντα δεκαετίας ή εικοσαετίας, βλέπω να ξαναδημιουργείται μια συνθήκη πρόκληση, μια συνθήκη που απαιτεί μια ανάλογη διέξοδο υπέρβαση. Δεν είμαστε περικυκλωμένοι όπως το Ισραήλ, αλλά είμαστε το ίδιο εγκλωβισμένοι. Η ιθύνουσα τάξη της χώρας είναι μια παραπαίουσα τάξη και δεν μπορεί κανείς ν’ αναμένει τίποτα απ’ αυτήν, όπως δεν ανέμεναν οι Έλληνες των νησιών τίποτα από την Οθωμανική διοίκηση. Η πρόκληση για μας, τους νέους ‘νησιώτες’ παραμένει η ίδια όπως και με τους παλιούς. Ήδη μια ομάδα άρχισε τη μετανάστευση. Μένει να δούμε αν θα γεννηθεί η δεύτερη, αυτή που θα υπερβεί την κρίση και θα δημιουργήσει.

Update 1:  Σχετικό ποστ του Vivek Wadhwa  από το techcrunch για την ανάγκη της ανοχής της αποτυχίας σαν αναγκαία για την ανάπτυξη της Ιαπωνίας.

Τι είναι το Quora;

Ε. Τι είναι το Quora;

A. To Quora είναι μια καινούργια υπηρεσία όπου καθένας μπορεί να ρωτήσει κάτι (για οποιοδήποτε θέμα) και ν’ απαντήσει ερωτήσεις άλλων.

Ε. Πότε ξεκίνησε τη λειτουργία του;

Α. Είναι διαθέσιμο στο κοινό από τον Ιούνιο του 2010, αλλά ήδη ήταν σε beta από τον Ιανουάριο του 2010, ενώ θα πρέπει να άρχισε να κατασκευάζεται τον Ιούνιο του 2009.

Ε. Ποιός το έφτιαξε;

Α. Κάποιοι πρώην υπάλληλοι του  Facebook με βασικώτερο των οποίων τον Adam d’ Angelo πρώην  CTO του Facebook.

E. Μου φαίνεται απλό. Δεν πρέπει να στοίχισε πολλά. Τι κεφάλαια διαθέτουν;

Α. Απ’ ότι κυκλοφορεί στα σχετικά μέσα, πρέπει να έχουν λάβει 11εκ. δολ. χρηματοδότηση. Αλλά απλό δεν είναι.

Ε. Γιατί; Τι το ιδιαίτερο έχει που δεν βλέπω;

Α. Καταρχήν δεν μπορείς να δεις με τη μία όλες τις λειτουργίες του. Δεν υπάρχει, ας πούμε, ένα γενικό μενού απ’ όπου να επιλέξεις όλες τις δυνατές ρυθμίσεις κι ενέργειες. Οι δυνατότητες αποκαλύπτονται στο χρήστη ανάλογα με το  context στο οποίο βρίσκεται.

Ε. Δεν το καταλαβαίνω αυτό. Ποιές είναι οι κύριες λειτουργίες του quora; Και ποιές αυτές που ‘αποκαλύπτονται’;

Α. Στις κύριες λειτουργίες θα έβαζα τρεις:

  • Θέτεις ερωτήματα
  • Δίνεις απαντήσεις (δικαιούσαι μία τη φορά ανά ερώτημα)
  • Παρακολουθείς άλλους (με την έννοια του  follow του twitter και με την ίδια ασυμμετρία) αλλά παρακολουθείς και θέματα και μεμονωμένες ερωτήσεις

Για να καταλάβεις τις δευτερεύουσες κι αυτό που λέω ότι αποκαλύπτονται σταδιακά, ας πάρουμε μια μια τις παραπάνω κύριες λειτουργίες για να δούμε κάποιες δευτερεύουσες τους.

