Επιχειρηματικότητα: η διαστρωμάτωση της συζήτησης

Πέρασα σήμερα νωρίτερα από την εκδήλωση του Ινστιτούτου Νεολαίας στο  TheHub και παρακολούθησα ολόκληρο το τρίτο μέρος που ήταν βασικά παρουσιάσεις επιχειρήσεων κι επιχειρηματιών που έχουν ένα τεκμήριο επιτυχίας κι ενδιαφέροντος. Οι ομιλίες κυμάνθηκαν περισσότερο στην παρουσίαση εμπειριών και συμβουλών και λιγότερο στο τι ακριβώς έχει κάνει και πετύχει η κάθε εταιρεία ή επιχειρηματίας.

Σκεφτόμενος πάνω στο τι θα ήθελα να ακούσω εγώ από τους τελευταίους αυτούς ομιλητές, άρχισε να ταξιδεύει η σκέψη μου γενικώτερα προς τη διεξαγόμενη πια εκτεταμένα συζήτηση περί επιχειρηματικότητας (παρεπιπτόντως, αν δεν το γνωρίζετε, διανύουμε την 3η Παγκόσμια Εβδομάδα Επιχειρηματικότητας, whatever this means. Επίσης, παρεπιπτόντως, σήμερα διεξαγόταν και μια άλλη ημερίδα με θέμα την επιχειρηματικότητα στον αγροτοβιομηχανικό τομέα).

Η συζήτηση περί επιχειρηματικότητας, όπως φαίνεται κι απ’ αυτές τις εκδηλώσεις, έχει αρχίσει να παίρνει κάποια έκταση και σ΄αυτό έχει συνηγορήσει η οικονομική κρίση: ελλείψει άλλων διεξόδων, ρητά ή άρρητα, η πολιτεία προσφεύγει / προσβλέπει στην επιχειρηματικότητα για δημιουργία θέσεων εργασίας, ανάπτυξης και ανάκτησης κάποιου μέρους από το απωλεσθέν διεθνές κύρος μας. Αυτό όμως σημαίνει, ανεξαρτήτως προθέσεων, ότι πια αυτή η συζήτηση έχει διάφορους συνομιλητές και διαφορετικά ‘κοινά’, τα οποία είναι διαστρωματωμένα, με διαφορετικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες το καθένα.

Οι νέοι κι οι όχι τόσο νέοι

Το πρώτο επίπεδο αυτής της συζήτησης αφορά την υποκίνηση τους ενδιαφέροντος για την επιχειρηματικότητα. Λογικά εδώ το κοινό είναι οι νέοι  κι αυτούς στοχεύουν πολλές από τις μέχρι τώρα προσπάθειες. Υπάρχει όμως ένα κοινό που παραμελείται συστηματικά: οι όχι τόσο νέοι αλλά έμπειροι εργασιακά και κορεσμένοι από την υπαλληλική ζωή, που θέλουν να ξεκινήσουν κάτι δικό τους ή θ’ αναγκαστούν να στραφούν προς μια τέτοια διέξοδο γιατί οι παραδοσιακές θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα μειώνονται (= απολύσεις).

Η συζήτηση περί επιχειρηματικότητας  νομίζω δεν αγγίζει σωστά αυτό το κοινό. Δεν έχουν ανάγκη (ακόμα) να μάθουν για χρηματοδοτικά προγράμματα, για πως να καταρτίζεις   business plan  κτλ. Δεν έχουν επίσης ανάγκη από θεωρητικές αναλύσεις περί καινοτομίας, αειφορίας, startup κτλ. Αυτό που χρειάζονται είναι έμπνευση. Κάτι  να το ζηλέψουν, να το δουν σαν πρότυπο και να προσπαθήσουν να το μιμηθούν. Κι αυτό μπορούν να το δώσουν μόνο τα παραδείγματα, τόσο ανθρώπων, όσο κι επιχειρήσεων.

