Διασχίζω την πόλη μου

“Διασχίζω τις πόλεις μου”. Έτσι λέει το γραφίτι με τη γυμνή κοπέλα που συναντάω στη σύντομη μοναχική μου βόλτα στο κέντρο της Αθήνας. Δεν καταλαβαίνω τη σχέση της γύμνιας με την αστική περιπλάνηση που υποδηλώνει το σύνθημα. Αλλά η γύμνια έχει κάτι το έντονα αστικό, με την πολεοδομική έννοια του όρου.  Γι αυτό την αποδέχομαι. Και μαζί μ’ αυτήν αρχίζω να σκέφτομαι να γράψω αυτό που διαβάζετε.

Έχει προηγηθεί μια επίσκεψη στη έκθεση για το Δημήτρη Πικιώνη στο Μουσείο Μπενάκη που μιας κι αφορά ένα αρχιτέκτονα μ’ έχει βάλει κι εμένα σε μια διάθεση αρχιτεκτονική: να δω την Αθήνα μ’ ένα άλλο μάτι, το μάτι του τουρίστα, αυτού που κοιτάει ψηλά προς τις οροφές των κτιρίων που οι αυτόχθονες προσπερνάνε σκυφτοί, σκυθρωποί, σκεφτικοί ή απλά αδιάφοροι. Να δω τα σχήματα και τους ρυθμούς που διακρίνει ο επισκέπτης και χάνει -ή δεν ανακάλυψε ποτέ- ο κάτοικος. Να δω την πόλη από απόσταση: όχι τόσο χώρου, όσο σχέσης.

Περπατάω και σκέφτομαι την ουτοπία του Πικιώνη: αυτή την εξεζητημένη ελληνικότητα που έχει κάτι από χωριά του Ζαγοριού, αρχοντικά της Καστοριάς και την αυστηρή τυχαιότητα ενός γιαπωνέζικου κήπου.
Γνώριζα με βεβαιότητα τη διαμόρφωση που είχε κάνει στον πέριξ της Ακρόπολης και του Φιλοπάππου χώρο (και ποιός δεν έχει περπατήσει αυτά τα λιθόστρωτα;).  Που η τεράστια επιτυχία κι αξίας τους είναι η απορία που σχηματίζεται στο μυαλό αυτού που τ’ αργοανεβαίνει: είναι σύγχρονα, παραδοσιακά ή αρχαία; Ή είναι απλά μέρος του τόπου, αρχέγονες πέτρες που βρίσκονταν πάντα εκεί;

Πολύ λίγα άλλα έργα του γνώριζα. Τώρα τα είδα και  τα θαύμασα. Για την ουτοπία τους. Και  μ΄απογοήτευσαν. Για την ουτοπία τους.

Σκέφτομαι αυτή την αναζήτηση της ελληνικότητας που τόσο, μα τόσο, πότισε την νεώτερη ελληνική τέχνη, τη μουσική και τα γράμματα. Και που φανερώνει την ιδιότυπη ορφάνια μας. Την αγωνία μας για ταυτότητα. Το βάρος της σκιάς των αρχαίων. Την επιθυμία για επιβεβαίωση.

Υπάρχει ακόμα αυτή η αναζήτηση της ελληνικότητας;
Μάλλον όχι.
Προς τα τέλη του εικοστού διαλύθηκε μέσα σε μια άλλη αναζήτηση, πιό έωλη: την αναζήτηση της ευρωπαϊκότητας. Μια αναζήτηση που άφησε το χώρο της ελληνικότητας να υφαρπαστεί από την ελληνοφρένεια (για να δανειστώ ένα τηλεοπτικό όρο). Μια ελληνοφρένεια που  έσπευσε να κατοικήσει την ελληνικότητα γιατί την βρήκε βολικά άδεια από περιεχόμενο και νόημα. Και της έδωσε το δικό της. Το εύκολο. Το εύπεπτο.

Και μου θυμίζει αυτή η ‘έξοδος’ προς την ευρωπαϊκότητα μιαν άλλη έξοδο: την εγκατάλειψη του κέντρου και την έξοδο προς τα προάστεια. Μια έξοδο αποτέλεσμα της έντονης ανοικοδόμησης κι υποβάθμισης που άρχισε να δημιουργεί κενούς αστικούς χώρους που ανακάλυψαν και κάλυψαν οι μετανάστες. Μεταξύ του άξονα της Πατησίων και της Εθνικής οδού βρίσκεται ο χώρος που οι Αθηναίοι εγκατέλειψαν, μ’ όλες τις έννοιες του όρου. Ο χώρος που τώρα κατοικείται απ’ όλες τις φυλές του Ισραήλ. Που προσπαθούν να τον πουν σπίτι τους και να του δώσουν ένα άλλο νόημα. Κι αυτό που φαίνεται στα μάτια μου, του παλιότερου Αθηναίου, σαν εγκατάλειψη κι υποβάθμιση, είναι για χιλιάδες το όνειρο μιας καλύτερης ζωής.

Διασχίζω την πόλη μου.

Και θυμώνω.

Δεν χρειάζεται να προσπαθήσω να θυμώσω. Βρίσκω το θυμό συνέχεια μπροστά μου, γραμμένο στους τοίχους,



χαραγμένο σαν ιστό αράχνης στις βιτρίνες.


Σαν αντίστιξη βρίσκω γραφίτι που έχουν γίνει προσόψεις καταστημάτων.


Βρίσκω μερικές εκατοντάδες Πολωνούς να τραγουδάνε στην Κοραή φορώντας αυτοκόλητες καρδούλες στα μάγουλα.


Κι αντικρυστά, στο άσυλο (ανιάτων;) του Πανεπιστημίου βλέπω τους άλλους, τους Αφγανούς (μια χούφτα) που ζητάνε πολιτικό άσυλο έχοντας κατασκηνώσει στη μαρμάρινη πλατεία, και τους άλλους, τους Πακιστανούς και Νιγηριανούς σ’ ένα τεράστιο παζάρι λαθραίων που τραβάει όσο κόσμο τραβάει και το φεστιβάλ των Πολωνών.

Και κάπου εκεί τελειώνει η βόλτα. Χωρίς σκοπό, χωρίς διαγραμμένη πορεία, χωρίς σαφή κατάληξη και συμπέρασμα. Σαν τη ζωή σ’ αυτή την πόλη κάπως….

4 thoughts on “Διασχίζω την πόλη μου

  1. coolplatanos

    Το ξεκίνησες εξαιρετικά, αλλά κάπου χάθηκες κι εσύ στο θυμό, στο άσκοπο, σαν την πόλη που διέσχιζες;

    1. Nikos Anagnostou Post author

      Ευχαριστώ. Δεν ξέρω αν χάθηκα. Δύσκολο να το πεις όταν ξεκινάς κάτι χωρίς σαφή στόχο

Comments are closed.