  • Θέτεις ερωτήματα αλλά όταν μπεις να δεις αναλυτικά ένα ερώτημα δικό σου ή άλλου διαπιστώνεις ότι το ερώτημα μπορεί να το επεξεργαστεί κι αναδιατυπώσει ο καθένας. Κάτι σαν wiki δηλαδή. Μπορείς να κάνεις ένα follow up ερώτημα, κάτι δηλαδή που σχετίζεται μ’ αυτό που διαβάζεις ή, αν το θεωρήσεις άπρεπο προσβλητικό κτλ, να το κάνεις flag. Αν μπεις να δεις ένα ερώτημα τη στιγμή που μόλις έχει δημιουργηθεί, και δεν έχει λάβει απαντήσεις, και θεωρήσεις ότι υπάρχει ήδη κάποιο ανάλογο ερώτημα, τότε μπορείς να ανακατευθύνεις την ερώτηση στην προυπάρχουσα. Αυτή η δυνατότητα είναι πολύ σημαντική γιατί μειώνει το duplication και το θόρυβο. Μια άλλη λειτουργία των ερωτήσεων είναι ότι μπορείς να τις κατευθύνεις: αν θέλω μια απάντηση που πιστεύω ότι μόνο ένας έχει τη δυνατότητα να απαντήσει αξιόπιστα, την στέλνω μόνο σ’ αυτόν και παρότι είναι δημόσια, μόνο αυτός μπορεί να την απαντήσει. Για παράδειγμα, αν μ’ ενδιαφέρει η θέση μιας εταιρεία σ’ ένα θέμα, στέλνω το ερώτημα στον  CEO της και περιμένω απ’ αυτόν την επίσημη απάντηση.
  • Δίνεις απαντήσεις (δικαιούσαι μία τη φορά ανά ερώτημα). Μπορείς να ψηφίσεις (ανώνυμα ή επώνυμα) τις καλές απαντήσεις άλλων πράγμα που αλλάζει αυτόματα τη σειρά με την οποία εμφανίζονται, μπορείς να σχολιάσεις απαντήσεις, να στείλεις ευχαριστίες σε κάποιον αν βρίσκεις κάποια πολύ βοηθητική, ή να την μαρκάρεις σαν μη βοηθητική (στην ουσία, άσχετη με την ερώτηση).
  • Παρακολουθείς άλλους (με την έννοια του  follow του twitter και με την ίδια ασυμμετρία) αλλά παρακολουθείς και θέματα και μεμονωμένες ερωτήσεις. Το Quora έχει τις λειτουργίες κοινωνικού δικτύου. Μπορείς να συνδέσεις τους λογαριασμούς σου του Facebook και του twitter και ν’ ανακαλύψεις τους ήδη υπάρχοντες φίλους και γνωστούς σου για να τους ακολουθήσεις. Μπορείς επιπλέον να ανιχνεύσεις ποιοί από το  addressbook του email σου βρίσκονται στο σύστημα ή να στείλεις προσκλήσεις σ’ όσους δε βρίσκονται. Όπως και στο twitter  μπορείς να κάνεις unfollow κάποιον ή μπορείς να τον μπλοκάρεις αν τον θεωρείς ενοχλητικό. Ως εδώ δεν έχουμε κάτι καινούργιο. Εκεί που αρχίζει το ενδιαφέρον είναι όταν επεκτείνεται η έννοια του follow σε θέματα ή μεμονωμένες ερωτήσεις. Τι σημαίνει follow; Επιλέγω να εμφανίζονται στο stream μου όλες οι ερωτήσεις  που είτε προέρχονται από τα πρόσωπα που έχω κάνει follow (κι άρα μπορεί να είναι επί παντός επιστητού), είτε ανήκουν σε θεματικές κατηγορίες που έχω δηλώσει ότι μ’ ενδιαφέρουν. Οι θεματικές κατηγορίες είναι ιεραρχικές. Και την ιεράρχηση πάλι την κανονίζει το σύνολο των χρηστών με wiki like μηχανισμό. Ένα χαρακτηριστικό των context related λειτουργιών είναι ότι όταν επιλέξεις τις κατηγορίες που θες να παρακολουθείς, το quora σε ρωτάει ή καλύτερα σου επιτρέπει να δηλώσεις τι ξέρεις και ποιά είναι η εμπειρία σου από τη συγκεκριμένη θεματική κατηγορία. Συμπληρώνοντας αυτή την πληροφορία, επιτρέπεις στους άλλους ν’ αξιολογήσουν καλύτερα τις απαντήσεις που δίνεις σε μια θεματική κατηγορία: άλλο βάρος έχει η απάντηση ενός web developer στην ερώτηση ‘τι είναι η HTML5’ κι άλλο ενός γεωπόνου που τα βράδια παίζει σχεδιάζοντας ιστοσελίδες. Παρότι το quora είναι wiki like έχει κάποιους moderators. Είναι υπάλληλοι του quora επιφορτισμένοι να διαβάζουν τις ερωτήσεις και να επεμβαίνουν μόνο και μόνο με βάση την εμπειρία που έχουν για να αναδιατυπώσουν ερωτήσεις για να γίνουν πιο χρήσιμες. Πιθανώς να κάνουν κι άλλα αλλά δεν έχω φτάσει στο αντίστοιχο context για να τα διαπιστώσω.

Ε. Εντυπωσιακά όλα αυτά. Αλλά εμένα τι μπορεί να με ωφελήσει; Και, καταρχήν, δουλεύει στη γλώσσα μου;

Α. Το quora δουλεύει ακόμα μόνο στ’ αγγλικά. Και μάλλον θα πάρει λίγο καιρό ν’ αλλάξει αυτό. Κι ο λόγος δεν είναι η γνωστή δυσκαμψία όλων των αμερικάνικων υπηρεσιών με τις άλλες γλώσσες, αλλά η εγγενής δυσκολία που εισάγεται με την σημασιολογική ταξινόμηση του περιεχομένου: όταν καταχωρείς κάτι στα ελληνικά, πρέπει να έχεις τις ίδιες ταξινομήσεις ή άλλες από τις αγγλικές; Αν είναι οι ίδιες πως θα μεταφράζονται, και ποιός θα το κάνει κτλ. Τώρα όσον αφορά τη χρησιμότητα μπορώ να σκεφτώ 4 διαφορετικές απαντήσεις:

  1. Καταρχήν την προσωπική ωφέλεια: έχω μια ερώτηση που θέλω ν’ απαντηθεί. Μπορώ μεν να την απευθύνω στους φίλους μου στα κοινωνικά δίκτυα ή τα φόρα που συμμετέχω, αλλά είναι δύσκολο να είμαι σίγουρος ότι θα λάβω την καλύτερη απάντηση. Επειδή το quora έχει εισάγει την έννοι του  follow a topic,  αν κατηγοριοποιήσω σωστά την ερώτηση μου, θα την δουν όλοι όσοι ενδιαφέρονται για το συγκεκριμένο θέμα κι έτσι αυξάνω την πιθανότητα και να πάρω απάντηση και να είναι ποιοτική η απάντηση. Βέβαια αυτό υπόκειται στο network effect, όπου η χρησιμότητα του δικτύου αυξάνει με τη συμμετοχή σ’ αυτό. Σε επαγγελματικό επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι μπορεί κανείς να πάρει γρήγορο και φτηνό consulting για κάποια θέματα ή να εντοπίσει τους ανθρώπους από τους οποίους μπορεί να πάρει το consulting που χρειάζεται.
  2. Μια άλλου τυπου wikipedia: στη wikipedia  κάθε λήμμα είναι μια κρυφά διατυπωμένη ερώτηση του τύπου ‘ποίος ή τι είναι …’. Αν διαβάζεις το λήμμα ‘Τηλέφωνο’ στην ουσία διαβάζεις την απάντηση στην ερώτηση: ‘Τι είναι το τηλέφωνο;’ κι η απάντηση είναι αποτέλεσμα της δημιουργικής (;)  σύνθεσης διαφόρων απόψεων μέχρι να επιτευχθεί μια ομοφωνία. Η γνώση όμως αφενός δεν εξαντλείται με ερωτήματα τύπου ‘τι είναι’  (π.χ. υπάρχουν ερωτήσεις του τύπου ποιός είναι που επιδέχονται απαντήσεις με απαρίθμηση ή κατάδειξη), αφετέρου δεν υπάρχει για όλα τα πράγματα κοινώς αποδεκτή απάντηση. Ειδικά ότι έχει σχέση με αξιακά συστήματα επιδέχεται περισσότερες από μια απαντήσεις. Π.χ. στο ερώτημα “Ποιό είναι το καλύτερο οικονομικό σύστημα” δεν μπορείς ν’ αναμένεις να βρεις απάντηση στη wikipedia. Στο quora όμως μπορείς να πάρεις όχι απάντηση, αλλά απαντήσεις. Πολλές. Οι οποίες θα ιεραρχηθούν από τους χρήστες (και μπορεί κάποιος να μπει και στον κόπο να τις συνοψίσει, γιατί αυτή είναι μια άλλη context related λειτουργία) και θα μείνουν εκεί ως body of knowledge.
  3. Ένα υψηλού επιπέδου  networking.  Αυτή τη στιγμή φημολογείται ότι όλη η Silicon Valley είναι στο  Quora. Τα ενδιαφέροντα κι οι άνθρωποί της καθορίζουν κατά πολύ την ατζέντα του τι γράφεται. Αυτό για μας τους απέξω, είναι μια ευκαιρία να γνωρίσουμε και να γνωριστούμε (στο βαθμό του δυνατού) απ’ αυτό τον κόσμο. Ειδικά για τα startups και τον κύκλο χρηματοδότησης κτλ υπάρχει πολύ υλικό.
  4. Marketing  και προβολή, τόσο σε προσωπικό όσο και σε εταιρικό επίπεδο: είμαστε πια στην κοινωνία της γνώσης. Η γνώση είναι ο διαφοροποιός παράγοντας, αυτός που καθορίζει την επιτυχία ή την αποτυχία. Το quora δίνει το βήμα για να επιδείξουμε την όποια γνώση μας και να μας αναγνωρίσουν οι άλλοι σαν ειδήμονες σε κάποιους τομείς. Δε χρειάζεται ν’ αναφέρω την ωφέλεια που μπορεί να προκύψει απ’ αυτό. Αλλά για μας τους Έλληνες, ευτυχώς, αυτή η ωφέλεια δεν μπορεί να αφορά τα στενά δικά μας όρια και θέματα. Το quora είναι ένα βήμα προς τη διεθνή δράση κι αναγνώριση. Και σαν τέτοιο ανεκτίμητο.