Σκέφτομαι την  Upstream καθώς το γράφω, και συγκεκριμένα δύο από τα στοιχεία που παρουσίασε ο Νίκος Μωραϊτάκης στην εκδήλωση:

  1. 4% μόνο από τα περίπου 50 εκατ. € έσοδα της προέρχονται από την Ελλάδα, ενώ τα υπόλοιπα 96% από 40 χώρες. Αλλά πληρώνει φόρους στην Ελλάδα!
  2. Το 2008 πήρε 11εκ. χρηματοδότηση, νούμερο που θυμίζει Silicon  Valley!

Τα παραδείγματα θέτουν το ερώτημα: “μπορώ κι εγώ;” ή πιο ‘τσαμπουκαλίδικα’ “Γιατί αυτοί κι όχι εγώ;”.  Ο στόχος γι αυτό το κοινό και γι αυτούς που προορίζονται να γίνουν επιχειρηματίες (γιατί δεν μπορούν όλοι ν’ ακολουθήσουν αυτό το δρόμο) είναι η καταρχήν θετική απάντηση.

Οι  wannabe

Οι wannabe επιχειρηματίες είναι αυτοί που έχουν δώσει την καταφατική απάντηση στο παραπάνω ερώτημα και παρότι εξακολουθούν να χρειάζονται να βλέπουν θετικά παραδείγματα για ενίσχυση της θέλησης και της αντοχής τους, η ανάγκη τους είναι άλλη: χρειάζονται εκπαίδευση για το πως να υλοποιήσουν το σκοπό τους.  Χρειάζονται συζητήσεις για το πως θα ελέγξουν τις ιδέες τους, πως θα βελτιώσουν τις ικανότητες τους, πως θα βρουν το δρόμο στο δαίδαλο της γραφειοκρατίας, πως να επιλέξουν συνεργάτες, πως να  παρουσιάσουν τις ιδέες τους, πως να τις αναπτύξουν, πως να τις πουλήσουν και, ναι, πως να φτάσουν να τις χρηματοδοτήσουν. Χρειάζονται να χαράξουν γρήγορα ένα νοητικό χάρτη της διαδρομής που έχουν να διανύσουν για να επαναβεβαιώσουν την απόφασή τους (ή να την εγκαταλείψουν).

Οι startupers

Όσοι σήκωσαν τα μανίκια και προσπαθούν να υλοποιήσουν μια ιδέα, έχουν την προσοχή τους στραμμένη στην υλοποίηση γι αυτό εδώ η συζήτηση πρέπει να διεξάγεται γύρω από τα μέσα, απλά και απτά. Αυτό το κοινό ενδιαφέρεται ν’ ακούσει για ευκαιρίες, ν’ αξιοποιήσει καλές πρακτικές τρίτων, να συνεργαστεί, να συνασπιστεί, να δοκιμάσει και να πειραματιστεί. Οτιδήποτε άλλο είναι διάσπαση.

Οι επενδυτές

Το τελευταίο ‘κοινό’ έχει δύο συνιστώσες:

  • είναι οι επενδυτές με την παραδοσιακή έννοια (ιδιώτες, επιχειρήσεις ή θεσμικοί επενδυτές) που θα διοχετεύσουν το κεφάλαιο που θα ενδυναμώσει την επιχειρηματικότητα,
  • κι είναι κι ο επενδυτής κράτος που δεν επενδύει στις επιχειρήσεις στενά, αλλά στην επιχειρηματικότητα και στην προσπάθεια αυτή ζητάει συχνά πυκνά την αρωγή της ακαδημαϊκης κοινότητας για χάραξη πολιτικής ή αξιολόγηση ευκαιριών.