Ε. Ωραία. Μάλλον κατάλαβα κάτι. Ένα τελευταίο. Γιατί γράφεις αυτό το ποστ σε μορφή ερωταπαντήσεων;

Α. Χαίρομαι που ρώτησες! Καταρχήν γιατί είναι ‘the quora way’,  αλλά βασικά γιατί θέλω να πω στον κόσμο ότι αυτή την προσέγγιση στην αναζήτηση της γνώσης δεν την ανακάλυψε το quora αλλά ο Σωκράτης κι ο Πλάτωνας με τη διαλεκτική και τους διαλόγους τους. Υπάρχει κάτι το βαθεία ελληνικό στην αναζήτηση της γνώσης μέσα από τη διαδικασία του διαλόγου. Κι ίσως γι αυτό μ’ έχει ενθουσιάσει τόσο 😉

Εσύ, τι φέρνεις στο πάρτυ;

Η πρώτη φορά που άκουσα (είδα γραμμένο για την ακρίβεια) το όνομα Paul Carr ήταν στις 10/12 του 2008. Και μπορώ να πω ότι το άρθρο που υπέγραφε δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Το αντίθετο. Με εκνεύρισε. Ήταν ένα εξυπνακίστικο άρθρο, ενός γκρινιάρη Άγγλου δημοσιογράφου στο Guardian για τη μια και μόνη μέρα που είχε περάσει στο LeWeb ’08 (την 9/12). Καθώς δεν τον γνώριζα, δεν έκανα την απαραίτητη έκπτωση σ’ αυτά που έλεγε γιατί ο Carr ήταν γνωστός για τη χιουμοριστική, καυστική γραφή του από χρόνια.

Στο επόμενο LeWeb τον είδα και ζωντανά. Προφανώς τα είχε βρεί με τον Loic που είχε προσβάλει βάναυσα στο άρθρο του ή απλά είχε βοηθήσει η στρατολόγηση του στο Techcrunch μετά την απόλυση του από τον Guardian.

Εξακολουθώ και τότε να τον θεωρώ αντιπαθητικό, παρότι έχοντας διαβάσει κάποια από τα Σαββατιάτικα κομμάτια του στο  Techcrunch, του αναγνωρίζω το χιούμορ. Επίσης, βλέποντας τον μετρίου αναστήματος ανάμεσα σε θηρία -κυριολεκτικά και μεταφορικά- στο πάνελ που διευθύνει κάπως τον λυπάμαι και λίγο.

Κι έτσι περίπου έχουν τα πράγματα ως την περασμένη βδομάδα που πέφτω πάνω στο free ebook του (δεν θυμάμαι πλέον πως) Bringing nothing to the party.

Το βιβλίο είναι η ιστορία της ζωής από το ’99 μέχρι το ’07 κι η πορεία του από τη δημοσιογραφία, στην εκδοτική δραστηριότητα, στο ρόλο του startup entrepreneur και τέλος … αλλά όχι, αυτό είναι spoiler.

To leitmotif του βιβλίου είναι η αχαλίνωτη επιθυμία του για φήμη, για να μοιάσει με τους πετυχημένους μεγάλους και τρανούς του dot.com 1 και 2. Μια επιθυμία που ποτίζεται συνεχώς με γερές δόσεις αλκόολ και πάρτυ (δεν είναι τυχαίος ο τίτλος). Είναι καλογραμμένο, με νεύρο και πολύ χιούμορ από ένα γεννημένο συγγραφέα.

Όσο κι αν το αντικείμενο θα σας φανεί σα τη ζωή μιας φιλόδοξης στάρλετ του internet, το βρήκα πολύ διδακτικό κι αξιανάγνωστο. Γιατί:

  • Περιγράφοντας εκ των ένδον την ζωή των internet entrepreneurs  του Λονδίνου πετυχαίνει μια  γερή απομυθοποίηση τους. Αντιλαμβάνεσαι ότι δε μιλάμε για τεράστιες αποστάσεις από τα καθ’ ημάς, παρότι και τα λεφτά είναι πολύ περισσότερα  κι οι ιδέες των startup καλύτερες.
  • Αναγνώριζα πρόσωπα και πράγματα που ήξερα, όχι μόνο επειδή είχα διαβάσει γι αυτά, αλλά επειδή, πριν και μετά τις ημερομηνίες του βιβλίου, τα είχα συναντήσει και μιλήσει μαζί τους ή γι αυτά (: τον Jason Calacanis, τον  Mike Butcher, το OpenCoffee και τον Saul Klein, την Trusted Places, τα Moo Cards, και βέβαια τον ίδιο τον  Carr).
  • Η πορεία του Carr είναι μια πορεία αυτογνωσίας που δείχνει τι πρέπει να  μετρήσουν πολύ όσοι θέλουν να γίνουν startup entrepreneurs: δεν αρκεί η σκληρή δουλειά, η τόλμη κι η άκαμπτη θέληση. Ο Carr τα είχε όλα αυτά, αλλά … Πρέπει να είσαι ταγμένος σ’ αυτό το δρόμο. Να είναι αυτό που σε κάνει ευτυχισμένο. Αλλιώς απλά δεν έχει νόημα.
  • Δεν μπορούσα να σταματήσω να κάνω παραλληλισμούς με τη δική μου ζωή και τη ζωή στη μικρή πραγματική κι ιντερνετική κοινωνία που ζω, παρότι με χωρίζουν δεκαετίες σε ηλικία από τον Carr. Συνεχώς έκανα μια αναδρομή στο τι έκανα εγώ τη χρονιά για την οποία μιλούσε ο Paul. Γιατί, το μεγαλύτερο μέρος της τελευταίας δεκαετίας το έχω περάσει διευθύνοντας ένα άτυχο startup  και προσπαθώντας να ξεκινήσω συνεχώς κάποια άλλα.  Μέχρι που σκέφτηκα να γράψω κι εγώ ένα αντίστοιχο βιβλίο (απειλή: μπορεί και να το κάνω).
  • Καταλαβαίνει κανείς γιατί μιλάμε (-νε)  για  startup scene: έχει τόσα κοινά με καλλιτεχνικές σκηνές αυτή δραστηριότητα! Ακόμα και τους μπήτνικ της έχει, κι ο Carr μοιάζει ένας απ’ αυτούς.

Τελείωσα το βιβλίο συμπαθώντας τον Carr πολύ περισσότερο. Οκ, ξέρω ότι είναι αποτέλεσμα της γοητείας του κι ότι το βιβλίο γράφτηκε επιδιώκοντας σε μεγάλο μέρος αυτόν ακριβώς το σκοπό. Αλλά, what the hell? It was a price worth paying 🙂

BlindType: η Google εξαγοράζει μια ελληνική startup

Όταν το διάβασα σήμερα το πρωί στο  twitter, σχεδόν δεν το πίστεψα. H BlindType μια startup δύο ελλήνων, του Κώστα Ελευθερίου και του Πάνου Πετρόπουλου εξαγοράζεται από τη Google!!!

Κι ακόμα: η BlindType δεν έχει κυκλοφορήσει επίσημα το προϊόν της!

Τι είναι λοιπόν αυτό το προϊόν και γιατί είναι τόσο σημαντικό για να το εξαγοράσει η Google τόσο νωρίς στη φάση ανάπτυξης του; Είναι μια μέθοδος διόρθωσης του κειμένου που γράφει κανείς σε touch screens  (όπως των iPhone   και Android συσκευών) σαν κι αυτές που ήδη διαθέτουν οι συσκευές  που κάνει αυτόματη διόρθωση σ’ ότι πάμε να γράψουμε. Προσωπικά υποφέρω από το πρόβλημα διπλά: και τα δάχτυλά μου είναι μεγάλα για τα πλήκτρα των touchscreens και οι διορθώσεις που μου κάνει αυτόματα το iphone πολλές φορές οδηγούν σε γελοία και παρεξηγήσιμα αποτελέσματα.

Μια λύση του προβλήματος θα κάνει ευκολότερη τη ζωή σε ΠΟΛΛΑ εκατομύρια χρήστες ανά τον κόσμο. Θεωρητικά λοιπόν, και λέω θεωρητικά γιατί δεν το έχουμε δει το προϊόν, η  BlindType έχει φτιάξει ένα πολύ καλύτερο τέτοιο σύστημα. Τόσο καλό που να ενδιαφερθεί η Google. Προφανώς για να το ενσωματώσει στο Android κι ίσως για να προλάβει την Apple από το να διαθέτει μια τέτοια εφαρμογή στο iphone έστω και σαν εφαρμογή τρίτου.

Η είδηση έρχεται σε πολύ καλή στιγμή, μιας κι όλοι εντός κι εκτός του χώρου της τεχνολογίας βυθίζονται στην απελπισία και τη μεμψιμοιρία της ελληνικής κρίσης. Υπάρχει ελπίδα. Μπράβο στα παιδιά.

Το μικρό θα μπορούσε να είναι όμορφο – Update 1

Τελευταία μέρα σήμερα στο Poznań, και καθώς έχω ξυπνήσει νωρίς και χαζεύω τη θέα από το δωμάτιο του ξενοδοχείου, σκέφτομαι τα πράγματα που είδα κι άκουσα αυτό το τριήμερο. Όπως πολλές φορές συμβαίνει, αυτό που σου κολλάει στο μυαλό δεν είναι τα κύρια θέματα των συζητήσεων ή των παρουσιάσεων. Έτσι κι εμένα, αυτό που μου έχει κολλήσει στο μυαλό είναι μια φράση που άκουσα από τον John Bradford, τον CEO του αγγλικού startup accelerator, The Difference Engine. Μιλούσε λοιπόν ο John στην παρουσίαση που έκλεισε και το συνέδριο, για τα μεγέθη των χωρών και την εξωστρέφεια ή το αντίθετο που συνεπάγεται αυτό. Κι εκεί πάνω ανέφερε το παράδειγμα της Εσθονίας.

Η Εσθονία είναι μια χώρα 1,3 εκ. κατοίκων, πολύ μικρή δηλαδή για να έχει ενδιαφέρον σαν αγορά είτε από ξένους είτε και για τα ίδια τα startups  που παράγει η χώρα. Κι ενώ αυτό το μέγεθος καταρχήν θα σημειοδοτούσε αδυναμία, στην πραγματικότητα είναι η δύναμη της χώρας.