Αυτό το κοινό έχει βασικά ένα ενδιαφέρον: την βέλτιση απόδοση της επένδυσης του. Και οι δύο συνιστώσες του είναι συναρτώμενες: οι ιδιώτες επενδυτές θέλουν να βλέπουν το κράτος να μην μπαίνει στα πόδια τους αλλά να τους δίνει κίνητρα αν μπορεί (βλέπε το co-investing που ανακοίνωσε ο Ειδικός Γραμματέας Ψηφιακής Σύγκλισης  Α. Μαρκόπουλος) και το κράτος θέλει να βλέπει την ‘επένδυση’ ν’ αποδίδει σε ανάπτυξη, ευημέρια, φορολογικά έσοδα κτλ. Σ’ αυτό το επίπεδο η συζήτηση μπορεί να λάβει πολύ αφηρημένο χαρακτήρα [ειδικά η ανάγκη της κατανόησης των φαινομένων αυτών που είναι από τη φύση τους ρευστά κι ασαφή, δημιουργεί την ανάγκη της θεωρητικής κατανόησης τους πράγμα που επιφέρει την ακαδημαϊκή ανάμιξη]  που, παρότι αναγκαία, όταν δεν είναι μια συζήτηση συγκεκριμένων μέτρων και πολιτικών, δεν αφορά άμεσα τις άλλες κατηγορίες κοινών. Αντιθέτως τις μπερδεύει κι ίσως να τις αποθαρρύνει.
Νομίζω πρέπει ν’ αρχίσουμε να εξειδικεύουμε τη συζήτηση περί επιχειρηματικότητας στους παραπάνω άξονες και να σχεδιάζουμε τις ενέργειες προώθησης και τις εκδηλώσεις με γνώμονα του να μην μπερδεύουμε τα κοινά κι άρα τα μηνύματα. Ήτοι, συνοψίζοντας:

  • Νέοι  <–> Έμπνευση
  • Wannabe <–> Έκπαίδευση
  • Startupers <–> Μέσα
  • Επενδυτές <–> Απόδοση

4 thoughts on “Επιχειρηματικότητα: η διαστρωμάτωση της συζήτησης

  1. Nikos Moraitakis

    Πολύ έυστοχο σχόλιο. Διατυπώνεις πολύ σωστά αυτό ακριβώς που σκεφτόμουν χτες το βράδι, όταν προσπαθούσα να διαλέξω τι είναι πιο χρήσιμο να πω σε 8 λεπτά, για μία εταιρία 8 ετών, μπροστά σε ένα κοινό που έχει πολλές και διαφορετικές προσδοκίες.

    Τα γενικά περι επιχειρηματικότητος events είναι καλά για να δημιουργήσουν awareness, πρέπει όμως να ακολουθούνται και με πιο εξειδικευμένες συναντήσεις, ίσως με τη μορφή streams μέσα στο ίδιο το event. Ωστε και οι ομιλητές να μπορούν να προσφέρουν κάτι ουσιαστικότερο ετοιμάζοντας υλικό που εξυπηρετεί συγκεκριμένες ανάγκες ενός στοχευμένου κοινού. Γιατι, ΟΚ, είναι εύκολο μία επιτυχημένη εταιρία να δώσει λίγη έμπνευση και μόνο με τα επιτεύγματα/νούμερα που θα δείξει και 2-3 καλά διαλεγμένες ιδέες (αυτό προσπάθησα να κάνω σήμερα). Όμως αυτό δεν είναι αρκετό για όσους ήδη έχουν την έμπνευση. Υπάρχουν και πολύ πιο ουσιώδη και πρακτικά χρήσιμα πράγματα να συζητηθούν αν οι συμμετέχοντες έχουν ένα κοινό ενδιαφέρον για ένα συγκεκριμένο μέρος της επιχειρηματικής εμπειρίας.

    Σε κάθε περίπτωση, είναι εξαιρετικά ευχάριστο που υπάρχει ένα όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το επιχειρείν την Ελλάδα. Πριν από λίγα χρόνια, δουλεύοντας σε μία τεχνολογική startup στην Αθήνα αίσθανόμουν “εξωγήϊνος”. Αυτό αρχίζει να αλλάζει και ακόμα κι αν η διεξαγωγή της συζήτησης επιδέχεται βελτίωσης, ακόμη κι αν έχουν πολλά να συμβούν μέχρι να δούμε αποτελέσματα σε μεγάλη κοινωνική κλίμακα, το σημαντικό είναι ότι “κάτι τρέχει” και ελπίζω τρέχει προς την σωστή κατεύθυνση.

  2. Vassilis Nikolopoulos

    Όλα τα λεφτά ο τελευταίος Πίνακας…

    Η Πανεπιστημιακή καινοτομία χρειάζεται ΠΡΩΤΑ από όλα ΕΜΠΝΕΥΣΗ !!