Γιατί;

Γιατί οποιοσδήποτε αποφασίζει ν’ ασχοληθεί μ΄ένα startup στην Εσθονία ξέρει εξ αρχής ότι πρέπει να έχει διεθνή προσανατολισμό μιας κι η εσωτερική τους αγορά είναι τόσο μικρή κι αδιάφορη. Το αποτέλεσμα; Ένα όνομα μόνο θ’ αναφέρω σαν παράδειγμα: Skype.

Η παρατήρηση αυτή για τη σημασία του μεγέθους της Εσθονίας στην επιλογή της εξωστρέφειας ήρθε κι έδεσε με μια άλλη παρατήρηση: η φιλοξενούσα χώρα, η Πολωνία, είναι μια αγορά 40εκ. Δεν συγκαταλέγεται στις μεγάλες χώρες αλλά σαν μέγεθος δεν είναι ευκαταφρόνητη. Είναι μια από τις μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Μ’ αυτό το μέγεθος η Πολωνία αντιμετωπίζει μια ιδιόμορφη κατάσταση που είναι παρόμοια μ’ αυτήν χωρών όπως η Γερμανία, η Γαλλία, το HB, η Ιταλία κι η Ισπανία: οι εσωτερικές τους αγορές είναι αρκετά μεγάλες για να στηρίξουν μεσαία μεγέθη startups και να τα κάνουν βιώσιμα και κερδοφόρα. Αυτό οδηγεί στην εξής κατάσταση: οι αγορές αυτές κατακλύζονται από κλόνους αμερικάνικων, βασικά, προϊόντων κι υπηρεσιών. Η ιστορία έχει συνήθως ως εξής: εμφανίζεται κάτι καινούργιο στην Αμερική που δείχνει να έχει επιτυχία κι είναι καλή ιδέα. Οι ντόπιοι επιχειρηματίες σπεύδουν να την αντιγράψουν όσο ακόμα οι Αμερικάνοι ασχολούνται με την εσωτερική τους αγορά, κάνουν καλή δουλειά, συγκεντρώνουν κόσμο, κι έτσι όταν έρχεται ο καιρός που οι Αμερικάνοι προσπαθούν να μπουν στη χώρα τους υπάρχει ήδη ένας εγκατεστημένος και πετυχημένος τοπικός κλόνος, που κι επειδή κάνει καλά τη δουλειά του, κι επειδή γνωρίζει καλύτερα τη γλώσσα και την αγορά, μπαίνει φραγμός σ’ αυτή τη διείσδυση.

Ο κύριος σπόνσορας του συνεδρίου, για παράδειγμα, ήταν μια εταιρεία με το όνομα Αllegro που κύριο αντικείμενο έχει τις ιντερνετικές δημοπρασίες. Θυμίζει τίποτα; Ναι, το e-bay σαφώς. Το e-bay που δεν κατόρθωσε ποτέ να εισχωρήσει στην Πολωνική αγορά, εξαιτίας της δυναμικής που περιέγραψα.

Αυτή η κατάσταση είναι η ευλογία κι η κατάρα των μεσαίου μεγέθους χωρών: μπορούν να φτιάξουν βιώσιμες ιντερνετικές επιχειρήσεις αλλά τα επιχειρηματικά τους μοντέλα είναι τόσο δεμένα με τις εσωτερικές αγορές που κάνουν απίθανο το να τους επιτρέψουν τη διεθνή επέκταση. Το καλύτερο που μπορούν να ελπίζουν είναι μια περιεφερειακή επέκταση σε όμορες και ίδιας κουλτούρας/γλώσσας χώρες.

Επιπλέον, όντας copycats από παράδοση, δεν παράγουν τίποτα καινούργιο που να μπορεί να προσδώσει στις χώρες τους στρατηγικό πλεονέκτημα.

Τι γίνεται με τις χώρες σαν την Ελλάδα;

Στον Ευρωπαϊκό χώρο και στην περιφέρεια του, μικρομεσαίου μεγέθους χώρες σαν τις Σκανδιναυϊκές ή την Ελβετία και το Βέλγιο είναι εξαιρετικά εξωστρεφείς. Κι αυτό δεν έχει σχέση με τα startups. Έτσι ήταν για διάφορους ιστορικούς λόγους που δεν είναι του παρόντος. Η χώρα που έχει μια σειρά από αναλογίες με την Ελλάδα και που μπορεί να χρησιμεύσει σαν σύγκριση, είναι το Ισραήλ.

Ποιές είναι οι αναλογίες;

  • Ανάλογος πληθυσμός
  • Μια γλώσσα που δε μιλιέται από κανέναν άλλον.
  • Θερμό κλίμα που υποτίθεται σε κάνει πιο αργό και πιο τεμπέλη
  • Κακές σχέσεις με τις γειτονικές χώρες
  • Μεγάλη ομογένεια ανά την υφήλιο και κυρίως στην Αμερική

Έχει βέβαια και μεγάλες διαφορές αλλά δεν είναι οι ομοιότητες ή οι διαφορές αυτές από τις οποίες θέλω ν’ αντλήσω συμπεράσματα. Η κύρια παρατήρηση για το Ισραήλ είναι ότι δεν έχει ούτε μεγάλη εσωτερική αγορά, ούτε μια δυνητική περιφερειακή αγορά. Γι αυτό όλα τα ισραηλινά startup στοχεύουν εξαρχής στην Αμερικάνικη αγορά κι από κει στον κόσμο.

Με το μέγεθος που έχει η Ελλάδα λοιπόν, θα έλεγε κανείς ότι η εξωστρέφεια θα της ήταν αναπόφευκτη. Κι αυτό έχει επιβεβαιωθεί στην ναυτιλία αλλά όχι στην τεχνολογία.

Στην τεχνολογία και δη στα ιντερνετικά startup  αυτό που παρατηρείται είναι:

  • Κλόνους που δημιουργούνται αργά, όταν δηλαδή έχει αρχίσει ν’ αποκτάει δύναμη το αμερικάνικο αρχέτυπο στην Ελλάδα.
  • Κλόνους που δημιουργούνται εύκολα κι ανέξοδα: με χρήση κάποιου έτοιμου open source  κώδικα.