    Well done Nick

  3. noone

    Γιατί είστε τόσο σίγουρος πως η Upstream πληρώνει φορους στην Ελλάδα; Δηλώνει πως έχει βάση το Λονδίνο άλλωστε… http://bit.ly/dgftb9
    Υπάρχουν ιδέες και μυαλά στην Ελλάδα, αλλά ακόμη και εταιρίες παίρνουν σάρκα και οστά μέσω ενός θεσμού όπως το Openfund, δημιουργούν legal entity στην Κύπρο…
    Αν δεν αλλάξει το φορολογικό σύστημα στην Ελλάδα, δεν υπάρχει μέλλον.-

  4. Nikos Moraitakis

    Η Upstream είναι Ελληνική εταιρία και η πλειοψηφία του προσωπικού και των πόρων της βρίσκονται στην Ελλάδα. (δεν έχω κάποιο ακριβές στατιστικό γιατί δεν είναι αρμοδιότητά μου, άλλα πάνω από το 60% του προσωπικού είναι στην Αθήνα, ίσως και περισσότερο) Όταν μία εταιρία λέει ότι είναι London-based αυτό δεν έχει τίποτα να κάνει με τη φορολογία και το financial consolidation της – αυτό αφορά το που εδράζεται το εμπορικό της γραφείο. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, το εμπορικό τμήμα της Upstream είναι κυρίως στο Λονδίνο για τον πολύ πρακτικό λόγο ότι η πρόσβαση σε αγορές, πελάτες, συνεργάτες, δημοσιότητα, κλπ είναι πιο εύκολη από ένα διεθνές εμπορικό hub. Ειδικά για το χώρο του mobile θα δείτε μέχρι και σκανδιναβικές ή Ινδικές μεγάλες επιχειρήσεις να έχουν την βασική τους εμπορική παρουσία στο Λονδίνο, το οποίο έχει κατα κάποιον τρόπο εξελιχθεί σε τόπο σύγκλισης για όλο το mobile industry. Είμαστε μία εταιρία που έχει πελάτες σε πάνω από 40 χώρες στον κόσμο – είναι απόλυτα αναμενόμενο να έχουμε μία ισχυρή εμπορική παρουσία στην επιχειρηματική πρωτεύουσα του κλάδου μας. Μου κάνει εντύπωση που αυτό τίθεται κατα κάποιον τρόπο ως αμφισβήτηση της εθνικότητας της επιχείρησης, (αν υπάρχει κάτι τέτοιο) πόσο μάλλον δε της οικονομικής της ακεραιότητας.

    Νομίζω είναι λάθος να πιστεύουμε ότι το μεγάλο εμπόδιο στην Ελλάδα είναι οι φόροι ή το θεσμικό πλαίσιο. Σίγουρα το κράτος θα μπορούσε να κάνει τη ζωή ευκολότερη στους επιχειρηματίες και σίγουρα θα προτιμούσαμε να πληρώνουμε λιγότερους φόρους και ΙΚΑ – λεφτά που θα πήγαιναν σε περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες θέσεις εργασίας, και γρηγορότερη ανάπτυξη. Αλλά για να είμαι ειλικρινής, όσο δεν μας βοήθησε ιδιαίτερα η Ελλάδα, τόσο και δεν μας εμπόδισε στην πορεία μας. Ναι, η Ελλάδα δεν είναι τέλεια και η ζωή ποτέ και πουθενά δεν είναι εύκολη, αυτό όμως δεν απαγορεύει σε κανέναν να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί δεδομένων των συνθηκών. Και αυτό που έμαθα εγώ στην Upstream είναι ότι το “καλύτερο που μπορούμε” είναι μεγαλύτερο απ’ό,τι συνήθως φανταζόμαστε.