Και προφανώς αυτή η ταχτική όπως έχει επιβεβαιωθεί τόσες και τόσες φορές οδηγεί σε αποτυχία. Στην καλύτερη περίπτωση, αν δηλαδή κάποιοι ταλαντούχοι developers υπερβούν τη δεύτερη αδυναμία (τους open source κλόνους) το πολύ πολύ να έχουμε κάτι βιώσιμο στο επίπεδο μιας μικρής οικογενειακής επιχείρησης. Δεν πάει παραπάνω.

Και μιας και φτάσαμε ως εδώ, είναι καιρός να μιλήσουμε για τον ελέφαντα στο δωμάτιο: γιατί πολλές φορές έχουν γίνει αναλύσεις για θέματα μεγέθους χώρας, εξωστρέφειας κτλ αλλά περίπου πάντοτε θεωρείται δεδομένο ότι έχουμε τους κατάλληλους ανθρώπους (μηχανικούς, τεχνικούς κτλ) και μάλιστα είμαστε και περήφανοι για την ποιότητα τους η οποία πάντοτε αποδεικνύεται όταν πάνε να δουλέψουν κάπου έξω αλλά ποτέ εντός Ελλάδος.

Όχι, δεν έχουμε τους κατάλληλους ανθρώπους.

Ούτε τα skill sets είναι αντίστοιχα άλλων χωρών, ούτε, κυρίως ο διανοητικός προσανατολισμός. Όπως και σε τόσα άλλα πράγματα, δυστυχώς οι έλληνες startupers ψάχνουν τη γρήγορη λύση και τα σίγουρα λεφτά.

Wake up call κύριοι: τίποτα από τα δύο δεν υπάρχει.

Η φωτογραφία είναι από την πρώτη μέρα του συνεδρίου κι όσοι βλέπετε ήταν η επιτροπή του startup competition.

Update 1

Ο Νίκος Δρανδάκης μ’ αφορμή το ποστ μου διατυπώνει σ’ ένα δικό του ποστ τη θέση – πρόταση – αίτημα για το ρόλο του κράτους στην υποκίνηση της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας.

Δεν συμφωνώ με την επίκληση, όμως πριν πω γιατί, θα πω ότι είναι πολύ δικαιολογημένη και με ιστορικά προηγούμενα. Σε γενικές γραμμές κράτη που ήθελαν να ωθήσουν τις οικονομίες τους προς ένα δρόμο, πήραν μια σειρά μέτρων που έβαλαν το νερό στ’ αυλάκι. Η Εσθονία που ανέφερα στο ποστ μου για παράδειγμα, στα μέσα του ’90 επιχείρησε το λεγόμενο Πήδημα της Τίγρης υπό την παρακίνηση του ίδιου του Προέδρου της και του Υπουργού Παιδείας. Τι ήταν αυτό; Μια μεγάλη επένδυση στην εκπαίδευση: υπολογιστές σ’ όλα τα σχολεία, διασύνδεση τους με το internet κτλ. Προφανώς στην περίπτωση τους απέφερε καρπούς. Κι είναι πολύ λογικό να πιστεύει κανείς ότι μπορεί μ’ ανάλογα μέτρα να αποφέρει καρπούς κι εδώ.

Υπάρχουν δύο αλλά όμως:

α. Το μέτρο που υπονοεί ο ΝΔ είναι η χρηματοδότηση από το κράτος των startups. Είναι μια ιδέα που συζητιέται καιρό τώρα και που κι εγώ έχω φλερτάρει μαζί της. Αλλά σ’ ένα περιβάλλον που όλοι έχουν κακομάθει, η χρηματοδότηση αυτή θα γίνει εύκολα μια ακόμα αρπαχτή. Το είδαμε με τις λεγόμενες νεανικές επιχειρηματικότητες, τα φοιτητικά laptop κτλ. Δεν μπορώ να φανταστώ να ρέει χρήμα από κρατικά ταμεία και ν’ ανοίγουν τις ποδιές μόνο οι άγγελοι. Οκ, θα πείτε. Όχι ‘μόνο‘, αλλά ‘και‘ οι άγγελοι. Τώρα για να λαϊκίσω λίγο θα πω ότι και το άσμα: δεν υπάρχουν άγγελοι σου λέω. Οι συμπεριφορές διαμορφώνονται σε συνάρτηση με το περιβάλλον. Και στο παρόν περιβάλλον της νεανικής αβεβαιότητας, ανεργίας κι επικείμενης αν όχι παρούσας φτώχιας, οι συμπεριφορές δεν θα είναι καλές.

β. Για την εφαρμογή οποιασδήποτε πολιτικής μπαίνει στη μέση το κράτος. Μπαίνει στη μέση δηλαδή το πρόβλημα και καλείται να λύσει το πρόβλημα. Δεν είναι θέμα πολιτικής βούλησης μόνο. Ας θεωρήσουμε ότι αυτή υπάρχει. Το κράτος είναι ένας τεράστιος μηχανισμός που δεν χτυπάει προσοχές στα κελεύσματα της εκάστοτε ηγεσίας. Έχει τη δική του κρυφή ατζέντα κι έχει σοβαρές αντιστάσεις στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες. Δεν βλέπω πως ένας τέτοιος μηχανισμός θ’ αφήσει να διαρρεύσει χρήμα, ισχύς κι επιρροή από τα χέρια του χωρίς να θελήσει να προβάλει αντίσταση. Και τι θα γίνει τότε; Θα πολεμάμε αυτόν που πολεμάει τη μεταρύθμιση που θα έπρεπε να στηρίζει;

Για να κλείσω, γιατί ο Νίκος μου επισήμανε ότι δεν αλλάζουν τα πράγματα με  wake up calls, όπως θεώρησε ότι πίστευα με τη διατύπωση στο κλείσιμο του ποστ μου. Όχι βέβαια!  Δεν αλλάζουν τα πράγματα επειδή γράψαμε ένα, δύο, χίλια δύο ποστ. Αν ήταν καμιά εκατοστή χιλιάδες κάτι θα μπορούσε να γίνει, τουλάχιστον σε επίπεδο αλλαγής νοοτροπίας, όχι όμως με τα νούμερα και τις φωνές που μιλάμε.

Αν αλλάξει κάτι θ’ αλλάξει από το shock therapy που περνάμε τώρα, και γιατί απλά δεν θα είναι θέμα επιλογής, αλλά επιβίωσης.

3 σημάδια ωρίμανσης των ελληνικών startup

Όσοι έχουν παρακολουθήσει στενά την πορεία των ελληνικών startup, από κείνη την πρώτη συνάντηση του OpenCoffee μέχρι σήμερα, θα έχουν αντιληφθεί ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει.
“Προς το καλύτερο;” είναι η αμέσως επόμενη ερώτηση. Πιστεύω ναι, και να τρεις λόγοι γιατί:

1. Περισσότερη τεχνολογία
Στο ξεκίνημα του opencoffee, η πλειονότητα των startup ή ‘startup’ αν προτιμάτε, ήταν κλόνοι ξένων λύσεων ή εφαρμογές περιεχομένου: social bookmarking προσπάθειες, aggregators, πρωτόλεια social networks ή απλά blogs. Κι όλ’ αυτά βέβαια χωρίς ιδιαίτερο τεχνολογικό έρρεισμα: κάποιες open source πλατφόρμες στην πλειονότητα, κάτι που ήταν εύκολο ν’ αντιγράψει κανείς και να μιμηθεί.
Όχι πλέον όμως. Προσπάθειες σαν το SocialWhale, το MyNetworkFolders, το CobaltBox, το fashinating, το Niobium Labs,  δείχνουν να κινούνται σ’ ένα άλλο επίπεδο προσπάθειας και πολυπλοκότητας και γι αυτό δεν βρίσκουν εύκολα μιμητές.
Ακόμα κι η μίμηση προϋπαρχόντων μοντέλων του εξωτερικού έχει περάσει σε άλλο επίπεδο. Δείτε για παράδειγμα το ichooze ή το favorious.

2. Περισσότερη εξωστρέφεια
Ένας άλλος κοινός τόπος των startup v 0.1 ήταν ο επαρχιωτισμός τους: απευθύνονταν βασικά στη ρηχή ελληνική αγορά που, ειδικά με το μοντέλο της διαφήμισης, δεν μπορεί να δώσει ψωμί παρά σ’ ελάχιστους. Τα νέα startup, που ανέφερα παραπάνω,  πέραν της τεχνολογίας, έχουν άλλο ένα κοινό χαρακτηριστικό: δεν απευθύνονται ειδικά στην ελληνική αγορά. Μπορεί να την χρησιμοποιούν σαν εμφαλτήριο της προσπάθειας τους αλλά στοχεύουν παραπέρα.  Δίπλα σ’ αυτά έχουμε το listiki και to coinmad, που βασική τους δύναμη είναι η καινούργια ιδέα. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα domain όλων λήγουν σε .com.

3. Περισσότερα κεφάλαια
Τέλος, έχουμε πια πηγές κεφαλαίων. Όχι αρκετές αλλά υπαρκτές. Κι εδώ νομίζω η δημιουργία του openfund έπαιξε ένα ρόλο αλλαγής του οικοσυστήματος. Πέρα από το openfund το ίδιο, είδαμε την πρώτη μεγάλη επένδυση από VC σε startup (spitogatos), την ημερίδα του Startup Day, την δημιουργία επενδυτικών σχημάτων όπως το Driin πρόσφατα κι η venturegeeks.  Κι υπάρχει και μια ανοιχτή συζήτηση για τη διοχέτευση κρατικών κεφαλαίων σ΄αυτές τις προσπάθειες.

Πέραν των επενδυτικών κεφαλαίων όμως, έχουν προστεθεί και startup πλατφόρμες που μπορούν να γίνουν στήριγμα στα νέα startup όπως το Geo|Ads η διαφημιστική πλατφόρμα του Athensbook, το νεότευκτο tsoonami κ.α.

Σίγουρα κάτι έχει αλλάξει. Μπορεί να μην έχουμε τα μεγέθη και την ποσότητα/ποιότητα των Αμερικάνικων startup, ούτε καν των  Ισραηλινών, μπορεί να μην έχουμε ακόμα τις ριζικές καινοτομίες ή τα startup που θα γίνουν the next google, ή the next facebook, αλλά κάτι έχουμε. Κάτι ωραίο, κάτι φρέσκο, κάτι ελπιδοφόρο. Αυτά ως νότα αισιοδοξίας στις σκοτεινές μέρες που διανύουμε.

ΥΓ.Ας με συγχωρήσουν οι φιλοι που ξεχνάω στις παραπάνω αναφορές κι ας φροντίσουν να μου υπενθυμίσουν τις προσπάθειες τους στα σχόλια.

Γεννιούνται οι επιχειρηματίες ή γίνονται;

Δεν μπορώ να μην το ποστάρω αυτό. Είναι από ένα ποστ του Τechcrunch με τίτλο,  Can Entrepreneurs Be Made? (σ’ ελεύθερη μετάφραση: ‘Τους επιχειρηματίες μπορούμε να τους κατασκευάσουμε΄;).

Ο λόγος που δεν μπορώ ν’ αντισταθώ είναι το προ λίγο ημερών ποστ μου  Γιατί τώρα χρειαζόμαστε startups περισσότερο από ποτέ.

Διαβάστε την παρακάτω παράγραφο και θα καταλάβετε (αλλά μην παραλείψετε να διαβάσετε κι ολόκληρο το πολύ ενδιαφέρον  ποστ του  Vivek Wadhwa).

One of the findings of Kauffman research is that of the appx. 600,000 businesses that are started every year, less than a fraction of 1% become high-growth “scale” businesses. These new firms, especially the “scale” firms, have added all of the net incremental jobs to U.S. economy since 1980 (about 40 million), and probably account for about 1/3 of GDP growth since then. So the key to boosting economic growth is to increase the number of successful high-growth startups.  After all, the growth rate of our economy is nothing more than the aggregation of the growth of our firms.