    Ας μην κρυβόμαστε πίσω απο δικαιολογίες και ας αφοσιωθούμε σε αυτά που μπορούμε να κάνουμε, τα πράγματα που είναι στο χέρι μας – και είναι και τα σημαντικότερα. Οι μεγάλες προκλήσεις για να πετύχει μία νέα εταιρία σπανίως έχουν να κάνουν με τα καλώς ή κακώς κείμενα του κράτους – εκτός αν πρόκειται για εταιρία που λειτουργεί σε heavily regulated δραστηριότητα (π.χ. φαντάζομαι το κράτος μπορεί να γίνει πραγματικό εμπόδιο αν είσαι στον κλάδο της ενέργειας – εκεί χωράει μεγάλη συζήτηση και γι’αυτό πρέπει να υπάρχει segmentation στο δημόσιο διάλογο όπως πολύ σωστα προτείνει ο Νίκος Αναγνώστου)

    Για όποιον δεν ήταν στο event, η βασική διαπίστωση που προσπαθήσαμε να προβάλλουμε μέσα από το παράδειγμα της δικής μας εταιρίας ήταν ακριβώς αυτή: ότι δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς για το τέλειο κράτος, το τέλειο φορολογικό σύστημα, κλπ. Ότι και όπως έχουν τα πράγματα σήμερα μπορεί κανείς να φτιάξει μια μεγάλη, υγειή εταιρία που εξάγει προϊόντα στο εξωτερικό και φέρνει έσοδα στην οικονομία μας. Φράσεις όπως “αν δεν αλλάξει το φορολογικό σύστημα δεν υπάρχει μέλλον” αντιπροσωπέυουν τον μύθο που θέλουμε να διαψεύσουμε. Και προσπαθούμε να τον διαψεύσουμε όχι με θεωρίες και λόγια, αλλά φτιάχοντας μία πραγματική εταίρία, με πραγματικά αποτελέσματα, που εισάγει πραγματικά χρήματα και από την οποία ζουν πραγματικοί εργαζόμενοι.

    Να σημειώσω ότι ανεξάρτητα από τους φόρους αυτούς καθ΄εαυτούς, και την εισαγωγή συναλλάγματος από το εξωτερικό, υπάρχουν και πολλοί ίσως σημαντικότεροι τρόποι με τους οποίους μία εταιρία συνεισφέρει στην Εθνική οικονομία: Οι θέσεις εργασίας, τα χρήματα που ξοδεύει σε υπηρεσίες και τοπικούς προμηθευτές, η κοινωνική ασφάλιση που πληρώνει, και λίγο πιο έμμεσα η συνεισφορά της στο να εκπαιδεύει και να καλλιεργεί επαγγελματίες και κλίμα παραγωγικότητος. Μία πολυεθνική εταιρία θα μοιράσει τα έσοδά της στα διάφορα cost centers της στον κόσμο ώστε να πληρώσει για όλες αυτές τις επενδύσεις. Έτσι μια εταιρία όπως η Upstream που έχει το μεγαλύτερο λειτουργικό και κοστολογικό της σκέλος στην Ελλάδα θα είσαγει την πλειοψηφία των εσόδων της στην Ελλάδα, όπου και θα τα ξοδέψει διοχετεύοντας τα έτσι στην οικονομία. Εν τέλει επειδή τα κέρδη είναι ένα μικρό ποσοστό απο όλα αυτά και οι φόροι ένα ποσοστό επι αυτών των κερδών, μάλλον το μεγαλύτερο όφελος για την Εθνική οικονομία είναι όλα τα άλλα χρήματα που καταλήγουν άμεσα στα χέρια Ελλήνων υπό τη μορφή μισθών, αγορών εξοπλισμού, ενοικίων, αμοιβών για υπηρεσίες κλπ.

    Άρα η συμβολή μίας εταιρίας σε μία οικονομία δεν έχει να κάνει μόνο με του φόρους που πληρώνει (όχι ότι δεν είναι κι αυτοί μια μεγάλη συνεισφορά στο ταμείο του κράτους) αλλά με το γενονός ότι ο τζίρος της τροφοδοτεί μία ολόκληρη μικροοικονομία που δημιουργείται γύρω της. Έτσι και ο λόγος που η επιχειρηματικότητα αντιμετωπίζεται ως προϋποθεση εξόδου από την ύφεση δεν είναι φορολογικός – είναι γιατι τα χρήματα και οι θέσεις εγασίας που παλιά δημιουργούσε το κράτος θα πρέπει τώρα να δημιουργηθούν από ιδιωτικές πρωτοβουλίες.

Comments are closed.