Γιατί τώρα χρειαζόμαστε startups περισσότερο από ποτέ


Στις συζητήσεις στις διάφορες συναναστροφές μου τελευταία, έρχεται κι επανέρχεται το ερώτημα: “Και τι σημαίνει ‘υπάρχει κίνδυνος να χρεωκοπήσουμε’, τι σημαίνει αυτή η χρεωκοπία“. Κι εδώ ακούω συνήθως εικασίες και παρανοήσεις όπως ‘θα πάψουμε να παίρνουμε μισθό’, ‘θα μας δεσμεύσουν τα χρήματα στις τράπεζες’ κτλ. Χωρίς αυτά να είναι το πρωταρχικό νόημα της χρεωκοπίας, είναι πράγματα που δεν μπορούν ν΄αποκλειστούν αν συμβεί το χειρότερο. Γιατί τα πράγματα στην οικονομία είναι κύκλοι και το ένα επηρεάζει το άλλο.

Έτσι, ενώ η χρεωκοπία αφορά βασικά το κράτος και σημαίνει την αδυναμία του να μπορεί να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις του (δηλαδή να πληρώσει μισθούς δημοσίων υπαλλήλων, συντάξεις μέσα από τις εισφορές του στα ταμεία και τους διάφορους μικρούς ή μεγάλους προμηθευτές του), οι επιπτώσεις για την λοιπή οικονομία είναι βαθειές: αν οι πολυάριθμοι δημόσιοι υπάλληλοι/συνταξιούχοι δουν το εισόδημα τους ξαφνικά να μειώνεται ή να εξαφανίζεται ολότελα αυτομάτως θα περιορίσουν τις δαπάνες τους στα όρια των νέων δυνατοτήτων τους.
Που σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις που τους τροφοδοτούν με υπηρεσίες κι αγαθά θα δουν το δικό τους τζίρο να καταβαραθρώνεται και συνεπώς θα προβούν σε μείωση παραγωγής κι αναγκαστικά παραγωγικών συντελεστών – ήτοι απολύσεις. Κι οι απολυμένοι είναι η δεύτερη μεγάλη ομάδα που θα μειώσει τις δαπάνες της, οδηγώντας έτσι την οικονομία ακόμα βαθύτερα. Κι αυτός ο κύκλος συρρίκνωσης θα συνεχιστεί μέχρι όλο το σύστημα να ισορροπήσει -ποιος ξέρει πότε – σε χαμηλώτερο επίπεδο.

Καθώς σκέφτομαι αυτή τη μαύρη προοπτική, κι επειδή δεν είμαι από τους τύπους που αισθάνονται αισιόδοξοι κι ελπίζουν ανεξαρτήτως αντικειμενικών συνθηκών, το μυαλό μου αναζητάει συνεχώς την πιθανή διέξοδο, τόσο στο προσωπικό όσο και στο συλλογικό επίπεδο. Και το μόνο που μπορώ να δω, πέρα από σενάρια διεθνούς επαιτείας κι εξάρτησης, είναι η προοπτική να μπει πλούτος στη χώρα απ’ έξω. Όχι, με τη μορφή στην οποία έχουμε εθιστεί τα τελευταία τριάντα χρόνια, σαν εισροή κοινοτικών πόρων που θα κατασπαταληθούν σε αμφιλεγόμενα πανάκριβα έργα ή θα γίνουν απλώς 1-2 χρόνων μισθοί (και μετά τι;). Αλλά με την μορφή εσόδων καθαρά εξωστρεφούς οικονομικής δραστηριότητας.

Ναι για κείνο το παραμύθι καραμέλα που λέγεται εξαγωγές μιλάω. Και που από τον καιρό της χούντας πιπιλάμε σαν έθνος και ποτέ σοβαρά δεν έχουμε πιστέψει.

Είμαστε μια μικρή χώρα, αρκετά μικρή, ούτως ώστε, αν είχαμε δημιουρήσει μια εξωστρεφή οικονομία, να μπορούσαμε να επιβιώνουμε σχετικά ανώδυνα και στις μεγαλύτερες διεθνείς κρίσεις.

Αλλά τι είδους προϊόντα κι υπηρεσίες μπορούμε να προσφέρουμε που να έχουν διεθνή ζήτηση κι απήχηση;
Πολύ δύσκολο ερώτημα αλλά σίγουρα η απάντηση δεν βρίσκεται στη βιομηχανία. Αυτό το παιχνίδι έχει χαθεί από χρόνια.

Στο στενό ορίζοντα των δικών μου ενδιαφερόντων, που αφορά την τεχνολογία, τα startups και τα social media, πιστεύω ότι έχουμε περιθώρια. Περιθώρια όχι στο να δημιουργήσουμε το νέο facebook ή το νέο iphone ή το νέο tablet pc. Αλλά στο να προσφέρουμε πράγματα σε niche αγορές, ακόμα κι αν είναι αγορές απλώς περιεχομένου ή παραδοσιακών προϊόντων που πωλούνται ηλεκτρονικά (δείτε το παράδειγμα του etsy και φανταστείτε πόσες ελληνικές βιοτεχνίες θα μπορούσαν να χωρέσουν εκεί).

Αλλά, πάλι, maybe I am just a dreamer…

Η φωτογραφία είναι από τον uncene

SocialWhale: πολύ ενδιαφέρουσες προσθήκες

To socialwhale, το ελληνικό startup με το οποίο ταξιδέψαμε μαζί στο Bilbao την περασμένη άνοιξη για το Startup 2.0, έχει ακολουθήσει μια σταθερά ανοδική πορεία με συνεχή ανάπτυξη και προσθήκες χαρακτηριστικών. Η τελευταία ανακοίνωση όμως μ’ ενθουσίασε ειδικά για μια νέα λειτουργία: το να μπορείς να αγνοήσεις (=να κάνεις να μην εμφανίζονται) τα tweets κάπου συγκεκριμένου χρήστη ή χρηστών, προσωρινά.


Μια τέτοια λειτουργία την επιθυμούσα χρόνια (ναι, κοντεύω 3 χρόνια στο twitter, οπότε μπορώ να χρησιμοποιήσω πληθυντικό). Και νομίζω θα βελτιώσει την εμπειρία χρήσης δραματικά. Μπράβο παίδες!

Posted via web from Στο δίχτυ

Smartbusiness Forum memorabilia

Γνωρίζοντας ότι οι φωτογραφίες ίδιας κι απαράχατης οπτικής ομιλητών δεν είναι και το πιο φωτογραφικό θέμα, μια μικρή γεύση από το σημερινό Smartbusiness Forum.

Κι εδώ η μικρή παρουσίαση μου για το greekstartups.com.